«Ήταν ένα είδους σοκ»: Το Τσερνόμπιλ και το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας

«Ήταν ένα είδους σοκ για την επιστημονική κοινότητα και για την βιομηχανία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αντιδραστήρες. Ήταν ένα ατύχημα τεράστιας έκτασης που όμοιο του - ευτυχώς - δεν έχει ξανασυμβεί» τονίζει χαρακτηριστικά ο κ. Ελευθεριάδης.

Το Τσερνόμπιλ, όπως σημειώνει, έγινε «η αρχή για να αλλάξουν άρδην οι προδιαγραφές ασφάλειας για εγκαταστάσεις αντιδραστήρων που λειτουργούν για την παραγωγή ενέργειας».

«Έγινε μια τεράστια προσπάθεια εκσυγχρονισμού των εγκαταστάσεων αυτών και των μέτρων ασφαλείας, ακόμη και της αρχιτεκτονικής της λειτουργίας των αντιδραστήρων πυρηνικής ενέργειας».

Αξίζει, δε, να σημειωθεί ότι «τα συστήματα στο Τσερνόμπιλ είχαν πολύ μεγάλο έλλειμμα ασφάλειας».

Αυτό σύμφωνα με τον διευθυντή ερευνών του Εργαστηρίου άλλαξε.

«Σχεδιάστηκαν διαδικασίες, ένα συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο για την ασφάλεια. Ήταν ένα πολύ κοστοβόρο σχέδιο (...) αλλά πλέον είχε γίνει αντιληπτό ότι δεν γίνεται να "αμβλύνουμε τις γωνίες" σε ό,τι σχετίζεται με την ασφάλεια των εγκαταστάσεων αυτών».

Νέα «εποχή»: Τα εργαλεία του ερευνητικού πυρηνικού αντιδραστήρα

Στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στο Ινστιτούτο λειτουργούσε ερευνητικό πυρηνικό αντιδραστήρα για περισσότερα από 40 χρόνια. Επρόκειτο για ένα «εργαλείο» για τους τους επιστήμονες, όπως διευκρινίζει ο κ. Ελευθεριάδης.

Γιατί; Διότι οι υποδομές ασφάλειας, επιτήρησης και λειτουργίας του ερευνητικού αντιδραστήρα που είχαν διασφαλίσει εδώ και χρόνιου οι ερευνητές του Ινστιτούτου συνιστούν μία «μικρογραφία» των προδιαγραφών που πρέπει να θέσει η χώρα για μία πυρηνική εγκατάσταση για παραγωγή ενέργειας.

Ο ερευνητικός αυτός αντιδραστήρας πλέον δεν βρίσκεται σε λειτουργία. Ακόμη και η διαδικασία όμως «απενεργοποίησης» και απόρριψης των αποβλήτων που παρήγαγε υπόκειντο σε συγκεκριμένους κανόνες.

«Τα βήματα που ακολουθήσαμε όλα αυτά τα χρόνια, μας οπλίζουν με εκείνη την τεχνογνωσία που χρειάζεται για να υποστηρίξουμε τη χώρα στην προσπάθεια που κάνει στη διερεύνηση των δυνατοτήτων δημιουργίας εγκαταστάσεων για παραγωγή ηλεκτρισμού από την πυρηνική ενέργεια» εξηγεί ο κ. Ελευθεριάδης.

«Η ασφάλεια εξαρτάται από τις προδιαγραφές»

Το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνόμπιλ όμως πλανάται σαν «φάντασμα» σε όποια συζήτηση ανοίγει για την πυρηνική ενέργεια.

«Η ασφάλεια εξαρτάται από τις προδιαγραφές που θέτουμε και την επένδυση που κάνουμε στην ασφάλεια» σημειώνει ο διευθυντής του Εργαστηρίου.

Σε κάθε περίπτωση, όπως υπογραμμίζει ο ίδιος «η τεχνολογία αντιδραστήρων για παραγωγή ενέργειας εξελίσσεται. Έχουμε αντιδραστήρες τέταρτης γενιάς και τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες οι οποίοι προσθέτουν μια αυξημένη ασφάλεια».

Και πώς λειτουργεί ένας μικρός αρθρωτός αντιδραστήρας;

Απαντώντας στο ερώτημα αυτό ο κ. Ελευθεριάδης αναφέρει ότι «οι αρθρωτοί αντιδραστήρες μικρής κλίμακας διαθέτουν ένα είδος παθητικής ασφάλειας».

«Έχουν, δηλαδή, κατασκευαστεί κατ’ αυτόν τον τρόπο ώστε αν τυχόν δημιουργηθεί μια διαρροή, δεν λειτουργούν υπό υψηλή πίεση, οπότε δεν υπάρχει περίπτωση να έχουμε εκρήξεις, όπως αυτή στο Τσερνόμπιλ» αναλύει.

«Εάν ακολουθήσει κάποια διεργασία αυτή παραμένει στο εσωτερικό της εγκατάστασης και του κελύφους αυτής». Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αυτοί οι αντιδραστήρες «βρίσκονται σε εμβρυακό στάδιο, όπως επισημαίνει.

«Επίσης η τεχνολογία και το υλικό που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά της ενέργειας, της θερμότητας που παράγεται για την παραγωγή ηλεκτρισμού, είναι τέτοια που απομειώνεται και η πιθανότητα υψηλής πίεσης. Σταματάει, δηλαδή η αντίδραση και επομένως δεν παράγεται περισσότερη θερμότητα ή περισσότερη ενέργεια που μπορεί να επιτείνει μία διαρροή ή να δημιουργήσει ρήγματα για να έχουμε διαρροές» προσθέτει.

Από πλευράς οικονομίας κλίμακας μπορεί αυτή η επένδυση, επειδή είναι ευέλικτη, να βοηθήσει καλύτερα μια χώρα που δεν θέλει την πυρηνική ενέργεια, τουλάχιστον εμείς από τη στιγμή που δεν έχουμε καθόλου.

«Σταθερότητα στο ενεργειακό μείγμα»

Σε μία προσπάθεια απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, ο κ. Ελευθεριάδης δηλώνει πως η χρήση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων θα λειτουργούσε συμπληρωματικά στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και θα προσέδιδε στο ενεργειακό μείγμα της χώρα «σταθερότητα».

Το μήνυμα που στέλνει ο επιστήμονας στους πολίτες είναι ότι οι «εποχές του Τσερνόμπιλ έχουν περάσει και ο φόβος δεν «δεν συνάδει με την γνώση και τη διαφάνεια που έχουμε τώρα στην έρευνα που αναπτύσσεται».