Κρυμμένοι θησαυροί στο βυθό: Πάνω από 130 ναυάγια εντοπίστηκαν στον κόλπο του Γιβραλτάρ

Έναν πραγματικό υποθαλάσσιο «θησαυρό» αποκάλυψαν Ισπανοί αρχαιολόγοι στον κόλπο του Γιβραλτάρ, εντοπίζοντας περισσότερους από 130 ναυαγισμένους στόλους που καλύπτουν μια χρονική περίοδο από τον 5ο αιώνα π.Χ. έως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Κάδιθ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γρανάδας στο πλαίσιο του Project Herakles, κατέγραψε συνολικά 151 αρχαιολογικές θέσεις, εκ των οποίων οι 134 είναι ναυάγια. Μέχρι στιγμής, οι επιστήμονες έχουν μελετήσει λεπτομερώς 34 από αυτά.

Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνεται ένα πλοίο της φοινικικής εποχής του 5ου αιώνα π.Χ., 23 ρωμαϊκά πλοία, μεσαιωνικά σκάφη, αλλά και νεότερα πλοία από διάφορες ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως η Ισπανία, η Βρετανία, η Ολλανδία και η Βενετία. Ακόμη και συντρίμμια αεροσκάφους από τη δεκαετία του 1930 έχουν εντοπιστεί στον βυθό.

Ο κόλπος, που βρίσκεται στο βόρειο άκρο του στενού του Γιβραλτάρ — ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα στον κόσμο — λειτουργούσε διαχρονικά ως «λαιμός μπουκαλιού» για εμπορικά, εξερευνητικά και πολεμικά ταξίδια. Αυτή η στρατηγική σημασία εξηγεί και τη μεγάλη συγκέντρωση ναυαγίων από διαφορετικές εποχές και πολιτισμούς.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανακάλυψη ενός ισπανικού πολεμικού σκάφους του 18ου αιώνα, του Puente Mayorga IV, το οποίο χρησιμοποιούνταν για αιφνιδιαστικές επιθέσεις εναντίον βρετανικών πλοίων. Το μικρό αυτό σκάφος μεταμφιεζόταν συχνά σε αλιευτικό πριν εξαπολύσει τα πυρά του.

Κατά τη διάρκεια των ερευνών, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν και ένα παράξενο αντικείμενο: ένα ξύλινο κουτί σε σχήμα βιβλίου. Αν και αρχικά θεωρήθηκε ότι ίσως σχετιζόταν με κατασκοπεία, τελικά αποδείχθηκε ότι περιείχε… χτένες, υποδηλώνοντας μια πιο καθημερινή χρήση.

Παρά τη σημασία των ευρημάτων, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα ναυάγια απειλούνται από ανθρώπινες παρεμβάσεις, όπως λιμενικά έργα και εκβαθύνσεις, αλλά και από την κλιματική αλλαγή, η οποία μεταβάλλει τα ιζήματα και εκθέτει τα αρχαιολογικά κατάλοιπα.

Για την προστασία και ανάδειξη των ευρημάτων, η ερευνητική ομάδα έχει δημιουργήσει ψηφιακά μοντέλα και εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας, επιτρέποντας στο κοινό να «καταδυθεί» στον βυθό χωρίς να βραχεί.

Όπως επισημαίνουν οι αρχαιολόγοι, ο κόλπος του Γιβραλτάρ αποτελεί ένα μοναδικό «παράθυρο» στην ιστορία της ναυσιπλοΐας, αποκαλύπτοντας τη βαθιά και διαχρονική σχέση των ανθρώπων με τη θάλασσα.