Τζέρι Λιούις: Ο αντιφατικός σταρ, ο Βασιλιάς της Κωμωδίας στην Αμερική για πάνω από 40 χρόνια

Προσέφερε ωκεανούς διασκέδασης στο κοινό, πιάνοντας με μια μοναδική χάρη το σφυγμό των απλών ανθρώπων και απ’ την άλλη, με τον δύσκολο εγωπαθή χαρακτήρα του, δημιουργούσε αντιπάθειες, ενώ και τα περιβόητα αστεία του, που πολλές φορές θα χαρακτηριστούν ρατσιστικά και σεξιστικά, θα του στοιχίσουν.

Για τέσσερις δεκαετίες ο Τζέρι Λιούις θα είναι ο σημαντικότερος κωμικός στην Αμερική, με τις ταινίες του να κόβουν εκατομμύρια εισιτήρια, επιδραστικός όσο κανένας άλλος στον χώρο του θεάματος και της διασκέδασης, αλλά και αγνοημένος από την Αμερικάνικη Ακαδημία Κινηματογράφου, καθώς ποτέ τα μέλη της δεν τον θεώρησαν ικανό να κερδίσει ένα Όσκαρ!

Το παιδικό και χαζό βλέμμα, η ιδιότυπη γεμάτη τριγμούς φωνή, οι σπαστικές κινήσεις και συσπάσεις του προσώπου, οι απίστευτες χιουμοριστικές εμπνεύσεις και οι περίτεχνοι αυτοσχεδιασμοί, οι κουτοπόνηρες σιωπές και η γλώσσα του σώματος να παραληρεί, ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά του Λιούις.

Όταν έπρεπε, όμως, αποκτούσε και μια βαθιά δραματική ερμηνευτική υπόσταση, γνωρίζοντας όσο κανείς το παιχνίδι της καθήλωσης του θεατή, της σύμπλευσης του άκρατου γέλιου με την υγρασία των ματιών. Κάτι που θαυμάσαμε στην αριστουργηματική πικρή κωμωδία του Μάρτιν Σκορσέζε «Βασιλιάς για μια Νύχτα», με τη συνταρακτική ερμηνεία του να επισκιάζει ακόμη και τον, ακόμη τότε φορμαρισμένο, Ρόμπερτ Ντε Νίρο.

Ο Τζέρι Λιούις, που γεννήθηκε πριν από 100 χρόνια, στις 16 Μαρτίου του 1926, θα συνδυάσει αρχικά το όνομά του με εκείνο του Ντιν Μάρτιν, με τον οποίο γύρισε 16 ταινίες, προκαλώντας πανδαιμόνιο στις κινηματογραφικές αίθουσες, θα συνεχίσει με μία σπουδαία σόλο καριέρα, θα ζήσει σαν σταρ μέσα στην υπερβολή και θα γνωρίσει δόξες, που δύσκολα μπορεί να έχει κάποιος καλλιτέχνης. Θα αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του σε φιλανθρωπίες και ειδικά με τους δεκάδες τηλεμαραθωνίους του, για την αντιμετώπιση της μυικής δυστροφίας, ενώ ταυτόχρονα, θα τυραννηθεί από τον εθισμό του στα ναρκωτικά, θα φτάσει στο χείλος της αυτοκτονίας, ενώ θα αποκτήσει και επτά παιδιά - τουλάχιστον.

Ο σκανταλιάρης Τζέρι

Ο Τζόζεφ Λέβιτς, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, γεννήθηκε στις 16 Μαρτίου του 1926, στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ, από τον Ντάνι και τη Ρέιτσελ, εβραϊκής καταγωγής. Οι γονείς του ήταν διασκεδαστές της βοντβίλ και συχνά άλλαζαν τόπο κατοικίας, λόγω των περιοδειών τους, με τον μικρό Τζέρι να επιζητά την προσοχή τους σκαρώνοντας φάρσες και αναπτύσσοντας μια κωμική περσόνα. Μέτριος μαθητής, θα αποβληθεί στο λύκειο και έγινε γνωστός στη γειτονιά για τις σκανταλιές του, ενώ στη συνέχεια αξιοποίησε την ενέργειά του κάνοντας μικρά ρολάκια δίπλα στον πατέρα του.

Το θρυλικό ντουέτο

Η Αμερική, βγαίνοντας από έναν πόλεμο, ήθελε μια ισχυρή δόση αισιοδοξίας και γέλιου, έναν χώρο που ήρθε να καλύψει ο Τζέρι Λιούις, καθώς γι’ αυτό είχε γεννηθεί. Ανέβηκε στο πάλκο, προκαλώντας τρανταχτά γέλια και γνωρίστηκε με τον ακόμη άγνωστο τραγουδιστή και εκκολαπτόμενο ηθοποιό, βαρύ και γήινο, Ντιν Μάρτιν, σε γνωστό κλαμπ της Νέας Υόρκης, όπου έκαναν ξεχωριστές εμφανίσεις. Έγιναν άμεσα ντουέτο, όπου γνώρισαν τεράστια επιτυχία, κυρίως λόγω των αυτοσχεδιασμών τους. Ο Μάρτιν πήρε πάνω του το τραγούδι και ο Λιούις, ανέλαβε να τα κάνει όλα μαντάρα, προκαλώντας το χάος πάνω στη σκηνή και ντελίριο από κάτω.

Ασυγκράτητος

Η φήμη τους, άνοιξε τις πύλες του ραδιοφώνου εθνικής εμβέλειας και της τηλεόρασης, τραβώντας το ενδιαφέρον του Χόλιγουντ.

Ο φημισμένος παραγωγός Χαλ Γουόλις, το 1949 τους έκανε συμβόλαιο και υπό τις οδηγίες του, γύρισαν μαζί 16 ταινίες, που βασιζόντουσαν κατά κύριο λόγο στη χημεία που είχαν αναπτύξει μεταξύ τους, με τον Μάρτιν να κρατά τον ρόλο του «ενήλικου» και ο Λιούις του ασυγκράτητου «παιδιού». Από τις ταινίες τους, ξεχωρίζουν οι «My Friend Irma Goes West» (1950), «The Stooge» (1952) και «Hollywood or Bust» (1956).

Το καλλιτεχνικό διαζύγιο Λιούις - Μάρτιν

Ωστόσο, το 1956 ήρθε και η ώρα του «διαζυγίου» για το πετυχημένο δίδυμο του κινηματογράφου. Ο Ντιν Μάρτιν, που έβλεπε ότι ο ρόλος του ήταν μονοδιάστατος και όλη η «κρέμα» πήγαινε στον Λιούις, είχε αρχίσει να δυσανασχετεί. Τόσο που στην τελευταία τους ταινία δεν χάρισε ο ένας στον άλλον ούτε ένα βλέμμα. Ο χωρισμός τους ήταν επώδυνος, λόγω του δύσκολου χαρακτήρα του Λιούις, ο οποίος πολλά χρόνια μετά και αφού είχε αποξενωθεί από τον Μάρτιν, παραδέχθηκε τις ευθύνες του και χαρακτήρισε τον πρώην συνεργάτη του ως τον «κορυφαίο κωμικό ηθοποιό».

Επιτυχία από χρυσάφι

Το μέλλον υπήρξε λαμπρό και για τους δύο, με τον Τζέρι Λιούις, να επιβεβαιώνει το ταλέντο του και στη σόλο κινηματογραφική του καριέρα, κατά την οποία έβαλε σε νέες βάσεις τη λάπστικ κωμωδία. Το 1959 γύρισε την πρώτη του σόλο ταινία, «The Delicate Delinquent», γνωρίζοντας τεράστια επιτυχία, κάτι που τον έκανε να δοκιμάσει με καλές επιδόσεις τις δυνάμεις του και στο τραγούδι, ενώ η Paramount τον χρύσωσε κανονικά στις επόμενες πέντε ταινίες που πρωταγωνίστησε, σε σκηνοθεσία του Φρανκ Τάσλιν.

Παιδί για όλες τις δουλειές

Όμως, το 1960 του δόθηκε η ευκαιρία να αποδείξει το πραγματικό του καλλιτεχνικό πρόσωπο, το ταλέντο του, τις ευαισθησίες του και τον λόγο που απέκτησε μια φήμη που τον ακολούθησε για πάντα.

Ο λόγος για το έξοχο φιλμ «The Bellboy» («Παιδί για Όλες τις Δουλειές»), το οποίο εμπνεύστηκε από την εποχή που ο ίδιος δούλευε σε ένα ξενοδοχείο της Νέας Υόρκης. Μία περίτεχνη χειροποίητη κωμωδία, πιο κοντά στον βωβό κινηματογράφο των μεγάλων κωμικών, με τον Λιούις να κρατά τον απόλυτο έλεγχο ως σκηνοθέτης, σεναριογράφος, παραγωγός και φυσικά πρωταγωνιστής. Ένα είδος κινηματογράφου, που πάντα ήθελε να κάνει και συνέχισε να παλεύει μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ‘60, έχοντας την χρήσιμη συνεργασία του φίλου του Φρανκ Τάσλιν.

Βασιλιάς

Θα συνεχίσει να σκηνοθετεί και να παίζει όλη τη δεκαετία του ‘70, με μεγάλη επιτυχία, ενώ το 1982 θα πρωταγωνιστήσει στο αριστουργηματικό «Βασιλιάς για μια Νύχτα» του Σκορσέζε, παραδίδοντας μία συνταρακτική ερμηνεία. Επίσης, θα ανεβάσει το πρώτο του μιούζικαλ στο Μπρόντγουεϊ -ένα ριμέικ του «The Nutty Professor - και θα κάνει ακόμη μία σπουδαία εμφάνιση το 1994 στο «Arizona Dream» του Εμίρ Κοστουρίτσα, ενώ η τελευταία του εμφάνιση θα είναι στο φιλμ του Ντάνιελ Νόα «Max Rose», ένα χρόνο πριν πεθάνει.

Τα ναρκωτικά και η απόπειρα αυτοκτονίας

Στην προσωπική του ζωή, ο Λιούις, που έκανε μόνο δύο γάμους, απ’ τους οποίους απέκτησε επτά παιδιά, είχε πολλές ερωτικές σχέσεις, ενώ κατηγορήθηκε και για σεξουαλικές παρενοχλήσεις, μετά τον θάνατό του. Ωστόσο, αυτό που τον ταλαιπώρησε περισσότερο ήταν ο εθισμός του στα ναρκωτικά. Μία δύσκολη μακρά περίοδος της ζωής του, που ξεκίνησε από έναν σοβαρό τραυματισμό στη σπονδυλική του στήλη. Οι αφόρητοι πόνοι τον ανάγκασαν να εξαρτάται από βαριά ηρεμιστικά, ενώ σε κάποια στιγμή απόγνωσης απ’ τον πόνο θα βάλει το όπλο στο στόμα του για να αυτοκτονήσει, αλλά όταν θα ακούσει τα παιδιά του να παίζουν και να γελάνε πέταξε το όπλο μακριά…

Ο τζόγος και οι γκάνγκστερ

Η μυθιστορηματική ζωή του, είχε και άλλα πολλά επεισόδια, όπως η αγάπη του για τον τζόγο, τη ρουλέτα και τα ζάρια, όπου έχανε πολλά λεφτά, ενώ απαρνήθηκε τα χρήματα που του ήρθαν σε μια δύσκολη οικονομική περίοδο για εκείνον, από τους γκάνγκστερ.

Κένεντι και Ρίγκαν

Ο Τζέρι Λιούις, όμως, δεν είχε καλή επαφή και με την πολιτική. Παρότι ο φίλος του πρόεδρος Κένεντι τον συμβούλεψε να μείνει μακριά της, δεν είναι λίγες οι φορές που έκανε δηλώσεις, που τον στιγμάτισαν στα μάτια των θαυμαστών του.

Η υποστήριξή του προς τον Ρίγκαν, τον Τζορτζ Μπους Α και ορισμένες συντηρητικές απόψεις του, ήρθαν σε πλήρη αντίθεση με τα πεπραγμένα του, ακόμη και με την κατηγορηματική του αντίθεση στον πόλεμο του Βιετνάμ.

Κληρονομιά

Τα προβλήματα υγείας που είχε ο Λιούις, ξεκίνησαν από νωρίς, όταν στα 34 του υπέστη το πρώτο έμφραγμα, ενώ ο τραυματισμός του στη σπονδυλική στήλη τον επιβάρυνε περαιτέρω.

Από ένα σημείο και μετά είναι παράδοξο πώς κατάφερνε να ζει, καθώς έπασχε, εκτός από τα καρδιακά προβλήματα, από κάθε γνωστή ασθένεια που κυκλοφορούσε.

Θα πεθάνει στις 20 Αυγούστου του 2017 στο σπίτι του στο Λας Βέγκας, αφήνοντας την περιουσία του αποκλειστικά στη δεύτερη γυναίκα του και την κόρη τους και σε όλους εμάς κάτι πολυτιμότερο, την κληρονομιά των ταινιών του και το γέλιο, αλλά και τη σπάνια ερμηνευτική του ιδιοφυΐα, που θα είναι για πάντα οδηγός στους νεότερους ηθοποιούς.