Έλληνες και ΑΙ: Από τη δοκιμή στο «Κάν’ το για μένα»

Αυτή είναι η εικόνα που προκύπτει από δύο έρευνες, του Ericsson ConsumerLab και της Focus Bari. Από τη μία πλευρά, η εξοικείωση με τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης είναι πλέον αρκετά εκτεταμένη και οι προσδοκίες για τη χρησιμότητά τους υψηλές. Από την άλλη, ακόμη και εκείνοι που τα χρησιμοποιούν διατηρούν σημαντικές επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις στην εργασία, στην ιδιωτικότητα και στον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε.

Η ώρα των AI agents

Το επόμενο βήμα φαίνεται πως θα αφορά τους αποκαλούμενους AI agents. Πρόκειται για ψηφιακούς βοηθούς που μπορούν να αναλάβουν την εκτέλεση μιας εργασίας, έχοντας τις απαραίτητες συνδέσεις με άλλες υπηρεσίες και την εξουσιοδότηση του χρήστη. Για παράδειγμα, στην οργάνωση ενός ταξιδιού, ένας τέτοιος βοηθός θα μπορούσε να περάσει από τις προτάσεις για προορισμούς και ξενοδοχεία σε ενέργειες για την πραγματοποίηση μιας κράτησης.

Σύμφωνα με το Ericsson ConsumerLab, σήμερα μόλις το 3% των χρηστών smartphone στην Ελλάδα δηλώνει ότι χρησιμοποιεί τέτοια συστήματα. Για το 2030, όμως, το ποσοστό εκείνων που αναμένουν να τα αξιοποιούν φθάνει στο 25%. Μια διαφοροποίηση που δείχνει πόσο μεγαλύτερο ρόλο περιμένουν οι χρήστες να αποκτήσει το ΑΙ μέσα στα επόμενα χρόνια.

Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην έρευνα «An agentic life», η οποία βασίζεται σε διαδικτυακές συνεντεύξεις με περισσότερους από 43.000 χρήστες smartphone, ηλικίας 15–69 ετών, σε 27 αγορές, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Η συλλογή των δεδομένων έγινε τον Ιούνιο–Αύγουστο 2025 και τον Φεβρουάριο–Μάρτιο 2026. Οι αναφορές στο 2030 αφορούν τις προσδοκίες των συμμετεχόντων για τη δική τους μελλοντική χρήση της τεχνολογίας.

Στην ίδια έρευνα, το ποσοστό καθημερινής χρήσης του ΑΙ στην Ελλάδα διαμορφώνεται στο 43%, με το αντίστοιχο ποσοστό για το 2030 να φθάνει στο 63%. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η διαφορά στους εντατικούς χρήστες, δηλαδή σε εκείνους που αξιοποιούν την τεχνολογία συχνότερα και για περισσότερες δραστηριότητες: από 4% σήμερα, σε 21% με βάση όσα περιμένουν οι ερωτηθέντες για το τέλος της δεκαετίας.

Κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι το ΑΙ αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος στην καθημερινότητα. Η αλλαγή θα φανεί και στο πόσες διαφορετικές δουλειές θα επιλέγει να κάνει μαζί της κάθε χρήστης.

Η διάθεση για μεγαλύτερη αξιοποίηση καταγράφεται και στα αποτελέσματα της τελευταίας έρευνας της Focus Bari. Το 53% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη βελτιώνει την καθημερινότητά του και ένα αντίστοιχο ποσοστό θέλει να πειραματιστεί με τα εργαλεία της. Επιπλέον, το 76% αναγνωρίζει πιθανό επαγγελματικό όφελος, ενώ το 44% θέλει τακτική ενημέρωση για νέα εργαλεία.

Η Focus Bari πραγματοποίησε την έρευνά της από τις 29 Σεπτεμβρίου έως τις 5 Οκτωβρίου 2026, μέσω του διαδικτυακού πάνελ της YouGov, σε πανελλαδικό δείγμα 1.009 ενηλίκων. Το δεύτερο μέρος της, που εξετάζει τον κοινωνικό αντίκτυπο και τις νοοτροπίες απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη, υπενθυμίζει και ένα βασικό εύρημα του πρώτου: εννέα στους δέκα ερωτηθέντες έχουν χρησιμοποιήσει τουλάχιστον ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης.

Ενδιαφέρον έχει ότι η μεγαλύτερη διάθεση εξερεύνησης εμφανίζεται στις μεγαλύτερες ηλικίες. Στη δήλωση ότι αξίζει να εξερευνήσουν τις δυνατότητες του ΑΙ συμφωνεί το 61% των ατόμων ηλικίας 55 ετών και άνω. Στις ηλικίες 18–24 ετών το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 40%.

Την ίδια στιγμή, οι νεότεροι εμφανίζονται περισσότερο ανήσυχοι για τον περιορισμό της ανθρώπινης κρίσης και δημιουργικότητας. Η σχετική ανησυχία φθάνει στο 76% στις ηλικίες 18–24 ετών, έναντι 59% στους άνω των 55 ετών. Οι απαντήσεις αφορούν στάσεις απέναντι στην τεχνολογία, αλλά δείχνουν ότι η ηλικία από μόνη της δύσκολα εξηγεί τη διάθεση αποδοχής του ΑΙ.

Ένα ακόμη στοιχείο που αξίζει προσοχής είναι ότι η επιφύλαξη συνυπάρχει με τη χρήση. Η Focus Bari διακρίνει τρεις ομάδες στο κοινό, με μεγαλύτερη εκείνη των «Κριτικών Πραγματιστών», που αντιστοιχεί στο 38%. Πρόκειται για ανθρώπους που χρησιμοποιούν συστηματικά το ΑΙ, αναζητούν πρακτική αξία και θέτουν όρια. Το 87% της συγκεκριμένης ομάδας βλέπει επαγγελματικό όφελος και το 63% ζητεί σαφείς κανόνες.

Ακολουθούν οι «Ανοιχτόμυαλοι Αισιόδοξοι», με 35%, οι οποίοι εστιάζουν στις δυνατότητες και εξερευνούν εφαρμογές. Το υπόλοιπο 27% ανήκει στους «Επιφυλακτικούς Αμφισβητίες». Ακόμη και στη συγκεκριμένη ομάδα, πάντως, οι περισσότεροι έχουν δοκιμάσει εργαλεία ΑΙ, με τη χρήση τους να παραμένει περιστασιακή.

Το ChatGPT διατηρεί την ισχυρότερη παρουσία και στις τρεις ομάδες. Το έχουν δοκιμάσει το 88% των «Κριτικών Πραγματιστών», το 81% των «Ανοιχτόμυαλων Αισιόδοξων» και το 63% των «Επιφυλακτικών Αμφισβητιών». Ακολουθεί το Gemini με 59%, 61% και 35% αντίστοιχα, ενώ χαμηλότερα κινούνται τα Copilot και Claude.

Οι ανησυχίες, πάντως, παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Στο σύνολο του δείγματος της Focus Bari, το 64% προβληματίζεται για κοινωνικές αλλαγές που μπορεί να βρεθούν εκτός ελέγχου, το 63% για περιορισμό της δημιουργικότητας και της ανθρώπινης κρίσης και το 60% για ζητήματα ηθικής και ιδιωτικότητας. Παράλληλα, το 62% εκφράζει άγχος για την αντικατάσταση επαγγελμάτων. Ως προς τον συνολικό κοινωνικό αντίκτυπο, το 53% εκτιμά ότι θα είναι εξίσου θετικός και αρνητικός.

Στους AI agents, το ζήτημα της εμπιστοσύνης γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένο. Σύμφωνα με την Ericsson, το 53% των καθημερινών χρηστών ΑΙ στην Ελλάδα ανησυχεί έντονα για το ενδεχόμενο ένας ψεύτικος ή παραβιασμένος ψηφιακός βοηθός να ενεργήσει για λογαριασμό του. Όταν μια εφαρμογή αποκτά τη δυνατότητα να προχωρά σε ενέργειες, ο έλεγχος της ταυτότητάς της και των δικαιωμάτων που της δίνουμε αποκτά προφανώς μεγαλύτερη σημασία.

Η επόμενη μέρα περιλαμβάνει και περισσότερες συσκευές. Το smartphone αναμένεται να παραμείνει το βασικό μέσο πρόσβασης, αλλά το 34% των χρηστών στην Ελλάδα περιμένει ότι έως το 2030 θα αξιοποιεί την ΑΙ και σε έναν επιπλέον τύπο συσκευής, έναντι 30% παγκοσμίως.