Ανακάλυψη προϊστορικού DNA αναθεωρεί την ιστορία των πληθυσμών στην Ανατολική Ασία

Μια σημαντική ανακάλυψη στο πεδίο της αρχαιογονιδιωματικής φέρνει νέα δεδομένα για την προϊστορία της Ανατολικής Ασίας. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, οι ανθρώπινοι πληθυσμοί κινούνταν μεταξύ Σιβηρίας και βόρειας Κίνας πολύ νωρίτερα από τις έως τώρα εκτιμήσεις.

Η περιοχή της Βόρειας Ανατολικής Ασίας – που περιλαμβάνει τη Σιβηρία, το Μογγολικό Οροπέδιο και τη βόρεια Κίνα – θεωρείται εδώ και καιρό κομβικής σημασίας για την ανθρώπινη ιστορία. Ιδιαίτερα η περιοχή της Lake Baikal, με τους πλούσιους υδάτινους και δασικούς πόρους, εκτιμάται ότι αποτέλεσε βασικό κέντρο πολιτισμικών και τεχνολογικών εξελίξεων.

Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι οι πληθυσμοί της Ευρασιατικής Στέπας και της βόρειας Κίνας παρέμεναν σχετικά απομονωμένοι, τουλάχιστον έως την εξάπλωση της κτηνοτροφίας και της μεταλλουργίας κατά την τρίτη χιλιετία π.Χ. Η απουσία σαφών αποδείξεων μεγάλης κλίμακας αλληλεπίδρασης ενίσχυε αυτή την άποψη.

Η νέα μελέτη, ωστόσο, ανατρέπει αυτή την εικόνα.

Ένας «διάδρομος» ανταλλαγών πριν από 7.700 χρόνια

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Bulletin, ανέλυσε 42 αρχαία γονιδιώματα από τρεις αρχαιολογικές θέσεις, με χρονολόγηση από 7.700 έως 4.300 χρόνια πριν.

Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν την ύπαρξη ενός άγνωστου έως σήμερα «βόρειου-νότιου διαδρόμου» γενετικών και πολιτισμικών ανταλλαγών.

Κεντρικό ρόλο φαίνεται να διαδραμάτισε ένας πληθυσμός από την τοποθεσία Sitaimengguying στη βόρεια Κίνα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο συγκεκριμένος πληθυσμός έφερε διακριτή γενετική υπογραφή, άμεσα συνδεδεμένη με πληθυσμούς της περιοχής της Lake Baikal.

Όπως εξηγεί η ερευνήτρια Yinqiu Cui από το Πανεπιστήμιο Jilin, «ο πληθυσμός του Sitaimengguying αποτελεί τον κρίσιμο συνδετικό κρίκο». Σύμφωνα με την ίδια, λειτούργησε ως ενδιάμεσος, διατηρώντας το γενετικό αποτύπωμα της Σιβηρίας και μεταφέροντάς το σε μεταγενέστερους πληθυσμούς της βόρειας Κίνας.

Γενετικές και πολιτισμικές συγκλίσεις

Η γενετική σύνδεση συνοδεύεται και από αρχαιολογικές ενδείξεις πολιτισμικής αλληλεπίδρασης.

Ανάμεσα στα ευρήματα συγκαταλέγονται αγγεία με στρογγυλό πυθμένα, ένας τύπος κεραμικής που μέχρι πρότινος θεωρούνταν χαρακτηριστικός αποκλειστικά της περιοχής της Lake Baikal. Παράλληλα, ταφικές πρακτικές που καταγράφηκαν στη βόρεια Κίνα παρουσιάζουν αξιοσημείωτες ομοιότητες με εκείνες της Σιβηρίας.

Οι ομοιότητες αυτές ενισχύουν την υπόθεση ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένες επαφές, αλλά για συστηματική ανταλλαγή γνώσεων, πρακτικών και – όπως αποδεικνύεται – γενετικού υλικού.

Μια δυναμική «ζώνη συνόρων»

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην περιοχή των Yan Mountains, η οποία, σύμφωνα με τους επιστήμονες, λειτούργησε ως δυναμική ζώνη αλληλεπίδρασης.

Ο γενετιστής Choongwon Jeong, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, περιγράφει την περιοχή ως «πραγματική σφαίρα επαφών», επισημαίνοντας τον καθοριστικό της ρόλο στη διαμόρφωση του γενετικού τοπίου της Βόρειας Ανατολικής Ασίας.

Η νέα έρευνα αναδεικνύει μια πολύ πιο περίπλοκη εικόνα της ανθρώπινης προϊστορίας στην Ανατολική Ασία. Αντί για απομονωμένους πληθυσμούς, προκύπτει ένα δίκτυο μετακινήσεων, ανταλλαγών και διασυνδέσεων που εκτείνεται βαθιά στον χρόνο.

Με άλλα λόγια, οι «γέφυρες» μεταξύ πολιτισμών και πληθυσμών φαίνεται πως είχαν αρχίσει να χτίζονται χιλιάδες χρόνια πριν από την εμφάνιση των μεγάλων προϊστορικών κοινωνιών.