Γουέστμινστερ: Λύθηκε το μυστήριο της ρωμαϊκής σαρκοφάγου με τον μεσαιωνικό σκελετό

Η σαρκοφάγος ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1820 και ανασκάφηκε επίσημα το 1869, σε μια περιοχή που σήμερα βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του κυρίως ναού του αβαείου. Κατά τον Μεσαίωνα, το σημείο αποτελούσε αυλή ενός σκευοφυλακίου που είχε κατασκευαστεί επί Ερρίκου Γ΄. Το εύρημα, ωστόσο, δημιούργησε ένα ερώτημα: ποιος ήταν ο νεκρός που είχε τοποθετηθεί μέσα σε ένα αντικείμενο αρκετούς αιώνες παλαιότερο από την εποχή του;

Η σαρκοφάγος χρονολογείται στην ύστερη ρωμαϊκή περίοδο και φέρει λατινική επιγραφή αφιερωμένη σε κάποιον Βαλέριο Αμανδίνο, καθώς και διακοσμητικά μοτίβα ρωμαϊκής τεχνοτροπίας. Ωστόσο, στις μεταγενέστερες ανασκαφές της περιοχής δεν εντοπίστηκαν άλλα ρωμαϊκά ευρήματα, στοιχείο που ενισχύει την εκτίμηση ότι το αντικείμενο μεταφέρθηκε εκεί από την αρχική του θέση.

«Αυτή δεν ήταν η αρχική θέση ταφής του», εξηγεί ο καθηγητής Γουόργουικ Ρόντγουελ, σύμβουλος αρχαιολόγος του Αβαείου του Γουέστμινστερ. Κατά την εκτίμησή του, η σαρκοφάγος βρισκόταν αρχικά σε εσοχή τοίχου ενός μαυσωλείου και είχε κατασκευαστεί για έναν εύπορο Ρωμαίο.

Ο σταυρός στο καπάκι και η χρονολόγηση των οστών

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για την ταυτότητα του νεκρού βρίσκεται στο ίδιο το καπάκι της σαρκοφάγου. Παρότι το λίθινο αντικείμενο χρονολογείται στον 4ο αιώνα, πάνω του έχει χαραχθεί ένας μεγάλος σταυρός, ο οποίος αποδείχθηκε ότι προστέθηκε μεταγενέστερα. Σύμφωνα με τον Ρόντγουελ, πρόκειται για έναν συγκεκριμένο τύπο σταυρού της ύστερης αγγλοσαξονικής περιόδου.

Το εύρημα εξετάστηκε εκ νέου το 2018, στο πλαίσιο των προετοιμασιών για την παρουσίασή του στις Queen’s Diamond Jubilee Galleries του αβαείου. Η σαρκοφάγος μεταφέρθηκε σε εργαστήριο και οι ειδικοί αφαίρεσαν το καπάκι. Στο εσωτερικό της βρισκόταν ο σκελετός, παρά το γεγονός ότι παλαιότερες γραπτές αναφορές έδιναν την εντύπωση πως τα οστά είχαν χαθεί.

Ο Ρόντγουελ διαπίστωσε ότι τα οστά αντιστοιχούσαν στις απεικονίσεις που είχαν γίνει τον 19ο αιώνα. Η ανάλυση έδειξε ότι ο άνδρας είχε ύψος περίπου 1,75 μέτρα και ήταν ηλικίας 35 έως 49 ετών.

Κατά τον καθαρισμό του εσωτερικού της σαρκοφάγου, οι ερευνητές εντόπισαν επίσης ένα ορθογώνιο περίγραμμα μέσα σε λευκή ουσία, στον πυθμένα της. Το εύρημα υποδηλώνει ότι το σώμα είχε καλυφθεί με κονιοποιημένο ασβέστη και στη συνέχεια τοποθετηθεί σε ξύλινο φέρετρο, το οποίο μπήκε μέσα στη ρωμαϊκή σαρκοφάγο.

Καθοριστικής σημασίας αποδείχθηκε η ραδιοχρονολόγηση των οστών, η οποία τα τοποθέτησε στα τέλη του 10ου ή στις αρχές του 11ου αιώνα. Η χρονολόγηση, σε συνδυασμό με τον σταυρό στο καπάκι και την πολυτελή κατασκευή της σαρκοφάγου, οδήγησε τον αρχαιολόγο στην εκτίμηση ότι ο νεκρός ήταν πιθανότατα ένας υψηλόβαθμος κληρικός.

«Κανείς χαμηλότερης κοινωνικής θέσης δεν θα είχε ταφεί σε κάτι τέτοιο», σημειώνει ο Ρόντγουελ, προσθέτοντας ότι ο σταυρός αποτελεί ακόμη μία ένδειξη πως επρόκειτο για σημαντικό εκκλησιαστικό πρόσωπο.

Οι δύο πιθανοί ηγούμενοι του Γουέστμινστερ

Σύμφωνα με τον Ρόντγουελ, δύο ηγούμενοι του αβαείου θα μπορούσαν να ταιριάζουν στα στοιχεία: ο Έλφγουιγκ (Ælfwig), ο οποίος πέθανε περίπου το 1020, και ο Γουλφνοθ (Wulfnoth), που πέθανε περίπου το 1049.

Ο ίδιος θεωρεί πιθανότερο να πρόκειται για τον Έλφγουιγκ. Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία που επικαλείται, ήταν ήδη μοναχός στο Γουέστμινστερ όταν πέθανε ο προηγούμενος ηγούμενος και παρέμεινε στη θέση για περίπου 27 χρόνια.

Η πιθανότερη ανασύνθεση της διαδρομής της σαρκοφάγου θέλει το αντικείμενο να επαναχρησιμοποιήθηκε για την ταφή του ηγουμένου και να τοποθετήθηκε αρχικά στο ανατολικό τμήμα του ναού του αβαείου, με το καπάκι του να λειτουργεί ως πλάκα δαπέδου. Αργότερα, κατά τις οικοδομικές εργασίες που πραγματοποιήθηκαν επί Ερρίκου Γ΄, η σαρκοφάγος ενδέχεται να ανασύρθηκε και να ενταφιάστηκε ξανά σε διαφορετικό σημείο.

Τα ευρήματα και η νέα ερμηνεία παρουσιάζονται σε μελέτη του Ρόντγουελ που δημοσιεύθηκε στο Journal of the British Archaeological Association. Παρότι η ταυτότητα του νεκρού δεν έχει επιβεβαιωθεί οριστικά, τα αρχαιολογικά και ιστορικά στοιχεία συγκλίνουν προς την εκτίμηση ότι πρόκειται για έναν από τους ηγουμένους του μεσαιωνικού Γουέστμινστερ.