Αλλάζει η στρατηγική αντιμετώπισης των εμπρησμών - Το βρετανικό σύστημα και η έμφαση στα αίτια

Η Διεύθυνση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη, τον σχεδιασμό, την ακριβή διερεύνηση των αιτιών των πυρκαγιών και στην αποτροπή εμπρησμών. Ταυτόχρονα, έρχεται σε άμεση επαφή και συνεργασία με τα υπόλοιπα σώματα ασφαλείας, όπως την ΕΛΑΣ, το Λιμενικό Σώμα και τις Ένοπλες Δυνάμεις αλλά και ευρωπαϊκούς οργανισμούς.

Όπως μεταδίδει το ΑΠΕ - ΜΠΕ, το νέο μοντέλο της ΔΑΕΕ ευθυγραμμίζεται με το αντίστοιχο βρετανικό σύστημα, ενώ η αποστολή της ενισχύεται μέσω της σύστασης μητρώου πιστοποιημένων εμπειρογνωμόνων καθώς και άλλων φορέων για τη μελέτη και την αξιολόγηση των λεγόμενων μεγα-πυρκαγιών.

• Προδιαγεγραμμένη καύση, μικρά νησιά, megafires: Τι αλλάζει με το νομοσχέδιο της Πολιτικής Προστασίας

Σύσταση 35 ανακριτικών κλιμακίων

Ειδικότερα, σύμφωνα με το σχέδιο νόμου η ΔΑΕΕ μετατρέπεται σε ειδική υπηρεσία θεσμικά θωρακισμένη με νέα οργανωτική δομή και τη σύσταση περίπου 35 Ανεξάρτητων Ανακριτικών Κλιμακίων Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Α.Κ.Α.Ε.Ε.) σε όλη την επικράτεια.

Στόχος της ρύθμισης είναι η ενίσχυση του μηχανισμού πρόληψης και καταστολής, καθώς σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας η ακριβής γνώση των αιτιών πυρκαγιών και πλημμυρών αποτελεί «θεμέλιο» για την προώθηση στοχευμένων πολιτικών προστασίας, αποτροπής και ανθεκτικότητας.

Όσον αφορά στη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και τα Ανεξάρτητα Ανακριτικά Κλιμάκια Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, αναμένεται να στελεχωθούν με εξειδικευμένο προσωπικό, το οποίο θα ασχολείται αποκλειστικά με το προανακριτικό έργο και θα απαλλαχθεί από την αρμοδιότητα της πυρόσβεσης.

Σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας η ρύθμιση αυτή στοχεύει να δώσει λύσεις στην απώλεια κρίσιμων αποδεικτικών στοιχείων τις πρώτες ώρες μετά από ένα συμβάν, ενώ θα συμβάλλει στην αμεσότερη διερεύνηση των αιτιών των πυρκαγιών.

Κατά τη διάρκεια εκδήλωσης μίας μεγάλης πυρκαγιάς, τα στελέχη της Δ.Α.Ε.Ε και των Α.Κ.Α.Ε.Ε θα έχουν τη δυνατότητα να προστατεύουν πλήρως και αυστηρά το σημείο έναρξης των πυρκαγιών ως χώρου αποδεικτικών στοιχείων. Αυτό μεταφράζεται, όπως εξηγούν πηγές της Πολιτικής Προστασίας, σε μηδενική ανοχή σε αλλοιώσεις, δηλαδή ο χώρος δεν τροποποιείται, δεν παρεμβαίνουν μη αρμόδια πρόσωπα, δεν μετακινούνται αντικείμενα, υπολείμματα καύσης ή στοιχεία που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ανάγνωση και τη διερεύνηση του συμβάντος.

Στο μεταξύ, τα κλιμάκια και τα ανακριτικά γραφεία των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών υπάγονται επιχειρησιακά στη ΔΑΕΕ, η οποία αποκτά τη δυνατότητα να παρεμβαίνει άμεσα σε μεγάλα ή ύποπτα περιστατικά, είτε μέσω του τοπικού κλιμακίου είτε με αποστολή εξειδικευμένων στελεχών από άλλη περιοχή, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια των ερευνών.

Η «γνώση» ως δύναμη: Εμπειρογνώμονες και ειδικές επιτροπές

Την ίδια ώρα, όμως, δημιουργείται Μητρώο Πιστοποιημένων Εμπειρογνωμόνων Πυρκαγιών, στο οποίο εγγράφονται εξειδικευμένοι επιστήμονες και επιστημόνισσες, όπως μηχανικοί, χημικοί και δασολόγοι, εκπαιδευμένοι στη διερεύνηση αιτιών πυρκαγιάς.

Παράλληλα, συγκροτείται Εθνική Ομάδα Εμπειρογνωμόνων Εμπρησμών, ώστε οι μεγάλες υποθέσεις να αντιμετωπίζονται με διεπιστημονική προσέγγιση, συνδυάζοντας ανακριτική εμπειρία και επιστημονική τεκμηρίωση. Η πρακτική αυτή, όπως αναφέρουν πηγές της Πολιτικής Προστασίας, εναρμονίζεται με διεθνή πρότυπα, όπου η διερεύνηση πυρκαγιών βασίζεται σε τυποποιημένες επιστημονικές μεθόδους.

Επιπλέον, με την ενίσχυση της Δ.Α.Ε.Ε., θεσπίζονται και άλλοι μηχανισμοί διερεύνησης και αξιολόγησης μεγάλων καταστροφών που θα συνεργάζονται άμεσα με αυτήν.

Δημιουργείται Ειδική Επιστημονική Επιτροπή Αξιολόγησης των mega-fires, δηλαδή των πυρκαγιών που έχουν κάψει πάνω από 100.000 στρέμματα, η οποία συντάσσει τεκμηριωμένες εκθέσεις απολογισμού για συμβάντα με εκτεταμένες καμένες εκτάσεις ή σοβαρές επιπτώσεις σε ανθρώπους, υποδομές και περιβάλλον. Η Επιτροπή αυτή αναμένεται να λειτουργήσει, θα αναλύει τα επιστημονικά αίτια, τους ανθρωπογενείς και εξωγενείς παράγοντες, τα επιχειρησιακά δεδομένα και θα διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης.

Ετήσιος απολογισμός

Ακόμη, όπως έχει γίνει ήδη γνωστό από την Πολιτική Προστασία, καθιερώνεται ετήσιος απολογισμός της αντιπυρικής περιόδου - κάτι το οποίο ήδη κάνει τα τελευταία χρόνια η ομάδα «FLAME» του Meteo - με συστηματική καταγραφή ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών, δηλαδή αριθμό πυρκαγιών, καμένες εκτάσεις, αίτια, μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, συμμετοχή ΟΤΑ, Ένοπλων Δυνάμεων και εθελοντών, χρόνοι απόκρισης, αδυναμίες, συλλήψεις και πρόστιμα. Η ετήσια Έκθεση θα διαβιβάζεται στη Βουλή, με σκοπό να ενισχύσει τη δημόσια λογοδοσία και τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού δεν πρόκειται να αποτελεί απλώς έναν μηχανισμό, εκ των υστέρων διερεύνησης των αιτιών των φυσικών καταστροφών, ούτε έναν αποκλειστικά ανακριτικό και κατασταλτικό μηχανισμό αλλά θα είναι ουσιαστικός «τροφοδότης» και καθοριστικό κομμάτι στον στρατηγικό σχεδιασμό της χώρας για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των καταστροφών.

Κομβικός παράγοντας σε αυτό θα είναι τα πορίσματα των ερευνών της, τα στατιστικά δεδομένα και η ανάλυση αυτών, τα οποία δεν θα παραμένουν εσωτερικά υπηρεσιακά έγγραφα αλλά θα αξιοποιηθούν σε διάφορους τομείς, όπως :

• στην εκπαίδευση του προσωπικού,
• την ορθολογική κατανομή πόρων,
• τη βελτίωση επιχειρησιακών διαδικασιών και
• τη διαμόρφωση πολιτικών πρόληψης και ανθεκτικότητας,
• ενώ θα τροφοδοτούν και την Εθνική Βάση Δεδομένων Πολιτικής Προστασίας.

Συνολικά, το νομοσχέδιο, όπως υπογραμμίζουν πηγές της Πολιτικής Προστασίας, υιοθετεί «μια κουλτούρα θεσμικής μάθησης», διδαγμάτων δηλαδή, (lessons learned)», σύμφωνα με την οποία κάθε μεγάλη καταστροφή δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο γεγονός, αλλά ως πηγή γνώσης για τη συνεχή βελτίωση του συστήματος πολιτικής προστασίας και τη μετάβαση από ένα αντιδραστικό σε ένα προληπτικό, τεκμηριωμένο και μακροπρόθεσμο μοντέλο διαχείρισης κινδύνων.