Μυστηριώδης τάφος με γλυπτό κουκουβάγιας αποκαλύπτει το βάθος του προκολομβιανού Μεξικού

Ένας αρχαίος τάφος ηλικίας περίπου 1.400 ετών, που αποκαλύφθηκε στη νότια πολιτεία της Οαχάκα, προκαλεί παγκόσμιο αρχαιολογικό ενδιαφέρον και χαρακτηρίζεται ήδη ως η σημαντικότερη ανακάλυψη της τελευταίας δεκαετίας στο Μεξικό. Ο τάφος, που χρονολογείται γύρω στο 600 μ.Χ. και αποδίδεται στον πολιτισμό των Ζαποτέκων, εντυπωσιάζει τόσο για τον βαθμό διατήρησής του όσο και για τον πλούτο των καλλιτεχνικών και συμβολικών του στοιχείων.

Κεντρικό εύρημα αποτελεί ένα γλυπτό κουκουβάγιας με ορθάνοιχτα μάτια, στο ράμφος της οποίας απεικονίζεται το επιχρισμένο και ζωγραφισμένο πρόσωπο ενός άνδρα. Στην προϊσπανική κοσμοαντίληψη, η κουκουβάγια συνδεόταν με τη νύχτα και τον θάνατο, γεγονός που οδηγεί τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι η μορφή του άνδρα πιθανότατα αντιπροσωπεύει έναν τιμώμενο πρόγονο, στον οποίο ήταν αφιερωμένος ο τάφος.

Ο ζαποτέκικος πολιτισμός υπήρξε ένας από τους αρχαιότερους της Μεσοαμερικής, με απαρχές γύρω στο 500 π.Χ., και διατηρήθηκε ζωντανός μέχρι την άφιξη των Ισπανών. Ακόμη και σήμερα, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στη νότια περιοχή του Μεξικού δηλώνουν ότι ανήκουν στην ίδια πολιτισμική παράδοση, γεγονός που καθιστά την ανακάλυψη όχι μόνο αρχαιολογικά, αλλά και πολιτισμικά φορτισμένη.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Μεξικού, ο τάφος αποτελείται από προθάλαμο και κύριο ταφικό θάλαμο, διακοσμημένους με πολυχρωματικές τοιχογραφίες, ανάγλυφες παραστάσεις και λίθινες πλάκες με ημερολογιακές επιγραφές. Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζουν οι χαραγμένες μορφές ενός άνδρα και μιας γυναίκας με περίτεχνα καλύμματα κεφαλής και αντικείμενα στα χέρια, που πιθανόν λειτουργούσαν ως συμβολικοί φύλακες του νεκρού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τοιχογραφίες στον ταφικό θάλαμο, όπου απεικονίζεται πομπή μορφών που κρατούν σακούλες με κοπάλ – ιερή ρητίνη – και κατευθύνονται προς την είσοδο. Τα χρώματα, ώχρα, λευκό, πράσινο, κόκκινο και μπλε, διατηρούνται σε εντυπωσιακή κατάσταση, παρά τις φθορές από ρίζες και έντομα, με τις αρχαιολογικές ομάδες να εργάζονται ήδη για τη σταθεροποίηση και συντήρησή τους.

Η μεξικανική κυβέρνηση και οι πολιτιστικές αρχές τονίζουν ότι η ανακάλυψη αυτή επιβεβαιώνει τον κεντρικό ρόλο του Μεξικού στην πολιτισμική ιστορία της αρχαίας Μεσοαμερικής. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, ο τάφος δεν αποκαλύπτει μόνο στοιχεία για τα ταφικά έθιμα των Ζαποτέκων, αλλά και για την κοινωνική τους οργάνωση και την κοσμοθεωρία τους, αποτυπωμένες με σπάνια καθαρότητα στην αρχιτεκτονική και τη ζωγραφική.