Στον βυθό της Κοπεγχάγης: Το πολεμικό πλοίο που βύθισε ο Νέλσον αναδύεται ξανά από την ιστορία

Περισσότερους από δύο αιώνες μετά τη βύθισή του από τον στόλο του Horatio Nelson, το δανέζικο πολεμικό πλοίο Dannebroge εντοπίστηκε στον βυθό του λιμανιού της Copenhagen, φέρνοντας στο φως ένα από τα πιο δραματικά επεισόδια της ναυτικής ιστορίας της Ευρώπης.

Η ανακάλυψη έγινε από θαλάσσιους αρχαιολόγους του Viking Ship Museum, οι οποίοι εργάζονται κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, σε βάθος περίπου 15 μέτρων, με σχεδόν μηδενική ορατότητα και μέσα σε πυκνά ιζήματα. Η αποστολή τους έχει επείγον χαρακτήρα, καθώς το σημείο της ανασκαφής πρόκειται σύντομα να καλυφθεί από το μεγάλο κατασκευαστικό έργο Lynetteholm.

Το Dannebroge βυθίστηκε κατά τη διάρκεια της Battle of Copenhagen το 1801, όταν ο βρετανικός στόλος επιτέθηκε για να διαλύσει τη συμμαχία της Δανίας με άλλες βόρειες ευρωπαϊκές δυνάμεις. Στο επίκεντρο της σύγκρουσης, το πλοίο αποτέλεσε βασικό στόχο. Κανονιοβολισμοί διέλυσαν το κατάστρωμά του, ενώ εμπρηστικά βλήματα προκάλεσαν φωτιά που το μετέτρεψε σε φλεγόμενο παγίδα θανάτου για το πλήρωμα.

Οι μαρτυρίες της εποχής περιγράφουν τη φρίκη της μάχης, όμως οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το ίδιο το ναυάγιο μπορεί να αποκαλύψει λεπτομέρειες που δεν καταγράφηκαν ποτέ. Τα ευρήματα που έχουν ήδη ανασυρθεί είναι ενδεικτικά: κανόνια, στολές, διακριτικά, παπούτσια, μπουκάλια και ακόμη και ανθρώπινα λείψανα, μεταξύ των οποίων τμήμα κάτω γνάθου που πιθανώς ανήκει σε έναν από τους ναύτες που χάθηκαν εκείνη την ημέρα.

Η ταυτοποίηση του πλοίου βασίστηκε σε συνδυασμό επιστημονικών μεθόδων και ιστορικών στοιχείων. Τα ξύλινα μέρη που εντοπίστηκαν αντιστοιχούν σε σχέδια της εποχής, ενώ η χρονολόγηση επιβεβαιώνει ότι το ξύλο προέρχεται από την περίοδο κατασκευής του πλοίου. Παράλληλα, η θέση του ναυαγίου συμπίπτει με τις ιστορικές καταγραφές της τελευταίας του πορείας πριν την έκρηξη που συγκλόνισε την Κοπεγχάγη.

Οι συνθήκες εργασίας παραμένουν εξαιρετικά επικίνδυνες. Οι δύτες κινούνται σχεδόν «στα τυφλά», ψηλαφώντας τον βυθό αντί να βασίζονται στην όρασή τους, ενώ ο χώρος είναι γεμάτος μπάλες κανονιών και παγίδες από τη μάχη. Κάθε κατάδυση απαιτεί ακρίβεια και υπομονή, καθώς η παραμικρή κίνηση μπορεί να σηκώσει νέφη ιλύος που μηδενίζουν την ορατότητα.

Πέρα από την επιστημονική του αξία, το Dannebroge έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δανέζικη εθνική μνήμη. Η μάχη στην οποία βυθίστηκε παραμένει βαθιά χαραγμένη στην ιστορία της χώρας, όχι μόνο για τις απώλειες και τη στρατηγική της σημασία, αλλά και για τις ιστορίες που τη συνοδεύουν — όπως εκείνη του Νέλσον που φέρεται να αγνόησε διαταγές, δίνοντας έμπνευση στη φράση «turn a blind eye».

Καθώς η σύγχρονη ανάπτυξη απειλεί να σκεπάσει για πάντα το σημείο, οι αρχαιολόγοι βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν αγώνα δρόμου: να καταγράψουν, να διασώσουν και να ερμηνεύσουν όσα περισσότερα μπορούν από ένα ναυάγιο που, 225 χρόνια μετά, εξακολουθεί να αφηγείται την ιστορία του.