Τι σημαίνει για τον πολίτη το clawback στη φυσικοθεραπεία

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί αναπόσπαστο πυλώνα σε κάθε σύγχρονο υγειονομικό σύστημα, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην πρόληψη, την αποκατάσταση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών. Οι φυσικοθεραπευτές εξελίσσονται διαρκώς και εκπαιδεύονται συνεχώς για να παρέχουν ποιοτικές υπηρεσίες που τεκμηριώνονται για την αποτελεσματικότητά τους και επενδύουν σε ποιοτικές και καινοτόμες υπηρεσίες.

Ωστόσο, το σύστημα υγείας εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες στην πρόσβαση των πολιτών στη φυσικοθεραπεία (ελλιπής κάλυψη στη συνταγογράφηση, χαμηλή τιμή στην αποζημίωση της συνεδρίας φυσικοθεραπείας, μικρός αριθμός χορηγούμενων συνεδριών κ.ά.).

Σε όλα αυτά προστίθεται ένα ακόμη, ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα για τον ασθενή: το rebate και το clawback. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που υφίσταται από το 2013 και υποχρεώνει τους φυσικοθεραπευτές να μην αποζημιώνονται για τις υπηρεσίες που παρέχουν από το κράτος όταν οι ανάγκες υπερβαίνουν το ετήσιο επιτρεπόμενο όριο δαπάνης για τη φυσικοθεραπεία.

Το clawback θεσπίστηκε το 2013 ως έκτακτο μέτρο στη διάρκεια της μνημονιακής περιόδου, με στόχο τον περιορισμό των δημόσιων δαπανών υγείας. Δεκατρία χρόνια μετά εξακολουθεί να εφαρμόζεται, παρά το γεγονός ότι η κυβερνητική ρητορική αναφέρει πως έχουμε παρέλθει ανεπιστρεπτί τις εποχές των μνημονίων.

Σήμερα οι φυσικοθεραπευτές καλούνται να καταβάλουν ταυτόχρονα επιστροφές για προηγούμενα έτη, ενώ παράλληλα παρακρατείται και το clawback του τρέχοντος έτους. Στο σύνολο παρακρατούνται πέντε δόσεις (2018-2019, 2021, 2022, 2023 συν το τρέχον) και ξεχωριστά η παρακράτηση του φόρου 20%.

Αυτό σημαίνει ότι απομειώνεται συνεχώς η ήδη πολύ χαμηλή τιμή μονάδας, η οποία το 2012 είχε καθοριστεί στα 20 ευρώ, μειώθηκε το 2013 στα 15 ευρώ και σήμερα στην ουσία με την απομείωση, η αποζημίωση ανέρχεται περίπου στα 7 ευρώ, όσο δηλαδή είναι η αξία ενός καφέ.

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς λογιστικό, είναι ουσιαστικό. Το όριο δαπάνης για τη φυσικοθεραπεία παραμένει περίπου στα 80 εκατ. ευρώ εδώ και χρόνια, ενώ οι πραγματικές ανάγκες ξεπερνούν τα 105 εκατ. Το αποτέλεσμα είναι ένα διαρκώς αυξανόμενο χρηματοδοτικό κενό, το οποίο καλούνται να καλύψουν οι ίδιοι οι επαγγελματίες υγείας μέσω υποχρεωτικών επιστροφών που σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνούν το 50% των αποζημιώσεών τους.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: μόνο για το 2025, η μη κάλυψη από το κράτος της αναγκαίας δαπάνης οδήγησε σε μη καταβολή παρεχόμενων υπηρεσιών φυσικοθεραπείας άνω των 25 εκατ. ευρώ.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι κατά μέσο όρο ο κάθε φυσικοθεραπευτής δεν αποζημιώθηκε 9.023 ευρώ από το έργο που προσέφερε το 2025 ή 1.981.650 συνεδρίες φυσικοθεραπείας παρασχέθηκαν δωρεάν για τον ΕΟΠΥΥ και τους Έλληνες πολίτες από τους 2.800 συμβεβλημένους φυσικοθεραπευτές.

Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς ότι καμία επαγγελματική δραστηριότητα δεν μπορεί να λειτουργήσει σταθερά υπό τέτοιες συνθήκες. Αυτό δημιουργεί σοβαρό ζήτημα βιωσιμότητας για περίπου 2.800 συμβεβλημένους φυσικοθεραπευτές και τους ~2.000 εργαζόμενους στον κλάδο και φυσικά τα εργαστήρια φυσικοθεραπείας αποτελούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν και όλα τα γνωστά προβλήματα όπως ακριβή θέρμανση, ενέργεια και γενικώς αυξημένα λειτουργικά κόστη.

Η πρακτική διατήρησης του clawback σημαίνει στην πράξη ότι η Πολιτεία:

• περιορίζει τον αριθμό των φυσικοθεραπευτών που μπορούν να δραστηριοποιηθούν τη στιγμή που οι ανάγκες του πληθυσμού αυξάνονται, ιδίως λόγω γήρανσης,
• οδηγεί σε περαιτέρω μείωση του αριθμού φυσικοθεραπευτών στη χώρα, καθώς πολλοί είτε αδυνατούν να αρχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα στη χώρα είτε κλείνουν τα εργαστήριά τους και αναζητούν εργασία στο εξωτερικό,
• επιβαρύνει την ποιότητα των υπηρεσιών, καθώς οι φυσικοθεραπευτές αναγκάζονται να εξυπηρετούν περισσότερους ασθενείς καθημερινά για να ανταποκριθούν οικονομικά,
• ωθεί τους πολίτες σε αναζήτηση μη επαγγελματιών, κάτι που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την υγεία τους.

Από την πλευρά μας, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών, έχουμε ήδη συμβάλει στην προσπάθεια περιορισμού της σπατάλης. Έχουμε εφαρμόσει σύγχρονα συστήματα ελέγχου όπως επιβεβαίωση συνεδριών μέσω One Time Password και μηνιαία ανώτατα όρια παρεχόμενων συνεδριών φυσικοθεραπείας ανά εργαστήριο.

Τα μέτρα αυτά λειτούργησαν και το μεν πρώτο καθιέρωσε ένα αδιάβλητο σύστημα συνταγογράφησης και εκτέλεσης ενώ το δεύτερο διασφάλισε την ποιοτική παροχή και αύξησε την απασχόληση στον κλάδο, καθώς προσελήφθησαν πάνω από 800 φυσικοθεραπευτές στα εργαστήρια φυσικοθεραπείας. Παράλληλα, εκπονήσαμε μελέτη σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και τον Αναπληρωτή Καθηγητή Οικονομικών της Υγείας κ. Κ. Αθανασάκη, που δείχνει ότι η φυσικοθεραπεία για το σύστημα υγείας είναι σημαντική καθώς αποδεδειγμένα συμβάλει στην εξοικονόμηση πόρων για το σύστημα υγείας.

Στη χώρα μας όμως αυτές οι μελέτες δεν λαμβάνονται σοβαρά υπόψιν όπως σε άλλες προηγμένες χώρες π.χ. το Βέλγιο το οποίο έχει τον ίδιο πληθυσμό και η ετήσια δαπάνη φυσικοθεραπείας ανέρχεται στα 1,2 δις ευρώ, ενώ στη χώρα μας η δαπάνη αυτή είναι στο 1/15 της δαπάνης του Βελγίου (80 εκατ. ευρώ)

Παρά ταύτα, ο κλάδος συνεχίζει να εξαιρείται από κρίσιμες παρεμβάσεις στήριξης ενώ εξακολουθεί να επιβαρύνεται με ένα μέτρο που θεσπίστηκε σε συνθήκες μνημονίου και θα έπρεπε ήδη να έχει καταργηθεί. Το clawback δεν λειτουργεί πλέον ως έκτακτο αλλά ως μόνιμο μέτρο και δημιουργεί τεράστια οικονομική πίεση στους επαγγελματίες υγείας και επηρεάζει άμεσα την πρόσβαση και την ποιότητα των υπηρεσιών για τους πολίτες.

Η βιωσιμότητα της φυσικοθεραπείας δεν αποτελεί συντεχνιακό αίτημα. Είναι ζήτημα δημόσιου συμφέροντος. Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ότι οι πολίτες θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες αποκατάστασης και φροντίδας.

Η κατάργηση των μέτρων του rebate και του clawback είναι μια αναγκαία πολιτική απόφαση για την προστασία της υγείας και της αξιοπρέπειας τόσο των επαγγελματιών φυσικοθεραπευτών όσο και των πολιτών της χώρας. Και θα είναι μία απόδειξη ότι ως χώρα δεν λειτουργούμε μονοδιάστατα τεχνοκρατικά, αλλά λαμβάνουμε υπ’ όψιν τον πολίτη και τις ανάγκες του. Εφαρμόζουμε πολιτική με «κοινωνικό πρόσημο».

*Ο Πέτρος Λυμπερίδης είναι πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών

Δείτε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα του CNN Greece στην Υγεία