Η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν έκανε τους Βρετανούς να θέλουν να μάθουν... ελληνικά

Η νέα ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, «The Odyssey», δεν φαίνεται να προκαλεί μόνο κινηματογραφικό ενθουσιασμό, αλλά και μια απρόσμενη αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την ελληνική γλώσσα και τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.

Σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων της Google Trends από την πλατφόρμα εκμάθησης γλωσσών Preply, οι αναζητήσεις στη Βρετανία για τον όρο «learn Greek» («μάθε ελληνικά») αυξήθηκαν κατά 550% μέσα σε έναν μήνα, φτάνοντας περίπου τις 6.000 μηνιαίες αναζητήσεις, καθώς η προσμονή για την κινηματογραφική μεταφορά του έπους του Ομήρου κορυφώνεται.

Αν και η «Οδύσσεια» γράφτηκε στην αρχαία ελληνική γλώσσα πριν από σχεδόν 3.000 χρόνια, ειδικοί επισημαίνουν ότι η νέα αυτή τάση δεν αφορά μόνο τη γλωσσική μελέτη, αλλά κυρίως την επιθυμία του κοινού να συνδεθεί βαθύτερα με τον κόσμο της ελληνικής μυθολογίας, τα τοπία και την ιστορία που παρουσιάζονται στη μεγάλη οθόνη.

Στην ταινία του Νόλαν, ο Ματ Ντέιμον υποδύεται τον Οδυσσέα, ενώ η Αν Χάθαγουεϊ ενσαρκώνει την Πηνελόπη και ο Τομ Χόλαντ τον Τηλέμαχο, σε μια από τις πιο πολυαναμενόμενες κινηματογραφικές παραγωγές των τελευταίων ετών.

Από τον Όμηρο στα σύγχρονα ελληνικά

Η ειδικός στις γλωσσικές τάσεις της Preply, Μαντλίν Ένος, εξηγεί ότι το ενδιαφέρον για τα ελληνικά έχει δύο διαφορετικές κατευθύνσεις: την αρχαία και τη σύγχρονη ελληνική γλώσσα.

«Η “Οδύσσεια” του Ομήρου γράφτηκε στα αρχαία ελληνικά, τα οποία διαφέρουν σημαντικά από τη γλώσσα που μιλιέται σήμερα στην Ελλάδα», σημειώνει.

Όπως αναφέρει, η μελέτη των αρχαίων ελληνικών προσφέρει τη δυνατότητα μιας πιο άμεσης επαφής με το πρωτότυπο κείμενο του Ομήρου και τον κλασικό κόσμο, ενώ τα νέα ελληνικά επιτρέπουν στους μαθητές να γνωρίσουν τη σύγχρονη ελληνική κουλτούρα και να επικοινωνήσουν με τους σημερινούς ομιλητές της γλώσσας.

Η ίδια υπογραμμίζει ότι οι ταινίες μπορούν συχνά να λειτουργήσουν ως αφετηρία για την εκμάθηση μιας γλώσσας, επειδή δημιουργούν μια συναισθηματική σύνδεση με μια ιστορία, έναν τόπο και μια πολιτιστική κληρονομιά.

«Είτε κάποιος ενδιαφέρεται για τη γλώσσα του Ομήρου είτε για τα ελληνικά που μιλιούνται σήμερα, αυτή η αρχική σπίθα μπορεί να οδηγήσει σε μια βαθύτερη κατανόηση της γλωσσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας», αναφέρει.

Η επιστροφή του ενδιαφέροντος για τον Όμηρο

Η λεγόμενη «επίδραση της Οδύσσειας» είχε αρχίσει να γίνεται αισθητή ήδη αρκετούς μήνες πριν από την πρεμιέρα της ταινίας. Σε διαδικτυακές κοινότητες, όπως το Reddit, χρήστες που ενδιαφέρονται για τα αρχαία ελληνικά αντάλλασσαν συμβουλές και προτάσεις για την εκμάθηση της ομηρικής ελληνικής, της ιδιαίτερης λογοτεχνικής διαλέκτου στην οποία γράφτηκαν η «Ιλιάδα», η «Οδύσσεια» και οι ομηρικοί ύμνοι.

Παράλληλα, η αυξημένη δημοφιλία της ταινίας φαίνεται να επηρεάζει και τις πωλήσεις του βιβλίου. Στη Βρετανία έχουν ήδη πωληθεί σχεδόν 40.000 αντίτυπα της «Οδύσσειας» μέσα στη φετινή χρονιά, αριθμός αυξημένος κατά 70% σε σχέση με την προηγούμενη. Μάλιστα, την εβδομάδα πριν από την κυκλοφορία της ταινίας, οι πωλήσεις έντυπων αντιτύπων πλησίασαν τις 5.000.

Τα αρχαία ελληνικά και η αξία της κλασικής παιδείας

Η νέα αυτή τάση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διδασκαλία των κλασικών σπουδών αντιμετωπίζει προκλήσεις σε σχολεία και πανεπιστήμια. Στη Βρετανία, τα ιδιωτικά σχολεία εξακολουθούν να προσφέρουν πολύ συχνότερα μαθήματα κλασικών σπουδών και αρχαίων ελληνικών, ενώ η πρόσβαση των μαθητών στη δημόσια εκπαίδευση παραμένει άνιση.

Ωστόσο, ακαδημαϊκοί επισημαίνουν εδώ και χρόνια ότι η μελέτη των αρχαίων γλωσσών δεν αφορά μόνο τη μετάφραση αρχαίων κειμένων, αλλά συμβάλλει στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της κατανόησης της ιστορίας και της λογοτεχνίας.

Το 2021, η νευροεπιστήμονας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, βαρόνη Σούζαν Γκρίνφιλντ, είχε υποστηρίξει ότι η μελέτη των κλασικών μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για την ανάπτυξη του εγκεφάλου, καθώς συνδυάζει γλώσσα, ιστορία και λογοτεχνία, ενώ η επεξεργασία σύνθετων αρχαίων προτάσεων ενισχύει την αναλυτική σκέψη.

Η κινηματογραφική «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν φαίνεται, λοιπόν, να λειτουργεί ως μια σύγχρονη πύλη προς έναν αρχαίο κόσμο. Ένα έργο που γεννήθηκε πριν από χιλιάδες χρόνια συνεχίζει να ταξιδεύει στον χρόνο, όχι μόνο μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου ή τις εικόνες μιας ταινίας, αλλά και μέσα από την επιθυμία νέων ανθρώπων να ακούσουν, να κατανοήσουν και να μιλήσουν τη γλώσσα στην οποία γεννήθηκαν μερικές από τις σημαντικότερες ιστορίες της ανθρωπότητας.