«Η Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν: Το κινηματογραφικό έπος που φιλοδοξεί να αλλάξει τα δεδομένα

Ένα ομηρικό έπος χωρίς συμβιβασμούς

Ο Κρίστοφερ Νόλαν δεν αντιμετώπισε την «Οδύσσεια» ως ακόμη μία κινηματογραφική μεταφορά ενός κλασικού έργου. Αντίθετα, επιδίωξε να δημιουργήσει έναν κόσμο που θα μοιάζει αυθεντικός, ζωντανός και απόλυτα χειροπιαστός, αποφεύγοντας τις εύκολες λύσεις και τα υπερβολικά ψηφιακά εφέ.

Η ταινία αποτελεί τη μεγαλύτερη παραγωγή της μέχρι σήμερα καριέρας του σκηνοθέτη και είναι η πρώτη που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX, ένα προσωπικό όνειρο που ο ίδιος επιδίωκε να πραγματοποιήσει εδώ και χρόνια.

Οι αριθμοί αποκαλύπτουν το μέγεθος του εγχειρήματος. Για τις ανάγκες των γυρισμάτων δημιουργήθηκαν περισσότερα από 5.300 κοστούμια, ενώ μόνο το τμήμα ενδυματολογίας απασχόλησε περίπου 175 τεχνικούς και καλλιτέχνες. Παράλληλα, η αναπαράσταση της αρχαίας Τροίας καταλαμβάνει έκταση άνω των δέκα στρεμμάτων, με δεκάδες κατασκευές και περίπου δύο χιλιάδες κομπάρσους να συμμετέχουν στις σκηνές της πολιορκίας.

Φυσικά σκηνικά αντί για ψηφιακές εικόνες

Η αγάπη του Νόλαν για τα πραγματικά σκηνικά είναι γνωστή από προηγούμενες ταινίες του και στην «Οδύσσεια» φτάνει στα άκρα.

Τα πλοία κατασκευάστηκαν ώστε να μπορούν να ταξιδέψουν πραγματικά στη θάλασσα, ενώ πολλές σκηνές γυρίστηκαν σε απομονωμένες περιοχές της Ελλάδας, με δύσκολη πρόσβαση, ώστε το φυσικό περιβάλλον να αποτελέσει οργανικό κομμάτι της αφήγησης.

Βροχή, δυνατοί άνεμοι, νυχτερινά γυρίσματα και απαιτητικές καιρικές συνθήκες δεν αναπαράχθηκαν στο στούντιο αλλά καταγράφηκαν επί τόπου, καθώς ο σκηνοθέτης ήθελε κάθε εικόνα να αποπνέει αληθινή αίσθηση περιπέτειας.

Η προσωπική σχέση του Νόλαν με τον Όμηρο

Ο ίδιος ο δημιουργός έχει παραδεχθεί ότι η σχέση του με την «Οδύσσεια» ξεκίνησε από τα παιδικά του χρόνια, όταν γνώρισε το έργο μέσα από διασκευασμένες εκδόσεις στο σχολείο.

Οι ιστορίες του Δούρειου Ίππου, του Κύκλωπα, των Σειρήνων και των υπόλοιπων μυθολογικών πλασμάτων τον συνόδευαν από τότε, χωρίς όμως να φαντάζεται ότι κάποια στιγμή θα επιχειρούσε να τις μεταφέρει ο ίδιος στον κινηματογράφο.

Όπως έχει εξηγήσει, θεωρεί το ομηρικό έπος ένα από τα σημαντικότερα έργα στην ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού και πίστευε ότι άξιζε μια σύγχρονη κινηματογραφική υπερπαραγωγή αντάξια της επιρροής του.

Πιστός στον Όμηρο, αλλά με σύγχρονη ματιά

Παρότι η ταινία βασίζεται στενά στο πρωτότυπο έργο, ο Κρίστοφερ Νόλαν δεν επιδίωξε να δημιουργήσει ένα μουσειακό θέαμα.

Η αφήγηση ακολουθεί τη μη γραμμική δομή του ίδιου του ομηρικού έπους, με παράλληλες ιστορίες και συνεχείς χρονικές μεταβάσεις, στοιχείο που χαρακτηρίζει άλλωστε και πολλές προηγούμενες ταινίες του σκηνοθέτη.

Στόχος του ήταν η ιστορία να παραμένει προσιτή στο σημερινό κοινό, χωρίς να εγκλωβίζεται σε αισθητικές αναφορές που θυμίζουν παλαιότερες κινηματογραφικές απεικονίσεις της αρχαιότητας.

Αντί για έναν εξιδανικευμένο κόσμο, επέλεξε μια πιο γήινη και ανθρώπινη προσέγγιση, δίνοντας έμφαση στους χαρακτήρες και στα συναισθήματά τους.

Δύσκολα γυρίσματα και απαιτητικές συνθήκες

Η παραγωγή απαίτησε μήνες προετοιμασίας και γυρίσματα σε ιδιαίτερα δύσκολες τοποθεσίες.

Οι συντελεστές χρειάστηκε πολλές φορές να μεταφέρουν εξοπλισμό πεζοί σε απόκρημνες περιοχές, να ξεκινούν τις λήψεις πριν ακόμη χαράξει, ώστε να εκμεταλλευτούν το φυσικό φως, αλλά και να εργάζονται κάτω από αντίξοες καιρικές συνθήκες.

Ο ίδιος ο Κρίστοφερ Νόλαν έχει χαρακτηρίσει την εμπειρία εξαντλητική, τονίζοντας πως μια ιστορία όπως η «Οδύσσεια» δεν θα μπορούσε να γυριστεί με εύκολο τρόπο.

Ο Ματ Ντέιμον γίνεται ο νέος Οδυσσέας

Από την πρώτη στιγμή, ο Κρίστοφερ Νόλαν είχε ξεκάθαρη εικόνα για το ποιος θα ενσάρκωνε τον Οδυσσέα. Η επιλογή του Ματ Ντέιμον ήταν σχεδόν αυτονόητη, καθώς οι δυο τους είχαν ήδη συνεργαστεί επιτυχημένα στις ταινίες «Interstellar» και «Οπενχάιμερ».

Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, ο Αμερικανός ηθοποιός διαθέτει την ωριμότητα αλλά και το κύρος που απαιτεί ένας τόσο σύνθετος χαρακτήρας. Ο Οδυσσέας δεν παρουσιάζεται μόνο ως ένας γενναίος πολεμιστής, αλλά ως ένας άνθρωπος εξαντλημένος από τις δοκιμασίες, με έντονη ευφυΐα, στρατηγική σκέψη και βαθιά ανθρώπινη πλευρά.

Για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του ρόλου, ο Ντέιμον ακολούθησε ειδικό πρόγραμμα φυσικής προετοιμασίας και διατροφής επί μήνες, ώστε να μπορέσει να αντεπεξέλθει στις δύσκολες σκηνές δράσης και στα πολύωρα γυρίσματα.

Μια Πηνελόπη που αφηγείται χωρίς λόγια

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον χαρακτήρα της Πηνελόπης, την οποία υποδύεται η βραβευμένη με Όσκαρ Αν Χάθαγουεϊ.

Η ηθοποιός έχει αποκαλύψει ότι μεγάλο μέρος της ερμηνείας της βασίστηκε στα κοστούμια και τη συνολική αισθητική του χαρακτήρα. Στην ταινία εμφανίζεται με δέκα διαφορετικές ενδυμασίες, σχεδιασμένες έτσι ώστε να αποτυπώνουν μια γυναίκα που εξακολουθεί να θεωρεί τον εαυτό της βασίλισσα, παρά την πολυετή απουσία του συζύγου της.

Η ίδια εκπαιδεύτηκε ακόμη και στην ύφανση με αρχαίο αργαλειό, ώστε κάθε κίνηση μπροστά στην κάμερα να αποδίδεται με τη μεγαλύτερη δυνατή αυθεντικότητα.

Ο Τηλέμαχος και οι υπόλοιποι πρωταγωνιστές

Στον ρόλο του Τηλέμαχου συναντάμε τον Τομ Χόλαντ, ο οποίος μετά τις επιτυχίες του ως Spider-Man αναλαμβάνει έναν από τους σημαντικότερους χαρακτήρες της ελληνικής μυθολογίας.

Τον Αντίνοο, τον πιο ισχυρό από τους μνηστήρες της Πηνελόπης, ενσαρκώνει ο Ρόμπερτ Πάτινσον, ενώ η Ζεντάγια εμφανίζεται ως η θεά Αθηνά, η οποία καθοδηγεί τον Οδυσσέα στο δύσκολο ταξίδι της επιστροφής.

Η Σαρλίζ Θερόν υποδύεται την αθάνατη νύμφη Καλυψώ, ενώ η Σαμάνθα Μόρτον μεταμορφώνεται στη μάγισσα Κίρκη.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συμμετοχή της βραβευμένης με Όσκαρ Λουπίτα Νιόνγκο, η οποία αναλαμβάνει δύο ρόλους, ερμηνεύοντας τόσο την Ελένη της Τροίας όσο και την Κλυταιμνήστρα.

Στο καστ συμμετέχουν ακόμη ο Τζον Μπέρνταλ ως Μενέλαος, ο Χίμες Πατέλ ως Ευρύλοχος, ο Τζον Λεγκουιζάμο ως Εύμαιος, αλλά και ο Μπιλ Ίργουιν, ο οποίος υποδύεται τον Κύκλωπα ύστερα από πολύωρη διαδικασία ειδικού μακιγιάζ.

Οι εκπλήξεις του καστ

Η ταινία περιλαμβάνει και επιλογές που έχουν ήδη προκαλέσει έντονες συζητήσεις.

Ο Κόρεϊ Χόκινς υποδύεται έναν από τους μνηστήρες της Πηνελόπης, ενώ ο Έλιοτ Πέιτζ δεν εμφανίζεται τελικά ως Αχιλλέας, όπως αρχικά είχε φημολογηθεί, αλλά ως Σίνων, ο κατάσκοπος που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην άλωση της Τροίας μέσω του Δούρειου Ίππου.

Η Μία Γκοθ αναλαμβάνει τον ρόλο της Μελανθώς, μιας από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές της «Οδύσσειας». Η επιλογή αυτή δείχνει πως η ταινία δεν επιχειρεί να εξιδανικεύσει τον Οδυσσέα, αλλά παρουσιάζει και τις πιο σκοτεινές πτυχές του χαρακτήρα του.

Ο Δούρειος Ίππος όπως δεν τον έχουμε ξαναδεί

Ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα της παραγωγής ήταν η δημιουργία του Δούρειου Ίππου.

Ο Κρίστοφερ Νόλαν δεν ήθελε να βασιστεί σε ψηφιακά εφέ ούτε να παρουσιάσει μια συμβατική εικόνα του ξύλινου αλόγου.

Αντίθετα, επέλεξε να τον παρουσιάσει ως ένα τεράστιο αφιέρωμα στον Ποσειδώνα, εγκαταλελειμμένο στην ακτή και μισοβυθισμένο στην άμμο, σαν να είχε παρασυρθεί από τη θάλασσα.

Η συγκεκριμένη σκηνοθετική επιλογή εξυπηρετεί την πλοκή, καθώς καθιστά πιο πειστική την απόφαση των Τρώων να μεταφέρουν το ξύλινο κατασκεύασμα μέσα στην πόλη ως πολεμικό τρόπαιο.

Για τις ανάγκες των γυρισμάτων κατασκευάστηκαν περισσότερα από ένα αντίγραφα του Δούρειου Ίππου, καθένα με ύψος περίπου δέκα μέτρων. Ο σκηνοθέτης επέμεινε να μην υπάρχουν τροχοί στη βάση του, θέλοντας η μεταφορά του να μοιάζει όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστική και επίπονη.

Η πιο φιλόδοξη ταινία της καριέρας του

Με προϋπολογισμό που συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους που έχουν διατεθεί ποτέ για ταινία του, γυρίσματα σε έξι διαφορετικές χώρες, τεράστια φυσικά σκηνικά και ένα εντυπωσιακό διεθνές καστ, η «Οδύσσεια» αποτελεί ίσως το πιο φιλόδοξο εγχείρημα του Κρίστοφερ Νόλαν.

Μετά τις επιτυχίες των «Οπενχάιμερ», «Interstellar», «Tenet», «Inception» και της τριλογίας του «Σκοτεινού Ιππότη», ο Βρετανός δημιουργός επιχειρεί τώρα να δώσει νέα κινηματογραφική ζωή στο διαχρονικό έπος του Ομήρου, φιλοδοξώντας να προσφέρει μια εμπειρία που θα συνδυάζει τον μύθο, τον ρεαλισμό και το επικό θέαμα με τρόπο που σπάνια έχει επιχειρηθεί στη μεγάλη οθόνη.