Από το «hullo» στο «hello»: Η απρόσμενη, εξακοσίων ετών ιστορία μιας παγκόσμιας λέξης

Το «hello» είναι από τις λέξεις που χρησιμοποιούμε αμέτρητες φορές την ημέρα χωρίς να της δίνουμε ιδιαίτερη σημασία. Κι όμως, πίσω από αυτόν τον φαινομενικά απλό χαιρετισμό κρύβεται μια ιστορία έξι αιώνων, γεμάτη γλωσσικές μεταμορφώσεις, πολιτισμικές επιρροές και τεχνολογικές παρεμβάσεις.

Η πρώτη καταγεγραμμένη εμφάνιση της λέξης σε έντυπο μέσο χρονολογείται στις 18 Ιανουαρίου 1826, σε μια εφημερίδα του Κονέκτικατ, τη Norwich Courier. Ήταν μια διακριτική παρουσία, σχεδόν ασήμαντη, για μια λέξη που έμελλε να γίνει παγκόσμια. Μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, το «hello» είχε ήδη περάσει στον βρετανικό Τύπο και άρχισε να καθιερώνεται στη γραπτή γλώσσα.

Ωστόσο, οι ρίζες του είναι πολύ παλαιότερες. Σύμφωνα με το Λεξικό της Οξφόρδης, το «hello» συνδέεται με παλαιότερες μορφές όπως τα «hullo», «hillo» και «holla», καθώς και με το παλαιοϋψηλογερμανικό «halâ», μια κραυγή που χρησιμοποιούσαν για να καλέσουν βαρκάρη. Άλλες εκδοχές το συσχετίζουν με το κυνηγετικό «halloo» ή με το γαλλικό επιφώνημα «hol» του 15ου αιώνα. Για αιώνες, η λέξη ακουγόταν πολύ πριν καταγραφεί, κάτι που δυσκολεύει τους γλωσσολόγους να ορίσουν με ακρίβεια την καταγωγή της.

Όπως εξηγεί ο Σάιμον Χόρομπιν, καθηγητής Αγγλικής Γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, οι διαφορετικές γραφές και προφορές σχετίζονται συχνά με τοπικές διαλέκτους και κοινωνικά στερεότυπα. Η απώλεια του αρχικού «h», για παράδειγμα, όπως στο «’ello», ήταν χαρακτηριστικό που συνδέθηκε –δικαίως ή αδίκως– με ταξικές διακρίσεις στη Βρετανία.

Η τελική επικράτηση του «hello» δεν ήταν αυτονόητη. Ο Κάρολος Ντίκενς προτιμούσε το «hullo», ενώ ο Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ θεωρούσε ότι το «ahoy» θα ήταν ιδανικό για το τηλέφωνο. Τελικά, ήταν ο Τόμας Έντισον που υποστήριξε θερμά το «hello», εκτιμώντας ότι ακουγόταν καθαρά ακόμη και σε κακής ποιότητας τηλεφωνικές γραμμές. Η άποψή του αποδείχθηκε καθοριστική.

Πέρα από την αγγλική γλώσσα, κάθε πολιτισμός έχει διαμορφώσει τον δικό του χαιρετισμό. Από το γερμανικό «hallo» και το σκανδιναβικό «hallå», μέχρι το ισπανικό «hola» και το πορτογαλικό «olá», οι λέξεις αυτές κουβαλούν πολιτισμικά φορτία και στερεότυπα. Στα ελληνικά, το «γειά σου» δεν είναι απλώς ένας χαιρετισμός, αλλά μια ευχή για υγεία – και χρησιμοποιείται τόσο για το «καλημέρα» όσο και για το «αντίο».

Στην ψηφιακή εποχή, το «hello» αλλάζει ξανά. Σύμφωνα με τον γλωσσολόγο Κρίστιαν Ίλμπερι, η συνεχής διαδικτυακή παρουσία έχει μειώσει την ανάγκη για τυπικούς χαιρετισμούς. Συχνά, ένα μήνυμα ξεκινά χωρίς «hello» ή αντικαθίσταται από ένα emoji – το μικρό χέρι που χαιρετά. Παράλληλα, η γραφή γεμίζει με παραλλαγές όπως «hiiii» ή «heyyyy», που μεταφέρουν διάθεση, οικειότητα ή ειρωνεία.

Δύο αιώνες μετά την πρώτη του εμφάνιση στο χαρτί, το «hello» παραμένει ρευστό και ζωντανό. Άλλοτε επιμηκύνεται, άλλοτε κόβεται, άλλοτε εξαφανίζεται εντελώς. Όμως η ουσία του μένει ίδια: είναι ένας τρόπος να δηλώσουμε την παρουσία μας και να ζητήσουμε –έστω για μια στιγμή– την προσοχή και την αναγνώριση του άλλου.