ΕΛΕΜΑ: Το Ταμείο Καινοτομίας, αντίβαρο στη στρέβλωση του clawback

Σε πολλές σοβαρές, χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή παθήσεις, όπως καρκίνος, σπάνια νοσήματα, προοδευτικές νευρολογικές νόσοι, ο χρόνος είναι κρίσιμος παράγοντας. Η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη επιδείνωση της νόσου, να μειώσει την πιθανότητα ανταπόκρισης στη θεραπεία ή να αποκλείσει πλήρως τον ασθενή από το όφελος της καινοτομίας. Επομένως, «το σωστό φάρμακο, στον σωστό ασθενή, τη σωστή στιγμή» αποτελεί μία ολόκληρη κουλτούρα και στρατηγική.

Υπό την λογική αυτή, μία πραγματικά Ενιαία Εθνική Φαρμακευτική Πολιτική δεν μπορεί να είναι άθροισμα αποσπασματικών μέτρων. Απαιτεί σαφή στρατηγική, συνοχή και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, με κέντρο τον ασθενή, τη βιωσιμότητα του συστήματος και την ενίσχυση της καινοτομίας. Επομένως, πρωτοβουλίες όπως το Ταμείο Καινοτομίας μπορούν να λειτουργήσουν ως στοχευμένο αντίβαρο στις στρεβλώσεις που δημιουργεί το γενικευμένο clawback, ιδιαίτερα αναφορικά με την έγκαιρη έλευση της φαρμακευτικής καινοτομίας. Ο χρηματοδοτικός χώρος που θα δημιουργηθεί για την είσοδο νέων θεραπειών, χωρίς να επιβαρυνθεί η υπόλοιπη φαρμακευτική δαπάνη, επιτρέπει την πρώιμη και ελεγχόμενη πρόσβαση σε θεραπείες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Τα παραπάνω υπογραμμίζει εμφατικά στο αφιέρωμα Υγείας στο CNN Greece ο Πρόεδρος ΔΣ ΕΛ.Ε.Μ.Α. (Ελληνική Ένωση MarketAccess) και Governmental & Industrial Relations Director της Pharmaserve-Lilly Χρήστος Μαρτάκος.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο συνομιλητής μας αναφέρεται ενδελεχώς στο πεδίο της καινοτομίας και πόσο μπορεί να λειτουργήσει ωφέλιμα και πολλαπλασιαστικά, τόσο για τους ασθενείς όσο και για τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, στους άξονες μιας Ενιαίας Φαρμακευτικής Πολιτικής αλλά και στο μνημονιακό μέτρο του clawback, το οποίο δυστυχώς εξακολουθεί να απειλεί και τον αναπτυξιακό σχεδιασμό των επιχειρήσεων και την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες. Το «μυστικό» στο σύστημα υγείας είναι η πάντα προβλεψιμότητα και η έμφαση στις ανάγκες των ασθενών μέσα από το μονοπάτι της καινοτομίας και των νέων θεραπειών.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Χρήστου Μαρτάκου στο CNN Greece:

Κύριε Μαρτάκο, πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες τη στιγμή που πρέπει για τον ασθενή;

Το τρίπτυχο της αποτελεσματικής θεραπευτικής φαρμακευτικής παρέμβασης προσδιορίζεται ως «το σωστό φάρμακο, στον σωστό ασθενή, τη σωστή στιγμή». Είναι προφανές ότι η έγκαιρη πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες, τη στιγμή που πραγματικά χρειάζονται, είναι καθοριστικής σημασίας για τον ασθενή. Σε πολλές σοβαρές, χρόνιες ή απειλητικές για τη ζωή, παθήσεις (π.χ. καρκίνος, σπάνια νοσήματα, προοδευτικές νευρολογικές νόσοι), ο χρόνος είναι κρίσιμος παράγοντας. Η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμη επιδείνωση της νόσου, να μειώσει την πιθανότητα ανταπόκρισης στη θεραπεία, ή να αποκλείσει πλήρως τον ασθενή από το όφελος της καινοτομίας. Επίσης, πέρα από τον ίδιο τον ασθενή, η έγκαιρη πρόσβαση στην καινοτομία μπορεί να είναι καθοριστική και για την μακροπρόθεσμη αποδοτικότητά του συστήματος υγείας. Η καθυστέρηση στην πρόσβαση μπορεί να αποδειχθεί ακριβότερη ενώ, αντίθετα, η καινοτομία μπορεί να εξορθολογήσει τη συνολική δαπάνη.

Πώς το clawback απειλεί μακροπρόθεσμα την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και φρενάρει την έλευση των νέων θεραπειών;

Το clawback, ως μηχανισμός αυτόματης επιστροφής δαπάνης, έχει εξελιχθεί από «έκτακτο δημοσιονομικό μέτρο» σε διαρθρωτικό χαρακτηριστικό του συστήματος φαρμακευτικής περίθαλψης. Μακροπρόθεσμα, όμως, και με τον διαρκώς αυξητικό ρυθμό που έχει, υπονομεύει τόσο τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων όσο και την έγκαιρη έλευση της φαρμακευτικής καινοτομίας. Καταρχάς, δημιουργεί συνθήκες μη βιωσιμότητας καθώς πολλά προϊόντα απαιτείται να αποζημιώνονται κάτω του κόστους, δεδομένου ότι και οι αρχικές τιμές διαμορφώνονται βάσει των χαμηλότερων τιμών της ευρωζώνης, όπως καθορίζει η νομοθεσία. Η μη προβλεψιμότητα προκύπτει από τον μηχανισμό τον ίδιο αλλά και την άρνηση της πολιτείας να αποδεχθεί συνυπευθυνότητα στην υπέρβαση της δαπάνης. Τα δύο αυτά χαρακτηριστικά, το υψηλό και συνεχώς αυξανόμενο μέγεθος της υπέρβασης αφενός και η μη προβλεψιμότητα αφετέρου, δημιουργούν αβεβαιότητα και αδυναμία επιχειρηματικού σχεδιασμού, αποθάρρυνση εισαγωγής καινοτόμων θεραπειών και υποβάθμιση επενδυτικού και ερευνητικού περιβάλλοντος.

Πιστεύετε ότι πρωτοβουλίες όπως το Ταμείο Καινοτομίας μπορούν να αποδειχθούν αποτελεσματικές συνολικά για το σύστημα υγείας και επομένως για τους ασθενείς (και ιδιαίτερα για τους χρονίως πάσχοντες);

Πρωτοβουλίες όπως το Ταμείο Καινοτομίας μπορούν να αποδειχθούν αποτελεσματικές, υπό σαφείς προϋποθέσεις και σωστό σχεδιασμό. Δεν αποτελούν πανάκεια αλλά μπορούν να λειτουργήσουν ως στοχευμένο αντίβαρο στις στρεβλώσεις που δημιουργεί το γενικευμένο clawback, ιδιαίτερα αναφορικά με την έγκαιρη έλευση της φαρμακευτικής καινοτομίας. Με συγκεκριμένους όρους, το Ταμείο Καινοτομίας μπορεί να αποτελέσει την επιπλέον στοχευμένη χρηματοδότηση που χρειάζεται για την έλευση της καινοτομίας και την αποφυγή των επιπτώσεων του clawback. Ο χρηματοδοτικός χώρος που θα δημιουργηθεί για την είσοδο νέων θεραπειών, χωρίς να επιβαρυνθεί η υπόλοιπη φαρμακευτική δαπάνη, επιτρέπει την πρώιμη και ελεγχόμενη πρόσβαση σε θεραπείες υψηλής προστιθέμενης αξίας. Αρκεί οι προϋποθέσεις ένταξης και οι όροι διατήρησης να αποδειχθούν τέτοιοι που θα κάνουν το σχήμα αυτό ρεαλιστικό και βιώσιμο.

Ποιους άξονες θα θεωρούσατε απαραίτητους σε μια Ενιαία Εθνική Φαρμακευτική Πολιτική;

Μια πραγματικά Ενιαία Εθνική Φαρμακευτική Πολιτική δεν μπορεί να είναι άθροισμα αποσπασματικών μέτρων. Απαιτεί σαφή στρατηγική, συνοχή και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, με κέντρο τον ασθενή, τη βιωσιμότητα του συστήματος και την ενίσχυση της καινοτομίας και με εργαλεία την ψηφιακή τεχνολογία και την εκμετάλλευση των big data που πλέον διαθέτει η χώρα από την ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Χρήση ελληνικών επιδημιολογικών δεδομένων και αναγνώριση των πραγματικών αναγκών των ασθενών, λαμβάνοντας υπόψη επίσης τους ρυθμούς ανάπτυξης της χώρας αλλά και την έλευση νέων θεραπειών μέσω της σάρωσης του ορίζοντα. Η σύνδεση αυτή με τα επιδημιολογικά δεδομένα και τις δημογραφικές εξελίξεις θα πρέπει να οδηγήσει στη διαμόρφωση ρεαλιστικών και επαρκών προϋπολογισμών. Η αποζημίωση πρέπει να συνδέεται με την κλινική αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα της κάθε παρέμβασης ώστε να υπάρξει σύνδεση κόστους – αξίας (value based policy). Έγκαιρη, ισότιμη και προβλέψιμη πρόσβαση στα φάρμακα με θεσμοθετημένες και σαφείς διαδικασίες HTA, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, με ταχεία διαπραγμάτευση όπου απαιτείται, στοχευμένες συμφωνίες επιμερισμού κινδύνου και με πρώιμη πρόσβαση σε περιπτώσεις υψηλής ανάγκης. Και όλα αυτά να συνυπάρχουν σε ένα περιβάλλον που θα κυριαρχεί η προβλεψιμότητα και ο αναπτυξιακός χαρακτήρας.

Δείτε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα του CNN Greece στην Υγεία