Ο αστυνομικός που ενέπνευσε την ταινία Serpico: H αληθινή ιστορία του Φρανκ Σέρπικο

Ο Σέρπικο, γιος Ιταλών μεταναστών, εντάχθηκε στο σώμα το 1959 με ξεκάθαρο στόχο να υπηρετήσει την κοινωνία. Όταν πέρασε στη δουλειά με πολιτικά, ήρθε αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που διέψευδε κάθε ιδεαλισμό: δωροδοκίες, «φακελάκια» από παράνομες λέσχες τυχερών παιχνιδιών και ένα άτυπο σύστημα μοιρασιάς χρημάτων που έφτανε έως τα ανώτερα κλιμάκια. Ένας απλός αστυνομικός μπορούσε να εξασφαλίζει επιπλέον εκατοντάδες δολάρια τον μήνα, με αντάλλαγμα τη σιωπή του.

Αντί να συμμορφωθεί, ο Σέρπικο επέλεξε να μιλήσει. Από το 1967 άρχισε να καταγγέλλει επισήμως όσα γνώριζε, πληρώνοντας όμως βαρύ τίμημα: απομόνωση, απειλές και συστηματικό εκφοβισμό από συναδέλφους και προϊσταμένους. Στον αγώνα του βρήκε σύμμαχο τον Ντέιβιντ Ντουρκ, έναν ακόμη αστυνομικό που διέθετε πρόσβαση σε πολιτικά και δημοσιογραφικά κέντρα εξουσίας. Μαζί, και αφού εξάντλησαν κάθε εσωτερικό δρόμο, στράφηκαν τελικά στον Τύπο.

Το 1970 οι αποκαλύψεις τους στη New York Times προκάλεσαν πολιτικό σεισμό. Ο δήμαρχος Τζον Λίντσεϊ συγκρότησε ανεξάρτητη επιτροπή διερεύνησης, γνωστή ως Επιτροπή Κναπ, η οποία ανέδειξε ένα εκτεταμένο πλέγμα διαφθοράς στην αστυνομία της πόλης. Παρά ταύτα, ο Σέρπικο παρέμεινε σε ενεργό υπηρεσία.

Λίγους μήνες αργότερα, τραυματίστηκε σοβαρά στην επιχείρηση στο Μπρούκλιν. Δημοσιεύματα της εποχής άφηναν να εννοηθεί ότι οι συνάδελφοί του τον εγκατέλειψαν αιμόφυρτο, ενώ ο ίδιος έχει καταθέσει αργότερα πως κάποιοι θα προτιμούσαν να τον αφήσουν να πεθάνει. Επιβίωσε, αλλά έμεινε με μόνιμη απώλεια ακοής.

Οι ακροάσεις της Επιτροπής Κναπ, που μεταδόθηκαν τηλεοπτικά, αποκάλυψαν στο κοινό την έκταση του προβλήματος. Διαχωρίστηκαν οι διεφθαρμένοι αστυνομικοί σε «grass-eaters», που αποδέχονταν μικρά ανταλλάγματα, και «meat-eaters», που εμπλέκονταν ενεργά σε σοβαρά εγκλήματα για μεγάλα ποσά. Η εικόνα μιας πόλης με εγκληματικότητα «σε επίπεδα πολέμου», όπως ανέφερε τότε ρεπορτάζ του BBC, συμπληρωνόταν από τη γενικευμένη δυσπιστία των πολιτών προς την αστυνομία.

Ο ίδιος ο Σέρπικο, καταθέτοντας, ζήτησε μια ριζική αλλαγή κουλτούρας: «Ο ανέντιμος αστυνομικός πρέπει να φοβάται τον έντιμο και όχι το αντίστροφο», δήλωσε χαρακτηριστικά. Το μήνυμά του στόχευε όχι μόνο στην τιμωρία των επίορκων, αλλά και στη δημιουργία ενός συστήματος που θα προστάτευε όσους τολμούσαν να μιλήσουν.

Απογοητευμένος, εγκατέλειψε το σώμα το 1972 και έζησε για ένα διάστημα στην Ευρώπη. Έναν χρόνο αργότερα, η ιστορία του μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Σίντνεϊ Λιούμετ, με τον Αλ Πατσίνο στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Το Serpico δεν παρουσίασε απλώς έναν αστυνομικό, αλλά έναν άνθρωπο που θεωρήθηκε «επικίνδυνος» επειδή παρέμεινε έντιμος.

Δεκαετίες μετά, ο Φρανκ Σέρπικο παραμένει σύμβολο ατομικής αντίστασης απέναντι στη θεσμική διαφθορά. Η υπόθεσή του δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο με τον οποίο η Νέα Υόρκη είδε την αστυνομία της, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το σινεμά αφηγήθηκε την έννοια του ήρωα.