Οι «Κάρυ-something» που έγιναν ντεκόρ: Ντοκιμαντέρ για τη σύζυγο Έλγιν και την τύχη των Γλυπτών

Η υπόθεση των Γλυπτών του Παρθενώνα απέκτησε νέα επικαιρότητα με την πρεμιέρα του δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ «Η γυναίκα πίσω από τον Έλγιν», παραγωγής της ΕΡΤ, σε σενάριο της Μιμής Ντενίση και σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάκου. Η ταινία εστιάζει στη Μαίρη Νίσμπετ, σύζυγο του λόρδου Έλγιν, αξιοποιώντας προσωπικές επιστολές που, σύμφωνα με τους δημιουργούς, αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της μεταφοράς των Γλυπτών από την Ακρόπολη στις αρχές του 19ου αιώνα.

Η επίσημη πρώτη προβολή πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Ακρόπολης παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, ο οποίος επανέλαβε ότι ο Παρθενώνας αποτελεί ένα ενιαίο μνημείο και ότι η επανένωση των Γλυπτών παραμένει πάγιο αίτημα της Ελλάδας.

Οι επιστολές της Μαίρης Νίσμπετ στο επίκεντρο

Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ, η Μαίρη Νίσμπετ δεν εμφανίζεται απλώς ως παρατηρήτρια των ενεργειών του συζύγου της, αλλά ως πρόσωπο με ενεργό ενδιαφέρον για την απόκτηση ελληνικών αρχαιοτήτων, τις οποίες αντιλαμβανόταν ως σύμβολα κοινωνικού κύρους και διακόσμησης της έπαυλής της. Η παραγωγή βασίζεται σε αλληλογραφία που περιγράφει λεπτομέρειες της επιχείρησης μεταφοράς των Γλυπτών και παρουσιάζει τα κίνητρα του ζεύγους Έλγιν πέρα από το αρχαιολογικό ενδιαφέρον.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά ότι η Νίσμπετ και ο κύκλος της φέρονται να χρησιμοποιούσαν υποτιμητικές ή αόριστες περιγραφές για τα μνημεία της Ακρόπολης, όπως «Κάρυ-something», αντιμετωπίζοντάς τα περισσότερο ως αντικείμενα διακόσμησης παρά ως μοναδικά έργα πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η διαμάχη για τη νομιμότητα παραμένει ανοιχτή

Το ντοκιμαντέρ επαναφέρει επίσης ένα από τα βασικά επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς: την απουσία του αυθεντικού οθωμανικού φιρμανιού που θα νομιμοποιούσε την αφαίρεση των Γλυπτών. Το ζήτημα αυτό παραμένει κομβικό στη διεθνή συζήτηση, καθώς η Ελλάδα υποστηρίζει ότι δεν έχει παρουσιαστεί ποτέ το πρωτότυπο έγγραφο που να επιτρέπει την αποξήλωση τμημάτων του Παρθενώνα.

Η θέση αυτή έχει επανειλημμένα προβληθεί και σε διεθνή φόρα, ενώ πρόσφατα η UNESCO επανέλαβε τη στήριξή της στο αίτημα της Ελλάδας για οριστική επιστροφή και επανένωση των Γλυπτών στο Μουσείο Ακρόπολης.

Νέες εξελίξεις στις διαπραγματεύσεις

Η προβολή του ντοκιμαντέρ συμπίπτει με μια περίοδο κατά την οποία οι συζητήσεις ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και το Βρετανικό Μουσείο φαίνεται να βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Δημοσιεύματα των τελευταίων μηνών κάνουν λόγο για σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί ακόμη οριστική συμφωνία.

Παράλληλα, η ανακάλυψη φέτος ενός μαρμάρινου θραύσματος στο ναυάγιο του πλοίου «Mentor», το οποίο χρησιμοποιήθηκε από τον Έλγιν για τη μεταφορά αρχαιοτήτων από την Ελλάδα, αναζωπύρωσε το διεθνές ενδιαφέρον γύρω από την υπόθεση των Γλυπτών και την ιστορία της απομάκρυνσής τους από την Ακρόπολη.

Ένα ντοκιμαντέρ που επιχειρεί να αλλάξει τη συζήτηση

Οι δημιουργοί της ταινίας υποστηρίζουν ότι η ιστορία της Μαίρης Νίσμπετ προσφέρει μια νέα οπτική για τα γεγονότα των αρχών του 19ου αιώνα, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές ελίτ της εποχής αντιμετώπιζαν τα αρχαία μνημεία ως τρόπαια ισχύος και κοινωνικής προβολής.

Σε μια συγκυρία όπου το ζήτημα των Γλυπτών του Παρθενώνα παραμένει ενεργό τόσο σε διπλωματικό όσο και σε πολιτιστικό επίπεδο, το ντοκιμαντέρ φιλοδοξεί να προσθέσει νέα στοιχεία σε μια συζήτηση που διαρκεί περισσότερο από δύο αιώνες.