Η «ψήφος εμπιστοσύνης» των ΗΠΑ στην Ελλάδα και το πόκερ Ερντογάν στην Ανατολική Μεσόγειο

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η επίσκεψη του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στην ελληνική πρωτεύουσα αποτελεί από μόνη της ένα ισχυρό γεωπολιτικό μήνυμα και μια έμπρακτη ένδειξη της σημασίας που αποδίδει η Ουάσιγκτον στην Ελλάδα.

Η συγκυρία αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος, καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επαναφέρει σειρά διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, μεταξύ άλλων και μέσω των σχεδιασμών της για τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα.

Για την Αθήνα, ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο Μάρκο Ρούμπιο επισκέπτεται την Αθήνα χωρίς να συνδυάζει το ταξίδι του με αντίστοιχη επίσκεψη στην Άγκυρα. Μια επιλογή που, σύμφωνα με ελληνικές εκτιμήσεις, δεν περνά απαρατήρητη, καθώς για δεκαετίες οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ακολουθούσαν την πρακτική των παράλληλων επισκέψεων στις δύο χώρες, ακολουθώντας το μονοπάτι των ίσως αποστάσεων.

Ο ίδιος ο Μάρκο Ρούμπιο, πριν αναχωρήσει για την Αθήνα, έδωσε το στίγμα της αμερικανικής προσέγγισης, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα σημαντικό σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Πέρα όμως από το ελληνοτουρκικό μέτωπο, Αθήνα και Ουάσιγκτον φαίνεται να έχουν διευρυμένη σύγκλιση συμφερόντων σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την ευρύτερη περιοχή.

Στην κορυφή βρίσκεται η άμυνα και η ασφάλεια. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν αποτελεί απλώς έναν σύμμαχο στα λόγια, αλλά έναν παράγοντα σταθερότητας με συγκεκριμένο και επιχειρησιακό αποτύπωμα στην περιοχή. Η στρατηγική σημασία της χώρας ενισχύεται από τις υποδομές που διαθέτει και οι οποίες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για τα αμερικανικά συμφέροντα.Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η βάση της Σούδας, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι ελληνικές ενεργειακές υποδομές.

Σε αυτό το πλαίσιο, κομβικό ρόλο έχει ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος, μέσω του οποίου αμερικανικό LNG μπορεί να διοχετεύεται προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, με την Αλεξανδρούπολη να αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία αφετηρίας αυτής της ενεργειακής διαδρομής.

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναδείξει τη σημασία των έργων συνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η γνώση του Μάρκο Ρούμπιο για την περιοχή,τη γεωπολιτική δυναμική της Ανατολικής Μεσογείου και τουρκικές προκλήσεις.

F-35 και εξοπλισμοί στο επίκεντρο

Η άμυνα και τα εξοπλιστικά αναμένεται να καταλάβουν σημαντικό χώρο στις συνομιλίες. Η Ελλάδα έχει ήδη δρομολογήσει την απόκτηση μαχητικών F-35, ενώ η αναβάθμιση των F-16 στην έκδοση Viper αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επιδιώκει την επανένταξή της στο πρόγραμμα των F-35. Στην Άγκυρα, αναλυτές εκτιμούν ότι η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών ως διπλωματικό εργαλείο απέναντι στην Τουρκία, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη θέση της Αθήνας και να διαμορφώσει ένα νέο ισοζύγιο στην περιοχή.

Το CNN Türk αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην ελληνική προσπάθεια να εμποδιστεί η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, την ώρα που η Αθήνα επιδιώκει να προχωρήσει όσο το δυνατόν ταχύτερα στην παραλαβή των δικών της μαχητικών.

Η Ανατολική Μεσόγειος στο επίκεντρο

Το περιβάλλον μέσα στο οποίο πραγματοποιείται η επίσκεψη Ρούμπιο μόνο ήρεμο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.Η επιστροφή του τουρκικού ερευνητικού σκάφους Oruç Reis στην Ανατολική Μεσόγειο, οι νέες τουρκικές NAVTEX και η επαναφορά της ρητορικής περί «Γαλάζιας Πατρίδας» συνθέτουν ένα σκηνικό έντασης.Παράλληλα, στο Αιγαίο καταγράφηκαν εχθές νέες παραβάσεις και παραβιάσεις όπως και μία εμπλοκή στο Βορειοανατολικό και Νοτιοανατολικό Αιγαίο, με συμμετοχή μαχητικών F-16, αεροσκάφους ATR-72 και UAV.

Ένα ακόμη ζήτημα που παρακολουθεί στενά η Αθήνα είναι η προσπάθεια θεσμικής αποτύπωσης στην Τουρκία του αφηγήματος της αποκαλούμενης «Γαλάζιας Πατρίδας».

Στο ίδιο γεωπολιτικό κάδρο εντάσσεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου με την Άγκυρα να έχει εκφράσει αντιρρήσεις για δραστηριότητες σε περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα.

• Γιατί δεν χρειάζεται η άδεια της Τουρκίας για το καλώδιο - Διεθνολόγος εξηγεί στο CNN Greece

Η Αθήνα απορρίπτει την τουρκική απαίτηση υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα είναι εκείνη που θα αδειοδοτήσει το έργο και θα εκδώσει τις αναγκαίες NAVTEX.

Η ενεργειακή «σκακιέρα»

Η ενέργεια αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνοαμερικανικής ατζέντας.

Κεντρική θέση στις συζητήσεις αναμένεται να έχει ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος, μέσω του οποίου αμερικανικό LNG μπορεί να μεταφέρεται από την Ελλάδα προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη. Η Αλεξανδρούπολη και οι ενεργειακές υποδομές της χώρας αποκτούν, με αυτόν τον τρόπο, μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία. Η συμμετοχή των ExxonMobil και Chevron προσδίδει επιπλέον γεωπολιτικό βάρος στην ελληνοαμερικανική ατζέντα.

Πέρα όμως από τις επιμέρους συμφωνίες, η επίσκεψη Ρούμπιο αποτελεί μια ευκαιρία για Αθήνα και Ουάσιγκτον να επιβεβαιώσουν το βάθος της στρατηγικής τους σχέσης.