Γιατί οι metal μπάντες φορούν μάσκες - Από αισθητική σε ακραία εμπειρία σκηνής

Όταν το αμερικανικό avant-garde metal συγκρότημα Imperial Triumphant αποφάσισε το 2015 να ανανεώσει την εικόνα του, η πρώτη σκέψη ήταν το κλασικό corpse paint της black metal σκηνής. Ωστόσο, όπως εξηγεί ο τραγουδιστής και κιθαρίστας Ζακαρί Έζριν, η πρακτικότητα έβαλε φρένο: το να αφαιρείς επίμονα το μακιγιάζ μετά από κάθε εμφάνιση δεν ταίριαζε με την ένταση της σκηνής.

Αντί για αυτό, επέλεξαν εντυπωσιακές χρυσές μάσκες εμπνευσμένες από την art deco αισθητική της δεκαετίας του 1920. Η επιλογή αυτή, όμως, έφερε νέα προβλήματα – από χαμένες αποσκευές μέχρι αυτοσχέδιες λύσεις της τελευταίας στιγμής.

Η χρήση μάσκας στη metal σκηνή δεν είναι απλή υπόθεση. Ο Alpha, frontman των Πορτογάλων Gaerea, περιγράφει μια σχεδόν αποπνικτική εμπειρία: «Όταν ιδρώνεις, δεν μπορείς να δεις, να αναπνεύσεις ή να τραγουδήσεις». Σε μια συναυλία στη Στουτγκάρδη, μάλιστα, έχασε τις αισθήσεις του δύο φορές λόγω θερμοπληξίας.

Παρά τις δυσκολίες, ολοένα και περισσότερα συγκροτήματα υιοθετούν μάσκες ως βασικό στοιχείο της ταυτότητάς τους. Ονόματα όπως οι Ghost, οι Sleep Token και οι Slaughter to Prevail γεμίζουν αρένες, διατηρώντας την ανωνυμία τους πίσω από περίτεχνες μεταμφιέσεις. Ταυτόχρονα, νέα σχήματα όπως οι President και οι Cenobia ακολουθούν την ίδια αισθητική, συχνά συνδυάζοντας metal με pop και ηλεκτρονικά στοιχεία.

Η τάση αυτή δεν είναι καινούργια. Οι Slipknot, στα τέλη της δεκαετίας του ’90, έκαναν τις μάσκες σήμα κατατεθέν, ενισχύοντας τη βίαιη ενέργεια της μουσικής τους. Ακόμη νωρίτερα, οι Gwar, από τη δεκαετία του ’80, είχαν ήδη μετατρέψει τη σκηνή σε θεατρικό πεδίο υπερβολής, με εξωγήινους χαρακτήρες και σατιρική βία.

Για πολλούς καλλιτέχνες, η μάσκα λειτουργεί ως ψυχολογικός μηχανισμός. «Μπαίνουμε σε άλλη κατάσταση», λέει ο Alpha, συγκρίνοντας την εμπειρία με την έκσταση ενός μαραθωνοδρόμου. Η ανωνυμία επιτρέπει την πλήρη έκφραση χωρίς τα όρια της προσωπικής ταυτότητας.

Ταυτόχρονα, οι μάσκες συμβάλλουν στη δημιουργία ολόκληρων μυθολογιών γύρω από τα συγκροτήματα. Οι Ghost παρουσιάζονται ως σατανική εκκλησία με έναν «παπικό» ηγέτη, ενώ οι Sleep Token έχουν χτίσει μια σχεδόν θρησκευτική αφήγηση γύρω από τη μουσική τους. Οι θαυμαστές δεν ακούν απλώς τραγούδια – εισέρχονται σε σύμπαντα.

Ωστόσο, η ανωνυμία συχνά προκαλεί το αντίθετο αποτέλεσμα: εντείνει την περιέργεια. Ο Τόμπιας Φόρτζ αποκαλύφθηκε ως ο άνθρωπος πίσω από τους Ghost μετά από δικαστική διαμάχη, ενώ οι Sleep Token έχουν γίνει αντικείμενο εμμονικής έρευνας από fans.

Για ορισμένους, πάντως, η ουσία παραμένει απλή. «Δεν με ενδιαφέρει ποιος βρίσκεται πίσω από τη μουσική», δηλώνει ο Alpha. «Θέλω ο κόσμος να εστιάζει σε αυτό που ακούει».

Παρά τις πρακτικές δυσκολίες – από περιορισμένη όραση μέχρι βαριά κοστούμια και οικονομικό κόστος – οι καλλιτέχνες συμφωνούν ότι οι μάσκες ενισχύουν την καλλιτεχνική τους έκφραση. Όπως λέει ο Έζριν, «σε έναν κόσμο γεμάτο εικόνες, η αυθεντικότητα είναι το πιο σημαντικό».