Ο «πατέρας» της σύγχρονης ρομποτικής στο CNN Greece: Τα ανθρωποειδή απέχουν ακόμη πολύ

Ο Rodney Brooks, ομότιμος καθηγητής του MIT, ιδρυτής της iRobot και της Rethink Robotics και ένας από τους πρωτοπόρους της σύγχρονης ρομποτικής, μιλώντας στο CNN Greece με αφορμή τη συμμετοχή του στο πρόσφατο SNF Nostos 2026 του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), εκτιμά ότι το σημερινό κύμα ενθουσιασμού γύρω από τα ανθρωποειδή και τα ρομπότ γενικής χρήσης έχει δημιουργήσει προσδοκίες που δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές δυνατότητες της τεχνολογίας. Και η εκτίμησή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή προέρχεται από έναν ερευνητή και επιχειρηματία που έχει αφιερώσει περισσότερες από πέντε δεκαετίες στη ρομποτική, βλέποντας από κοντά τόσο τις μεγάλες τεχνολογικές επιτυχίες όσο και αρκετούς κύκλους υπερβολικού ενθουσιασμού.

Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ανάπτυξη ανθρωποειδών ρομπότ αποτελεί ένα από τα πλέον ανταγωνιστικά πεδία της διεθνούς αγοράς, με επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων και μια διαρκή προσπάθεια να πειστεί η αγορά ότι τα πρώτα πραγματικά ρομπότ γενικής χρήσης βρίσκονται προ των πυλών. Για τον Brooks, όμως, η εικόνα που δημιουργείται απέχει σημαντικά από όσα συμβαίνουν σήμερα στα ερευνητικά εργαστήρια.

«Δεν υπάρχει ούτε μία εργαστηριακή ένδειξη που να αποδεικνύει ότι κάποιο ρομπότ διαθέτει πραγματικές δυνατότητες γενικής χρήσης», λέει χαρακτηριστικά και δεν σταματά εκεί. Όπως επισημαίνει, «πρόκειται ουσιαστικά για μια ψευδαίσθηση. Όλα είναι θέμα εντυπωσιασμού και επικοινωνιακής διαχείρισης, χωρίς να αντανακλούν τις πραγματικές δυνατότητες της τεχνολογίας σήμερα».

Το χέρι ενός παιδιού παραμένει πιο ικανό από κάθε ρομπότ

Αυτό που, κατά τον κ. Brooks, συχνά παραβλέπεται στη δημόσια συζήτηση είναι ότι το βασικό εμπόδιο δεν βρίσκεται στην υπολογιστική ισχύ ή στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, αλλά στην ίδια τη φυσική αλληλεπίδραση των ρομπότ με τον κόσμο. Η εντυπωσιακή πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί την εντύπωση ότι τα ίδια εργαλεία μπορούν να οδηγήσουν σύντομα και στη δημιουργία ανθρωποειδών με ανθρώπινη επιδεξιότητα, όμως ο ίδιος θεωρεί ότι αυτή η υπόθεση παραμένει εξαιρετικά αμφίβολη.

«Δεν διαθέτουμε ακόμη ρομπότ που να μπορούν να χειρίζονται αντικείμενα με την ίδια επιδεξιότητα που το κάνει ακόμη και ένα παιδί πέντε ετών», επισημαίνει, εξηγώντας ότι η ανθρώπινη δεξιότητα βασίζεται σε έναν εξαιρετικά πολύπλοκο συνδυασμό αφής, αίσθησης της πίεσης και της δύναμης, τον οποίο η επιστήμη δεν έχει ακόμη καταφέρει να περιγράψει πλήρως, πόσο μάλλον να μεταφέρει σε ένα ρομποτικό σύστημα.

Όπως σημειώνει, το ανθρώπινο χέρι διαθέτει δεκαοκτώ διαφορετικές οικογένειες αισθητηριακών νευρώνων αφής, οι οποίες συνεργάζονται διαρκώς με την αίσθηση της δύναμης για να επιτρέπουν κινήσεις που για έναν άνθρωπο μοιάζουν αυτονόητες, αλλά για ένα ρομπότ εξακολουθούν να αποτελούν τεράστια τεχνολογική πρόκληση.

Γι' αυτό και εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στην άποψη ότι η ίδια συνταγή που οδήγησε στις επιτυχίες της τεχνητής νοημοσύνης στην αναγνώριση εικόνας, στην αναγνώριση ομιλίας και, πιο πρόσφατα, στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, μπορεί να εφαρμοστεί αυτούσια και στη ρομποτική. Όπως εξηγεί, οι συγκεκριμένοι τομείς δεν ξεκίνησαν από το μηδέν, αλλά βασίστηκαν σε δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες συσσωρευμένης γνώσης. Στην αναγνώριση ομιλίας, για παράδειγμα, είχε προηγηθεί περισσότερο από ένας αιώνας εξέλιξης στις τηλεπικοινωνίες, γεγονός που επέτρεψε στους ερευνητές να γνωρίζουν ήδη πώς πρέπει να αναπαρίσταται η ανθρώπινη φωνή πριν αναλάβουν δράση οι αλγόριθμοι μηχανικής μάθησης. Στη ρομποτική, αντίθετα, αυτή η θεμελιώδης γνώση για την αφή και τη φυσική αλληλεπίδραση δεν υπάρχει ακόμη.

«Θα έλεγα, μάλιστα, ότι ουσιαστικά δεν έχουμε καν ξεκινήσει να αναπτύσσουμε πραγματικά επιδέξια ρομπότ, καθώς ακόμη δεν γνωρίζουμε ποια είναι τα κατάλληλα δεδομένα εισόδου που θα έπρεπε να αξιοποιούν τα συστήματα μηχανικής μάθησης για να αποκτήσουν αυτού του είδους τις δεξιότητες», τονίζει, συνοψίζοντας ίσως με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την απόσταση που, κατά την εκτίμησή του, χωρίζει ακόμη την έρευνα από τις προσδοκίες που έχουν δημιουργηθεί γύρω από τα ανθρωποειδή.

Η γλώσσα μάς κάνει να υπερεκτιμούμε τo AI

Η επιφυλακτικότητα του Αμερικανού καθηγητή απέναντι στα ανθρωποειδή δεν σημαίνει ότι αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τη συνολική πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης. Κάθε άλλο. Ο ίδιος θεωρεί ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα αποτελούν μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, καθώς κατάφεραν να επιτύχουν ένα επίπεδο γλωσσικής ευχέρειας που, όπως παραδέχεται, ελάχιστοι θα περίμεναν ότι θα μπορούσε να προκύψει αποκλειστικά μέσα από στατιστικές συσχετίσεις λέξεων, χωρίς άμεση επαφή με τον φυσικό κόσμο ή κάποια μορφή φυσικής υπόστασης. Μάλιστα, εκτιμά ότι η εξέλιξη αυτή θα επηρεάσει βαθιά επιστημονικά πεδία όπως η γλωσσολογία και η γνωστική ψυχολογία, ανατρέποντας αρκετές από τις παραδοχές που ίσχυαν μέχρι σήμερα.

Ακριβώς αυτή η επιτυχία, όμως, είναι που -κατά την άποψή του- μας οδηγεί συχνά σε λανθασμένα συμπεράσματα για τις πραγματικές δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης.

«Δεν μπορούν να συλλογιστούν, να νιώσουν συναισθήματα, να γελάσουν, να γράψουν ένα καλό αστείο, να διδάξουν σε εμάς ή σε ρομπότ πώς να μάθουν νέες φυσικές δεξιότητες, να μας δείξουν ενσυναίσθηση, να έχουν στόχους, ανάγκες, επιθυμίες ή πρωτοβουλία δράσης. Δεν μπορούν ούτε καν να κατανοήσουν ότι δεν έχουν σώμα», λέει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η ευχέρεια των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων στη χρήση της γλώσσας μάς οδηγεί να τους αποδίδουμε ιδιότητες που στην πραγματικότητα δεν διαθέτουν.

«Η ευχέρειά τους στη γλώσσα μάς έχει κάνει, ως ανθρώπους, να συγχέουμε το βάθος της νοημοσύνης τους», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι τα LLMs θα αποτελέσουν εξαιρετικά χρήσιμα εργαλεία, χωρίς όμως να οδηγήσουν στη συνολική αντικατάσταση των εργαζομένων γνώσης, όπως συχνά προβλέπεται.

Τα χρήσιμα ρομπότ θα έρθουν πολύ πριν από τα ανθρωποειδή

Παρά την κριτική του απέναντι στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται σήμερα η εξέλιξη των ανθρωποειδών, ο κ. Brooks μόνο απαισιόδοξος δεν εμφανίζεται για το μέλλον της ρομποτικής. Αντίθετα, θεωρεί ότι η πρόοδος που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια σε επεξεργαστές, αισθητήρες, μπαταρίες και ηλεκτρικούς κινητήρες -σε μεγάλο βαθμό χάρη στην ανάπτυξη των smartphones και της μικροκινητικότητας- δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια νέα γενιά πολύ πιο χρήσιμων και αξιόπιστων ρομποτικών συστημάτων, τα οποία θα αρχίσουν να ενσωματώνονται σταδιακά σε όλο και περισσότερες πτυχές της καθημερινότητας.

Αν έπρεπε, μάλιστα, να ξεχωρίσει τον κλάδο όπου θα δούμε τις μεγαλύτερες αλλαγές τα επόμενα χρόνια, η απάντησή του είναι ξεκάθαρη.

«Αν έπρεπε να στοιχηματίσω σήμερα σε έναν κλάδο, αυτός θα ήταν τα logistics», αναφέρει, εξηγώντας ότι οι ανάγκες αυτοματοποίησης σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα αυξάνονται διαρκώς, την ώρα που πολλές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού.

Παράλληλα, θεωρεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε πως τα μικρά και χαμηλού κόστους ρομποτικά συστήματα μπορούν να αλλάξουν σημαντικά και τις ισορροπίες στον αμυντικό τομέα, προσφέροντας δυνατότητες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητες.

Αυτό, όμως, δεν αλλάζει τη βασική του εκτίμηση για τα ανθρωποειδή. Όπως επισημαίνει, τα επόμενα χρόνια θα δούμε καλύτερα ρομπότ, περισσότερες εφαρμογές και μεγαλύτερη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, όχι όμως μηχανές γενικής χρήσης που θα μπορούν να εκτελούν οποιαδήποτε εργασία όπως ένας άνθρωπος.

«Πιστεύω ότι τα ρομπότ με ανθρώπινη μορφή δεν θα βρίσκονται σε ευρεία, mainstream χρήση εντός της επόμενης δεκαετίας», λέει, διευκρινίζοντας ότι η πραγματική πρόοδος θα έρθει μέσα από εξειδικευμένα συστήματα, σχεδιασμένα για συγκεκριμένες αποστολές και όχι μέσα από ανθρωποειδή που θα επιχειρούν να κάνουν τα πάντα.

«Θα είναι απλώς αποτελεσματικά και αξιόπιστα εργαλεία, σχεδιασμένα να διευκολύνουν την καθημερινότητά μας», καταλήγει, αφήνοντας ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα της συζήτησης: η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα συνεχίσουν να εξελίσσονται με γρήγορους ρυθμούς, όμως η απόσταση ανάμεσα στις πραγματικές δυνατότητες της τεχνολογίας και στις προσδοκίες που συχνά δημιουργούνται γύρω από αυτήν παραμένει, τουλάχιστον προς το παρόν, μεγαλύτερη από όσο πολλοί πιστεύουν.