Bookreads: Ροντρίγκο Ρέι Ρόσα - Το να εξηγείς τα πάντα είναι η συνταγή για ένα βαρετό βιβλίο

«Η ασφάλεια είναι ένας ψεύτικος θεός», λέει ο Ροντρίγκο Ρέι Ρόσα, συνοψίζοντας με μία μόνο φράση τη φιλοσοφία που διατρέχει όχι μόνο τη ζωή, αλλά και τη λογοτεχνία του.

Στη «Σεβερίνα», μια ιστορία που ξεκίνησε από ένα πραγματικό περιστατικό σε ένα βιβλιοπωλείο της Ονδούρας και εξελίχθηκε σε ένα υπνωτικό μυθιστόρημα για τον έρωτα, την επιθυμία και την αδυναμία να γνωρίσουμε πραγματικά τον άλλο, ο βραβευμένος συγγραφέας αφήνει το μυστήριο να λειτουργήσει ως κινητήρια δύναμη της αφήγησης.

Άλλωστε, όπως ο ίδιος επισημαίνει, «το να εξηγείς τα πάντα είναι η πιο ασφαλής συνταγή για να γράψεις ένα βαρετό βιβλίο», ενώ θεωρεί πως όταν προσπαθούμε να μπούμε στο μυαλό ενός άλλου ανθρώπου «στην πραγματικότητα κυρίως προβάλλουμε τον εαυτό μας πάνω του».

Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για την προέλευση του βιβλίου, την επιλογή να κρατήσει τη Σεβερίνα αινιγματική μέχρι το τέλος, αλλά και για τη δική του, απρόσμενη, σχέση με...την κλοπή βιβλίων στα νεανικά του χρόνια.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη με τον Ροντρίγκο Ρέι Ρόσα:

Στο Severina, ένας βιβλιοπώλης ερωτεύεται μια γυναίκα που κλέβει βιβλία. Τι ήταν αυτό που σας ενδιέφερε περισσότερο να εξερευνήσετε μέσα από αυτή την ιστορία: η ερωτική εμμονή, η σχέση μας με τα βιβλία ή το μυστήριο που ενσαρκώνει η ίδια η Σεβερίνα;

Ροντρίγκο Ρέι Ρόσα: Είχα αρχίσει να γράφω ένα διήγημα βασισμένο σε ένα περιστατικό που μου είχε αφηγηθεί ένας γνωστός μου, ο οποίος διατηρούσε ένα βιβλιοπωλείο στην Τεγκουσιγκάλπα της Ονδούρας. Ένα ήσυχο απόγευμα, όταν δεν υπήρχε κανένας άλλος πελάτης στο κατάστημα, το επισκέφθηκε μια γυναίκα που εκείνος έβρισκε πολύ ελκυστική. Υποψιάστηκε ότι έκλεβε ένα βιβλίο και αποφάσισε να της κάνει σωματικό έλεγχο. Έτυχε να γνωρίζω αυτή τη γυναίκα και αργότερα μου διαβεβαίωσε ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος είχε απλώς βρει μια δικαιολογία για να την αγγίξει, δήθεν για να την ερευνήσει. Καθώς άρχισα να περιγράφω αυτή τη σκηνή, σκέφτηκα ότι η ιστορία θα ήταν πιο ενδιαφέρουσα αν ο βιβλιοπώλης την άφηνε να φύγει έχοντας κλέψει μερικά βιβλία. Έτσι, η ιστορία μεταμορφώθηκε σε κάτι εντελώς διαφορετικό και άρχισε να μεγαλώνει. Η ερωτική εμμονή ήρθε αργότερα, όσο συνέχιζα να γράφω και ο πρωταγωνιστής άρχισε να εμφανίζει τα συμπτώματα ενός είδους παραληρήματος.

Η Σεβερίνα παραμένει ένα αίνιγμα μέχρι και την τελευταία σελίδα. Ήταν εξαρχής πρόθεσή σας να αφήσετε τους αναγνώστες χωρίς οριστικές απαντήσεις; Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία γίνεται πιο ισχυρή όταν διατηρεί ένα στοιχείο μυστηρίου;

Ροντρίγκο Ρέι Ρόσα: Ο μόνος κανόνας που έθεσα στον εαυτό μου από την αρχή ήταν να μη γράψω ποτέ από τη σκοπιά της Σεβερίνας, να μην προσποιηθώ δηλαδή ότι μπορώ να μπω στο μυαλό της και να δω τον κόσμο μέσα από τα δικά της μάτια. Αμφιβάλλω αν ένας άνδρας μπορεί πραγματικά να εισχωρήσει στον νου μιας γυναίκας. Μπορεί να την παρατηρεί και να την ακούει, αλλά δεν μπορεί να γνωρίζει τις σκέψεις της. Αυτό είναι που κάνει τις γυναίκες μυστηριώδεις στα μάτια των ανδρών. Δεν είναι πάντοτε εύκολο να αντισταθεί κανείς στον πειρασμό να κατοικήσει τη γυναικεία φαντασία, ιδιαίτερα όταν γράφει μια ιστορία για μια σχέση. Νομίζω πως όταν προσπαθούμε να μπούμε στο μυαλό ενός άλλου ανθρώπου, στην πραγματικότητα κυρίως προβάλλουμε τον εαυτό μας πάνω του. Οι περισσότερες ιστορίες που έχουν γραφτεί από άνδρες χρησιμοποιώντας γυναικεία οπτική γωνία μού φαίνονται ψεύτικες. Από την άλλη, ίσως μόνο οι γυναίκες μπορούν να κρίνουν σωστά αυτό το ζήτημα. Πιστεύω ότι είναι καλή ιδέα να διατηρείται πάντα ένα αίσθημα μυστηρίου, ιδιαίτερα γύρω από πράγματα που στην πραγματικότητα δεν κατανοούμε. Το να εξηγείς τα πάντα είναι η πιο ασφαλής συνταγή για να γράψεις ένα βαρετό βιβλίο.

Οι χαρακτήρες σας μοιάζουν συχνά να καθοδηγούνται περισσότερο από την περιέργεια και την επιθυμία παρά από τη λογική. Πιστεύετε ότι ο έρωτας και η εμμονή είναι, τελικά, αδύνατο να διαχωριστούν;

Ροντρίγκο Ρέι Ρόσα: Νομίζω πως αυτό ισχύει για τους περισσότερους ανθρώπους που γνωρίζω, αλλά και για εμένα τον ίδιο. Συχνά, χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε, ακολουθούμε την έλξη του υποσυνείδητού μας. Το να ακολουθεί κανείς τη λογική δημιουργεί την ψευδαίσθηση της ασφάλειας. Όμως η ασφάλεια είναι ένας ψεύτικος θεός. Όσο για το δεύτερο σκέλος της ερώτησης, ναι, το πιστεύω. Νομίζω ότι ο ρομαντικός έρωτας είναι μια μορφή εμμονής, ίσως και μια ασθένεια. Μια γλυκιά αρρώστια.

Στο Severina, τα ίδια τα βιβλία μοιάζουν σχεδόν να λειτουργούν ως πρωταγωνιστές. Γιατί επιλέξατε μια γυναίκα που κλέβει βιβλία και όχι κάποιον που έχει εμμονή με οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο; Τι συμβολίζει για εσάς η πράξη της κλοπής ενός βιβλίου;

Ροντρίγκο Ρέι Ρόσα: Δεν σκέφτηκα ποτέ να χρησιμοποιήσω κάποιο άλλο αντικείμενο, επομένως δεν υπήρξε πραγματικά κάποια επιλογή, με τη στενή έννοια του όρου. Τα βιβλία με ενδιαφέρουν περισσότερο από τα περισσότερα αντικείμενα και είναι εκείνα με τα οποία είμαι περισσότερο εξοικειωμένος. Η ιδέα γεννήθηκε μαζί με τα βιβλία, μέσα από μία και μόνο εικόνα: μια γυναίκα που σηκώνει ένα βιβλίο. Και πρέπει να ομολογήσω κάτι ακόμη: στα πρώτα χρόνια της νιότης μου έκλεψα κι εγώ μερικά βιβλία, όταν δεν είχα την οικονομική δυνατότητα να τα αγοράσω και πίστευα πως ήταν απαραίτητο να τα διαβάσω. Ευτυχώς, εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν ηλεκτρονικά αντικλεπτικά συστήματα.