Η αρχαιότερη και καλύτερα διατηρημένη απεικόνιση του Χριστού ανακαλύφθηκε στην Τουρκία

Η τοιχογραφία εντοπίστηκε στην πόλη Ιζνίκ της δυτικής Τουρκίας —την αρχαία Νίκαια— μέσα σε υπόγειο οικογενειακό τάφο με ελάχιστο οξυγόνο, γεγονός που επέτρεψε στα χρώματα να διατηρηθούν σχεδόν ανέπαφα επί περίπου 1.800 χρόνια.

Η εικόνα παρουσιάζει τον Χριστό ως «Καλό Ποιμένα», κρατώντας ένα κριάρι στους ώμους του, και χρονολογείται στις αρχές έως τα μέσα του 3ου αιώνα μ.Χ.

Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, πρόκειται για μία από τις πέντε αρχαιότερες γνωστές απεικονίσεις του Ιησού ως ενήλικα.

Η μορφή του διαφέρει σημαντικά από τις μεταγενέστερες βυζαντινές εικόνες: εμφανίζεται χωρίς γενειάδα, με κοντά μαλλιά και ντυμένος με αριστοκρατικά ρωμαϊκά ενδύματα.

Οι ανασκαφές των τελευταίων δύο ετών στην Ανατολία έχουν φέρει στο φως τουλάχιστον δώδεκα άγνωστες μέχρι σήμερα εκκλησίες του 4ου και 5ου αιώνα, αλλά και πρώιμους χριστιανικούς τάφους, επιγραφές και τόπους λατρείας. Οι ανακαλύψεις επιβεβαιώνουν τον κομβικό ρόλο της σημερινής Τουρκίας στην εξάπλωση του Χριστιανισμού μόλις λίγες δεκαετίες μετά τη Σταύρωση.

Στην αρχαία Πέργαμο, κοντά στο σημερινό Μπέργκαμα, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν μία από τις αρχαιότερες γνωστές απεικονίσεις του Αγίου Γεωργίου, σε πήλινο προσκυνηματικό αγγείο του 5ου αιώνα. Παράλληλα, στην ίδια περιοχή συνεχίζονται οι έρευνες γύρω από τον αυτοκρατορικό ναό όπου λατρευόταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αύγουστος ως θεότητα - στοιχείο που συνδέεται άμεσα με την Αποκάλυψη του Ιωάννη και τον περίφημο «Αριθμό του Θηρίου», το 666.

Οι νέες μελέτες δείχνουν επίσης ότι ο πρώιμος Χριστιανισμός ενισχύθηκε όχι μόνο μέσω της πίστης αλλά και μέσα από κοινωνικούς και πολιτικούς παράγοντες. Πανεπιστημιακές έρευνες στη Βρετανία και αλλού υποστηρίζουν ότι η φροντίδα των ασθενών, τα οργανωμένα δίκτυα αλληλεγγύης και ακόμη και οι διωγμοί συνέβαλαν τελικά στην ενδυνάμωση των χριστιανικών κοινοτήτων.

Σημαντικές ανακαλύψεις έγιναν και στη Λαοδίκεια, όπου εντοπίστηκε μία από τις ελάχιστες γνωστές «οικιακές εκκλησίες» του 4ου αιώνα — δηλαδή ιδιωτικοί χώροι λατρείας πριν από την εμφάνιση των μεγάλων ναών. Στη Σμύρνη, οι ειδικοί μελετούν χριστιανικά γκράφιτι του 2ου αιώνα, τα οποία ενδέχεται να αποτελούν από τα αρχαιότερα σωζόμενα χριστιανικά κείμενα.

Παράλληλα, στην Έφεσο, μία τεράστια στρώση στάχτης από περσική επιδρομή του 7ου αιώνα διατήρησε σχεδόν ανέπαφη μια ολόκληρη βυζαντινή συνοικία, με χιλιάδες αντικείμενα καθημερινής ζωής, τρόφιμα και καταστήματα που εξυπηρετούσαν χριστιανούς προσκυνητές.

Η καθηγήτρια πρώιμου Χριστιανισμού Κάντιντα Μος από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ υπογράμμισε ότι οι πρόσφατες ανακαλύψεις έχουν «τεράστια σημασία», καθώς η Ανατολία υπήρξε ουσιαστικά «το λίκνο του πρώιμου Χριστιανισμού».

Όπως σημειώνει, την περιοχή επισκέφθηκαν οι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος, ενώ αργότερα, όταν ο Χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η αυτοκρατορική πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από τη Ρώμη στη σημερινή Κωνσταντινούπολη.