Από σήμερα το νέο αυστηρότερο πειθαρχικό δίκαιο για δημοσίους υπαλλήλους - Ποιες ποινές προβλέπει

Ο ν. 5225/25 επαναχαράσσει τα όρια της υπηρεσιακής ευθύνης, προβλέποντας αυστηροποίηση των ποινών και διεύρυνση των πειθαρχικών παραπτωμάτων και των περιπτώσεων απόλυσης υπαλλήλου.

Νέα παραπτώματα

Στον κατάλογο των πειθαρχικών παραπτωμάτων προστίθενται νέα, ενώ κωδικοποιούνται άλλα παραπτώματα προβλεπόμενα από ειδικούς νόμους. Ενδεικτικά στα πειθαρχικά παραπτώματα προστίθενται η παράλειψη δήλωσης κωλύματος συμφέροντος, η εκδήλωση κάθε μορφής βίας και παρενόχλησης στην εργασία, η παράλειψη ή καθυστέρηση έκδοσης διαπιστωτικής πράξης έκπτωσης από την υπηρεσία και η συμμετοχή σε εταιρείες ή η εκτέλεση έργων. ασυμβίβαστων με την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου.

Ως διακριτό πειθαρχικό παράπτωμα λογίζεται πλέον η άρνηση υπαλλήλου να λάβει μέρος στη διαδικασία αξιολόγησης είτε ως αξιολογητής είτε ως αξιολογούμενος. Στην περίπτωση αυτή τιμωρείται με τις αποδοχές δύο μηνών, αλλά η άρνηση στην αξιολόγηση για δύο συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους τιμωρείται με οριστική παύση από τα καθήκοντά του.

Οι διατάξεις του νέου πειθαρχικού, που εισήγαγαν ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος και η υφυπουργός Βιβή Χαραλαμπογιάννη στους υπαλλήλους του Δημοσίου, των ΟΤΑ α' και β' βαθμού, καθώς και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ).

Για τους δημοτικούς υπαλλήλους, ειδικά πειθαρχικά παραπτώματα, αποτελούν η άρνησή τους να φέρουν τα μέσα ατομικής προστασίας (γάντια, κράνη, μάσκες, κ.λπ.) που τους χορηγεί η υπηρεσία κατά τον χρόνο της εργασίας τους και η μη προσφυγή τους στον προληπτικό ιατρικό έλεγχο. Σοβαρή παράβαση καθήκοντος για το αρμόδιο όργανο διοίκησης του δήμου συνιστά η μη παροχή των μέσων ατομικής προστασίας στους δικαιούχους υπαλλήλους.

Για το ένστολο προσωπικό της δημοτικής αστυνομίας, ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά η άρνησή του να φέρει τη στολή και το διακριτικό σήμα που χορηγεί η υπηρεσία κατά τον χρόνο της εργασίας του.

Στις ήδη προβλεπόμενες πειθαρχικές ποινές προστίθενται τρεις νέες: η στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από ένα έως πέντε χρόνια, η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου κατ' αναπλήρωση ή με ειδικές διατάξεις. για διάστημα από ένα έως πέντε έτη.

Οι ποινές

Έτσι, οι πειθαρχικές ποινές που επιβάλλονται στους υπαλλήλους (σε αξιολογική σειρά κατ' αύξουσα βαρύτητα) είναι οι εξής:

α) η έγγραφη επίπληξη,

β) το πρόστιμο έως τις αποδοχές 12 μηνών,

γ) η στέρηση του δικαιώματος χορήγησης μισθολογικού κλιμακίου από έως πέντε έτη,

δ) η αφαίρεση έως τεσσάρων μισθολογικών κλιμακίων,

ε) η στέρηση του δικαιώματος για προαγωγή από ένα έως πέντε έτη,

στ) η στέρηση του δικαιώματος συμμετοχής σε διαδικασία επιλογής προϊσταμένου από ένα έως πέντε έτη,

ζ) η αφαίρεση της άσκησης των καθηκόντων προϊσταμένου για τη θητεία ή το υπόλοιπό της και η απαγόρευση άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου από ένα έως πέντε έτη,

η) ο υποβιβασμός έως δύο βαθμούς,

θ) η προσωρινή παύση από τρεις έως 12 μήνες με πλήρη στέρηση των αποδοχών και

ι) η οριστική παύση.

Με τον ίδιο νόμο σε κάποιες περιπτώσεις το ανώτατο όριο που μπορεί να επιβάλλουν οι πειθαρχικώς προϊστάμενοι. Για παράδειγμα το όριο του προστίμου αποδοχών που μπορεί να επιβάλει ο υπουργός ως πειθαρχικό όργανο επιβεβαιωμένο από τρεις σε πέντε μήνες πρόστιμο αποδοχών.

Για πρώτη φορά εισάγεται στο πειθαρχικό δίκαιο του Δημοσίου η λεγόμενη «πειθαρχική συνδιαλλαγή» που μπορεί να ζητήσει ο ελεγχόμενος υπάλληλος για να τύχει, υπό προϋποθέσεις, ευνοϊκότερη ποινή. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί σε περιπτώσεις πειθαρχικών παραπτωμάτων, που δεν επισύρει την ποινή της οριστικής παύσης και δεν έχει προκληθεί οικονομική ζωή είτε η προκληθείσα ζημία έχει αποκατασταθεί πλήρως από τον υπάλληλο.

Νέο πειθαρχικό όργανο

Οι υποθέσεις μέχρι τα τέλη του 2025, παραπέμπονται στα υφιστάμενα συλλογικά πειθαρχικά όργανα, ωστόσο από το νέο έτος αναλαμβάνει το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα. Το νέο πειθαρχικό όργανο που αποτελείται από 60 δικαστές του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και θα λειτουργεί σε κλιμάκια τριμελούς και πενταμελούς σύνθεσης, ανάλογα με τη βαρύτητα της εξεταζόμενης πειθαρχικής υπόθεσης. Ειδικό Πενταμελές Κλιμάκιο που εξετάζει πολύ σοβαρές υποθέσεις που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.

Με το νέο η πειθαρχική Δικαιοσύνη στο Δημόσιο αποκτά πλέον τυποποιημένη μορφή, τίθενται δικλείδες ασφαλείας ως προς τη διαφάνεια και την αντικειμενικότητα της διαδικασίας, ενώ υπάρχουν προβλέψεις που οδηγούν στην επιτυχή έκδοση του συστήματος, οι οποίες με την προηγούμενη διαδικασία καθυστερούν ακόμη και πέντε έτη.

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που τηρούν η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, 3.360 ένορκες διοικητικές εξετάσεις εκκρεμούν, εκ των οποίων οι 77 είναι από το 2021, ενώ ο αριθμός των υπαλλήλων με εκκρεμείς πειθαρχικές υποθέσεις υπερβαίνει τις 5.900. Τα πρωτοβάθμια πειθαρχικά συμβούλια όπως και το δευτεροβάθμιο που καταργούνται από τις αρχές του 2027 και υποχρεούνται να ολοκληρωθούν έως τα τέλη του 2026 την εξέταση των υποθέσεων που εκκρεμούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.