Κοινό μέτωπο Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου

Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκαν η ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας, η προστασία των κρίσιμων υποδομών και των ενεργειακών διασυνδέσεων, καθώς και η ανάπτυξη κοινών πρωτοβουλιών στην αμυντική βιομηχανία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η κοινή τοποθέτηση των τριών χωρών για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο, όπως υπογράμμισαν, προσβάλλει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες εις βάρος τους.

Κοινή θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Στη συνάντηση, στην οποία συμμετείχαν οι επικεφαλής των Διευθύνσεων Αμυντικής Πολιτικής των υπουργείων Άμυνας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, επαναβεβαιώθηκε η αντίθεση των τριών χωρών στο μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.

Η κοινή τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μετά την κύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, το μνημόνιο «προσβάλλει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και παραβλέπει τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία», με αποτέλεσμα να μην μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.

Παράλληλα, οι τρεις πλευρές υπογράμμισαν τη σημασία της τήρησης του Δικαίου της Θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στο εθιμικό διεθνές δίκαιο, καθώς και των διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών που διέπουν τα θαλάσσια δικαιώματα.

Επαναβεβαίωσαν επίσης τη στήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο.

Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε μονομερείς διεκδικήσεις, πράξεις εξαναγκασμού, απειλές χρήσης βίας και αποσταθεροποιητικές συγκεντρώσεις στρατιωτικών δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τόνισαν, μάλιστα, ότι καμία χώρα της περιοχής δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως ορμητήριο ενεργειών που απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια.

Στο ίδιο πλαίσιο, συζητήθηκαν οι προκλήσεις που συνδέονται με την τρομοκρατία, τη διάδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων και τη δράση κρατικών και μη κρατικών παραγόντων που προκαλούν αποσταθεροποίηση. Οι τρεις πλευρές συμφώνησαν να ενισχύσουν τον συντονισμό τους για την αντιμετώπιση αναδυόμενων απειλών και την ενδυνάμωση της ανθεκτικότητάς τους.

Στο επίκεντρο οι ενεργειακές διασυνδέσεις και οι κρίσιμες υποδομές

Ξεχωριστή θέση στην ατζέντα είχε η ενεργειακή ασφάλεια, με τα τρία υπουργεία Άμυνας να αναδεικνύουν την ενεργειακή συνεργασία σε βασικό πυλώνα της περιφερειακής σταθερότητας.

Οι συμμετέχοντες εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε απόπειρες παρεμπόδισης ενεργειακών δραστηριοτήτων κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Παράλληλα, υπογράμμισαν τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, της προστασίας των ζωτικής σημασίας θαλάσσιων οδών, των κρίσιμων υποδομών και των διαδρομών ενεργειακού εφοδιασμού.

Οι τοποθετήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπό το πρίσμα των ενεργειακών έργων που σχεδιάζονται στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου.

Στο τραπέζι τριμερής ομάδα εργασίας για την αμυντική βιομηχανία

Πέρα από τα ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας, οι τρεις χώρες εξέτασαν τρόπους περαιτέρω εμβάθυνσης της συνεργασίας τους στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογικής καινοτομίας.

Συγκεκριμένα, συζητήθηκε η προοπτική σύστασης τριμερούς ομάδας εργασίας για την αμυντική βιομηχανία, με αντικείμενο την προώθηση κοινών πρωτοβουλιών ανάπτυξης και παραγωγής αμυντικών συστημάτων.

Στόχος είναι η ενίσχυση των δυνατοτήτων των τριών χωρών, η βελτίωση της διαλειτουργικότητας και η ανάπτυξη στενότερων δεσμών μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών τους.

Παράλληλα, εξετάστηκαν δυνατότητες συνεργασίας στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, στη διαχείριση έκτακτων καταστάσεων και στην πολιτική προστασία.

Εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο

Η τριμερής συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια της Κοινής Διακήρυξης που υιοθετήθηκε κατά τη Σύνοδο Κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ, στις 22 Δεκεμβρίου 2025.

Οι εκπρόσωποι των τριών χωρών επαναβεβαίωσαν ότι η αμυντική συνεργασία αποτελεί κεντρικό πυλώνα της στρατηγικής τους σχέσης, ενώ υπενθύμισαν ότι το σχήμα παραμένει ανοικτό στη συμμετοχή και άλλων εταίρων με κοινές επιδιώξεις.

Τέλος, συμφώνησαν στην ανάγκη τακτικής επικοινωνίας και επαγγελματικών ανταλλαγών μεταξύ των αρμόδιων αρχών, με στόχο τη μετατροπή των κοινών στρατηγικών συμφερόντων σε συγκεκριμένες δράσεις.

Όπως υπογράμμισαν, η συνεργασία, ο διάλογος και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου αποτελούν τη βάση για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.