ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Έξι «χαμένες» πόλεις που οι αρχαιολόγοι δεν βρήκαν ποτέ

Έξι «χαμένες» πόλεις που οι αρχαιολόγοι δεν βρήκαν ποτέ

Ελικόπτερο πετά πάνω από ερείπια της Ουρούκ στο Ιράκ. Πολλές αρχαίες πόλεις που δεν έχουν έρθει ακόμα στο φως, βρίσκονται στη Μέση Ανατολή

SAC Andy Holmes (RAF)

Παρά τις εντυπωσιακές ανακαλύψεις των τελευταίων δεκαετιών, σημαντικές πόλεις της αρχαιότητας – ακόμη και πρωτεύουσες ισχυρών βασιλείων και αυτοκρατοριών – παραμένουν αθέατες κάτω από το έδαφος.

Η ύπαρξή τους είναι γνωστή μέσα από αρχαία κείμενα, όμως η ακριβής τους τοποθεσία έχει χαθεί στον χρόνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αρχαιοκάπηλοι φαίνεται πως τις εντόπισαν πρώτοι, λεηλατώντας μεγάλο αριθμό αντικειμένων χωρίς όμως να αποκαλύψουν τη θέση τους. Το LiveScience θυμίζει έξι χαρακτηριστικές περιπτώσεις τέτοιων χαμένων πόλεων.

1. Ιρισαγκρίγκ (Irisagrig)

Ancient Artifacts Hobby Lobby

Αρχαίες επιγραφές, κάποιες εκ των οποίων από την Ιρισαγκρίγκ στην τελετή επαναπατρισμού τους από τις ΗΠΑ στο Ιράκ το 2018

AP Photo/Jacquelyn Martin

Λίγο μετά την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ το 2003, χιλιάδες αρχαίες πήλινες πινακίδες άρχισαν να εμφανίζονται στην παράνομη αγορά αρχαιοτήτων. Οι επιγραφές τους ανέφεραν μια άγνωστη μέχρι τότε πόλη με το όνομα «Ιρισαγκρίγκ», η οποία βρισκόταν στη Μεσοποταμία και γνώρισε ακμή πριν από περίπου 4.000 χρόνια. Από το περιεχόμενο των πινακίδων, οι μελετητές κατάφεραν να σκιαγραφήσουν την καθημερινή ζωή της πόλης με εντυπωσιακές λεπτομέρειες.

Οι ηγεμόνες της Ιρισαγκρίγκ φαίνεται πως κατοικούσαν σε παλάτια μαζί με πολλά σκυλιά, ενώ διατηρούσαν και λιοντάρια, τα οποία τρέφονταν με βοοειδή. Αυτοί που φρόντιζαν τα λιοντάρια, οι λεγόμενοι «ποιμένες λιονταριών», λάμβαναν μερίδες μπύρας και ψωμιού. Οι επιγραφές αναφέρουν επίσης έναν ναό αφιερωμένο στον Ένκι, θεό σκανδαλιάς και της σοφίας, όπου κατά καιρούς διοργανώνονταν θρησκευτικές γιορτές. Παρά τον πλούτο των πληροφοριών, η ίδια η πόλη δεν έχει εντοπιστεί. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι λεηλατήθηκε την περίοδο της αμερικανικής εισβολής, χωρίς οι δράστες να αποκαλύψουν ποτέ τη θέση της.

2. Ιτζτάουι (Itjtawy)

amenemhetipyramid.jpg

H πυραμίδα του φαραώ Αμενεμχέτ Α΄ στο Λιστ. Εκεί κοντά πρέπει να βρίσκεται η πόλη Ιτζτάουι, που υπήρξε πρωτεύουσα της Αιγύπτου για τρεις αιώνες

Jon Bodsworth/Wikimedia Commons

Ο φαραώ Αμενεμχέτ Α΄, που βασίλεψε περίπου από το 1981 έως το 1952 π.Χ., διέταξε την ίδρυση μιας νέας πρωτεύουσας για την Αίγυπτο. Η πόλη ονομάστηκε Ιτζτάουι, που μπορεί να μεταφραστεί ως «Ο κατακτητής των Δύο Χωρών», υποδηλώνοντας τις πολιτικές αναταραχές και τις συγκρούσεις της εποχής. Η βασιλεία του Αμενεμχέτ Α΄ τερματίστηκε βίαια με τη δολοφονία του, ωστόσο η πόλη συνέχισε να λειτουργεί ως πρωτεύουσα της Αιγύπτου μέχρι περίπου το 1640 π.Χ., όταν το βόρειο τμήμα της χώρας καταλήφθηκε από τους Υξώς, οδηγώντας στη διάλυση του βασιλείου.

Αν και η πόλη δεν έχει βρεθεί, οι αρχαιολόγοι θεωρούν πιθανό να βρισκόταν κοντά στη σημερινή περιοχή του Λιστ, στην κεντρική Αίγυπτο. Εκεί έχουν εντοπιστεί σημαντικές ταφές της αιγυπτιακής ελίτ, ανάμεσά τους και η πυραμίδα του ίδιου του Αμενεμχέτ Α΄.

3. Ακκάδ (Akkad)

1280px-sargonofakkadanddignitaries.jpg

Στήλη του 2.300 π.Χ. που απεικονίζει τον Σαργών του Ακκάδ και ακολούθους του και βρίσκεται στο Λούβρο

ALFGRN/Wikimedia Commons

Η Ακκάδ υπήρξε η πρωτεύουσα της Ακκαδικής Αυτοκρατορίας που άκμασε μεταξύ 2350 και 2150 π.Χ. Στην ακμή της, η επικράτειά της εκτεινόταν από τον Περσικό Κόλπο έως την Ανατολία. Οι περισσότερες κατακτήσεις της έγιναν κατά τη διάρκεια της ηγεμονίας του Σαργών του Ακκάδ, γύρω στο 2300 π.Χ.

Ένα από τα πιο σημαντικά κτήρια στην πόλη ήταν το Εουλμάς, ένας ναός αφιερωμένος στην Ιστάρ, θεά του πολέμου, της ομορφιάς και της γονιμότητας. Παρά τη μεγάλη ιστορική σημασία της, η Ακκάδ δεν έχει εντοπιστεί ποτέ, ενώ πιστεύεται ότι βρισκόταν κάπου στο σημερινό Ιράκ. Αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι η πόλη καταστράφηκε ή εγκαταλείφθηκε με την πτώση της αυτοκρατορίας το 2150 π.Χ.

4. Αλ-Γιαχούντου (Al-Yahudu)

jewsbabyloniancaptivity-j-h-f-olivier-large.jpg

Πίνακας του Γιόχαν Χάινριχ Φέρντιναντ Ολίβιερ (περ. 1830) που απεικονίζει Εβραίους εξόριστους στη Βαβυλωνιακή Αυτοκρατορία

Lübeck Museum of Art and Cultural History

Η Αλ-Γιαχούντου, που σημαίνει «πόλη του Ιούδα», ήταν ένας οικισμός στη Βαβυλωνιακή Αυτοκρατορία όπου εγκαταστάθηκαν Εβραίοι εξόριστοι μετά την κατάκτηση του βασιλείου του Ιούδα από τον Ναβουχοδονόσορα Β΄ το 587 π.Χ. Η αναγκαστική μετεγκατάσταση πληθυσμών αποτελούσε συνηθισμένη πρακτική των Βαβυλωνίων.

Περίπου 200 πήλινες πινακίδες που προέρχονται από τον οικισμό αποκαλύπτουν ότι οι κάτοικοι διατήρησαν την πίστη τους και χρησιμοποιούσαν το όνομα του Θεού, Γιαχβέ. Η ακριβής θέση της Αλ-Γιαχούντου παραμένει άγνωστη, αν και πιθανότατα, όπως πολλές από αυτές τις χαμένες πόλεις, βρισκόταν επίσης στο σημερινό Ιράκ. Το γεγονός ότι οι πινακίδες εμφανίστηκαν στη μαύρη αγορά υποδηλώνει ότι και αυτή η πόλη εντοπίστηκε και λεηλατήθηκε από αρχαιοκάπηλους.

5. Ουασουκάνι (Waššukanni)

mitanni.jpg

Κυλινδρική σφραγίδα από την αυτοκρατορία των Μιτάνι

Metropolitan Museum of Art

Η Ουασουκάνι υπήρξε η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Μιτάνι, η οποία κυριάρχησε μεταξύ περίπου 1550 και 1300 π.Χ. σε περιοχές της βορειοανατολικής Συρίας, της νότιας Ανατολίας και του βόρειου Ιράκ. Αντιμετώπισε έντονο ανταγωνισμό από τους Χετταίους στον βορρά και τους Ασσυρίους στον νότο, χάνοντας σταδιακά τα εδάφη της.

Η πόλη δεν έχει βρεθεί ποτέ, με αρκετούς μελετητές να υποθέτουν ότι βρίσκεται στη βορειοανατολική Συρία. Οι κάτοικοί της ήταν οι Χουρρίτες, ένας λαός με δική του ξεχωριστή γλώσσα, η οποία είναι σήμερα γνωστή από σωζόμενα κείμενα.

6. Θίνις (Thinis)

narmerpaletteobverse.jpg

Η παλέτα Νάρμερ χρονολογείται από την εποχή της ενοποίησης της Αιγύπτου, όταν η χαμένη πόλη Θίνις ήταν η έδρα των πρώτων φαραώ

Wikimedia Commons

Η Θίνις ήταν μια από τις αρχαιότερες πόλεις της νότιας Αιγύπτου. Σύμφωνα με τον αρχαίο Αιγύπτιο αρχιερέα και ιστορικό Μανέθωνα, αποτέλεσε την έδρα ορισμένων από τους πρώτους φαραώ, περίπου πριν από 5.000 χρόνια, την περίοδο ενοποίησης της Αιγύπτου. Λίγο αργότερα, η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στη Μέμφιδα, ενώ η Θίνις παρέμεινε πρωτεύουσα ενός νομού κατά την περίοδο του Παλαιού Βασιλείου (περ. 2649 έως 2150 π.Χ.).

Παρά τη σημασία της, η Θίνις δεν έχει ταυτοποιηθεί. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι βρισκόταν κοντά στην Άβυδο, στο νότιο τμήμα της Αιγύπτου, όπου έχουν εντοπιστεί πλούσιοι τάφοι της ελίτ και μελών της βασιλικής οικογένειας της ίδιας εποχής.