Οι αρχαιολόγοι που έγιναν κατάσκοποι: Η άγνωστη αμερικανική αποστολή στην κατεχόμενη Ελλάδα

Πριν γίνουν κατάσκοποι, ήταν αρχαιολόγοι. Άνθρωποι που αφιέρωναν τη ζωή τους σε ανασκαφές, αρχαία νομίσματα και ερείπια. Όμως, όταν η Ελλάδα βρέθηκε υπό τη ναζιστική κατοχή, κάποιοι από αυτούς βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή ενός διαφορετικού πολέμου.

Το βιβλίο «The American School of Spies: The Archaeologists Who Fought the Nazis and Saved the Treasures of Ancient Greece» του Στέφαν Τάλτι αφηγείται την άγνωστη ιστορία της λεγόμενης «Greek Desk», μιας ομάδας Αμερικανών αρχαιολόγων και Ελληνοαμερικανών πρακτόρων που στρατολογήθηκαν από το OSS, την υπηρεσία που αποτέλεσε τον πρόδρομο της CIA.

Κεντρικό πρόσωπο της αφήγησης είναι ο Ρόντνεϊ Γιανγκ, ένας αρχαιολόγος που είχε βρεθεί στην Αθήνα τη δεκαετία του 1930 μέσω της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών. Με την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου βοήθησε στην απόκρυψη των θησαυρών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, ώστε να προστατευθούν από βομβαρδισμούς, λεηλασίες και τις βλέψεις των Ναζί. Λίγα χρόνια αργότερα θα αναλάμβανε κάτι πολύ πιο επικίνδυνο: τη δημιουργία ενός αμερικανικού δικτύου κατασκοπείας στην Ελλάδα.

Δίπλα του βρέθηκε η Ντόροθι Κοξ, αρχιτέκτονας και αργότερα διακεκριμένη νομισματολόγος, η οποία στα 50 της χρόνια εντάχθηκε στις μυστικές υπηρεσίες και εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες συλλέκτριες πληροφοριών του δικτύου. Μαζί με άλλους συνεργάτες τους ανέπτυξαν δίκτυα πληροφοριοδοτών, οργάνωσαν επιχειρήσεις δολιοφθοράς, παρακολουθούσαν γερμανικές μετακινήσεις και μετέδιδαν κρίσιμες πληροφορίες στους Συμμάχους.

Αν και η δράση τους δεν άλλαξε από μόνη της την πορεία του πολέμου, οι επιχειρήσεις της «Greek Desk» συνέβαλαν ουσιαστικά στη συμμαχική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, το βιβλίο αναδεικνύει τις προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που βρέθηκαν να ισορροπούν ανάμεσα στην επιστήμη και την κατασκοπεία, στην αγάπη τους για την Ελλάδα και στη βία του πολέμου.

Το αποτέλεσμα είναι ένα συναρπαστικό κεφάλαιο της ιστορίας, όπου η αρχαιολογία, η αντίσταση και οι μυστικές υπηρεσίες συναντιούνται με τρόπο που μοιάζει περισσότερο με μυθιστόρημα παρά με πραγματικά γεγονότα.