Η βρετανική «ουτοπική πόλη» που ο Τζορτζ Όργουελ...απεχθανόταν

Περίπου 30 χιλιόμετρα βόρεια του Λονδίνου βρίσκεται μία πόλη που δημιουργήθηκε με εντελώς διαφορετική φιλοσοφία.

Το Γουέλγουιν Γκάρντεν Σίτι δεν γεννήθηκε οργανικά, αλλά σχεδιάστηκε ως ένα κοινωνικό και πολεοδομικό πείραμα βασισμένο στην ιδέα του πώς «θα έπρεπε» να ζουν οι άνθρωποι.

Ο Όργουελ θεωρούσε ότι τέτοιες ιδέες απομάκρυναν τη μεσαία τάξη από την πραγματική ζωή της εργατικής τάξης.

Στο έργο του The Road to Wigan Pier σατίριζε τις προοδευτικές ομάδες της εποχής, περιγράφοντας ειρωνικά «λάτρεις των χυμών φρούτων, γυμνιστές, σανδαλοφόρους και εκκεντρικούς ιδεαλιστές».

Αν και το κίνημα των garden cities δεν ήταν «σέκτα» με την κυριολεκτική έννοια, προσέλκυσε πολλούς ανθρώπους με εναλλακτικές ιδέες ζωής, όπως χορτοφάγους, υποστηρικτές της αποχής από το αλκοόλ και κοινωνικούς μεταρρυθμιστές.

Παρά το γεγονός ότι το ουτοπικό όραμα του Χάουαρντ δεν πραγματοποιήθηκε πλήρως, αρκετές από τις ιδέες του επηρέασαν σημαντικά τον μεταπολεμικό αστικό σχεδιασμό στη Βρετανία.

Σήμερα, αρχές όπως οι πράσινοι δημόσιοι χώροι, οι φιλικές προς τους κατοίκους πόλεις και η ανθρώπινη κλίμακα στην πολεοδομία θεωρούνται βασικά στοιχεία σύγχρονου urban planning.

Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την ίδρυσή του, το Γουέλγουιν Γκάρντεν Σίτι παραμένει ένα από τα πιο ιδιαίτερα παραδείγματα ουτοπικού αστικού σχεδιασμού στη Βρετανία.

Η ιδέα των «garden cities» ανήκε στον Έμπενιζερ Χάουαρντ, ο οποίος στα τέλη του 19ου αιώνα αναζητούσε μία λύση απέναντι στη φτώχεια, τη βρωμιά και την υπερβολική αστικοποίηση του βικτωριανού Λονδίνου.

Στο βιβλίο του To-morrow: A Peaceful Path to Real Reform το 1898, ο Χάουαρντ υποστήριζε ότι οι άνθρωποι χρειάζονται ταυτόχρονα τα πλεονεκτήματα της πόλης και της υπαίθρου: εργασία, υπηρεσίες και οικονομική ανάπτυξη, αλλά και πράσινο, καθαρό αέρα και ανοιχτούς χώρους.

Το όραμά του βασιζόταν σε αυτόνομες κοινότητες με χαμηλή δόμηση, μεγάλες πράσινες εκτάσεις και σαφή διαχωρισμό κατοικιών και βιομηχανίας. Οι πόλεις θα περιβάλλονταν από προστατευμένη ύπαιθρο, ώστε να αποφεύγεται η ανεξέλεγκτη αστική εξάπλωση.

Η πρώτη εφαρμογή της ιδέας ήταν το Λέτσγουορθ Γκάρντεν Σίτι το 1903, ενώ το Γουέλγουιν Γκάρντεν Σίτι ιδρύθηκε το 1920 ως μια βελτιωμένη εκδοχή του αρχικού σχεδίου.

Οι φαρδιοί δρόμοι, οι δεντροφυτεμένες λεωφόροι και οι μεγάλες πράσινες εκτάσεις σχεδιάστηκαν όχι μόνο για αισθητικούς λόγους, αλλά και για να δημιουργήσουν καλύτερες συνθήκες ζωής για τους κατοίκους.

Παρά τις καλές προθέσεις, το εγχείρημα δεν έμεινε χωρίς επικριτές. Ανάμεσά τους και ο διάσημος συγγραφέας Τζορτζ Όργουελ, ο οποίος είχε ζήσει στο Λέτσγουορθ και αντιμετώπιζε με καχυποψία τέτοιου είδους μεταρρυθμιστικά κινήματα.

Το Γουέλγουιν Γκάρντεν Σίτι παραμένει έτσι ένα ξεχωριστό ιστορικό παράδειγμα: μία πόλη που γεννήθηκε ως κοινωνικό πείραμα, με στόχο να αλλάξει όχι μόνο τον τρόπο που χτίζονται οι πόλεις, αλλά και τον ίδιο τον τρόπο ζωής των ανθρώπων.