Εμβολιασμός: Έξι ζωές σώζονται κάθε ένα λεπτό – Διαρκής επένδυση για την υγεία

Ο εμβολιασμός αποτελεί την πιο αποτελεσματική και οικονομική ασπίδα πρόληψης για κάθε ηλικία και μία ιατρική πράξη που όχι μόνο βελτιώνει τις ζωές των πολιτών αλλά και την εικόνα της δημόσιας υγείας και υγειονομικής ασφάλειας.

Η καθυστερημένη εμβολιαστική κάλυψη δε, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δημιουργεί θύλακες ευπαθών ατόμων, ευνοεί την επανακυκλοφορία λοιμογόνων παραγόντων και αυξάνει τον κίνδυνο επιδημικών εξάρσεων.

Τουλάχιστον 154 εκατομμύρια ζωές έχουν σωθεί παγκοσμίως τις τελευταίες πέντε δεκαετίες – περίπου έξι ζωές ανά λεπτό – χάρη στην εφαρμογή προγραμμάτων εμβολιασμού, ενώ η βρεφική επιβίωση έχει βελτιωθεί κατά περίπου 40%. Τα δεδομένα αυτά ανέδειξαν στο επίκεντρο την αξία της δια βίου ανοσοποίησης ως θεμέλιο της Δημόσιας Υγείας, στην οποία ήταν αφιερωμένη η Συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας (ΠΣΕΥ/ΝΠΔΔ) με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Εμβολιασμού 2026 (19 με 25 Απριλίου), με κεντρικό μήνυμα «Εμβολιασμός σε κάθε στάδιο της ζωής. Ενισχύοντας τη Δημόσια Υγεία».

Καλωσορίζοντας τους παρευρισκόμενους, η Πρόεδρος του ΠΣΕΥ Μαρία Σακουφάκη υπογράμμισε ότι οι εμβολιασμοί συνιστούν «μία από τις πλέον αποδοτικές, τεκμηριωμένες και καθολικά εφαρμόσιμες παρεμβάσεις πρωτογενούς πρόληψης», με πολυδιάστατη επίδραση στη μείωση της νοσηρότητας, της θνησιμότητας και του φορτίου νόσου. Όπως σημείωσε, η συμβολή των εμβολιασμών εκτείνεται πέραν της ατομικής προστασίας μέσω της επίτευξης συλλογικής ανοσίας που διακόπτει την αλυσίδα μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων, ενώ η μείωση της επίπτωσης των λοιμώξεων συμβάλλει και στην αντιμετώπιση της μικροβιακής αντοχής. Παρά ταύτα, η αυξανόμενη διστακτικότητα έναντι του εμβολιασμού συνιστά, όπως επισήμανε, κρίσιμη πρόκληση για τα συστήματα υγείας.

Μία διαχρονική στρατηγική πρόληψης

Στην ίδια κατεύθυνση, η Γενική Γραμματέας του ΠΣΕΥ Δέσποινα Τοπάλη υπογράμμισε ότι «ο εμβολιασμός δεν είναι μια αποσπασματική ιατρική πράξη, ούτε μια παρέμβαση που αφορά αποκλειστικά την παιδική ηλικία· είναι μια διαχρονική στρατηγική πρόληψης» και τόνισε ότι «πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια δια βίου παρέμβαση και να συνοδεύεται από συστηματική ενημέρωση του κοινού», που αφορά στο βρέφος, το παιδί, τον έφηβο, τον ενήλικα, την έγκυο, τον ηλικιωμένο και κάθε άτομο που ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου. Όπως σημείωσε η κ. Τοπάλη, η δια βίου προσέγγιση αφορά τη διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης στα παιδιά αλλά και τη συστηματική θωράκιση των εφήβων, των ενηλίκων, των επαγγελματιών υγείας, των χρονίως πασχόντων, των ανοσοκατεσταλμένων, των εγκύων και των ηλικιωμένων ενώ σύγχρονες εξελίξεις, όπως η παθητική ανοσοπροφύλαξη για τον RSV στα βρέφη με μονοκλωνικά αντισώματα μακράς δράσης, διευρύνουν τις δυνατότητες προστασίας των πιο ευάλωτων πληθυσμών. Η κ. Τοπάλη επισήμανε ότι ο δημόσιος διάλογος οφείλει πλέον να συμπεριλαμβάνει τη διεύρυνση του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών με βάση τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα, τονίζοντας ότι «η πρόληψη δεν μπορεί να είναι στατική· πρέπει να εξελίσσεται, να προσαρμόζεται και να διασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση σε όλες τις αναγκαίες παρεμβάσεις».

Η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας του υπουργείου Υγείας Χριστίνα Μαρία Κράββαρη επισήμανε ότι η ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης παραμένει σταθερή προτεραιότητα και χαρακτήρισε τον εμβολιασμό «θεμελιώδη πυλώνα συλλογικής υγειονομικής ασφάλειας και ουσιαστικό εργαλείο για τη μείωση των ανισοτήτων στην πρόληψη», τονίζοντας την ανάγκη έγκαιρης συμμετοχής, την αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων και ψηφιακών υποδομών, καθώς και την ενσωμάτωση συμπεριφορικών προσεγγίσεων για την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών. Συμπληρωματικά, η Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Ποιότητας Ζωής του υπουργείου Υγείας Φωτεινή Κουλούρη σημείωσε ότι ο εμβολιασμός αποτελεί «θεμελιώδη πυλώνα πρόληψης και κρίσιμο εργαλείο προστασίας της υγείας σε όλη τη διάρκεια της ζωής» και ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των επισκεπτών υγείας στη διασύνδεση του συστήματος υγείας με την κοινότητα, την ανάγκη ενίσχυσης του εμβολιασμού σε ενήλικες και ομάδες υψηλού κινδύνου, την αξιοποίηση των ψηφιακών μητρώων και τη σημασία της ισότιμης πρόσβασης και της τεκμηριωμένης ενημέρωσης.

Από την γρίπη και την ιλαρά στον COVID-19

Από την επιστημονική κοινότητα, ο Καθηγητής Παιδιατρικής – Λοιμωξιολογίας Νικόλαος Σπυρίδης χαρακτήρισε την εφεύρεση των εμβολίων «μία από τις κορυφαίες εξελίξεις στην ιατρική επιστήμη και τον λόγο για τον οποίο εκατομμύρια ζωές σώζονται κάθε χρόνο», υπενθυμίζοντας ότι από τη γρίπη και την πολιομυελίτιδα έως την ιλαρά και την πανδημία της COVID-19 η βασική παρέμβαση που οδήγησε σε μείωση της θνητότητας ήταν η εφαρμογή εκτεταμένων εμβολιαστικών προγραμμάτων και τονίζοντας ότι «τα εμβόλια είναι ασφαλή και αποτελεσματικά και αυτό το μήνυμα πρέπει να διαδοθεί από την επιστημονική κοινότητα χωρίς περιστροφές». Συμπληρωματικά, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας Γκίκας Μαγιορκίνης εστίασε στην αξία της δια βίου ανοσοποίησης και στη σημασία της θωράκισης των ενηλίκων απέναντι σε μεταδοτικά νοσήματα, ιδιαίτερα για όσους ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η καθυστερημένη εμβολιαστική κάλυψη δημιουργεί θύλακες ευπαθών ατόμων, ευνοεί την επανακυκλοφορία λοιμογόνων παραγόντων και αυξάνει τον κίνδυνο επιδημικών εξάρσεων.

Τη διάσταση των ασθενών στη συζήτηση εισήγαγε η Πρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας Μέμη Τσεκούρα, τονίζοντας ότι «ο εμβολιασμός αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και βασική προϋπόθεση προστασίας της υγείας, ιδιαίτερα για τα άτομα που ζουν με χρόνια νοσήματα» και ότι η πρόσβαση οφείλει να είναι καθολική, έγκαιρη και χωρίς πρακτικά εμπόδια. Σε ένα περιβάλλον όπου η παραπληροφόρηση εξακολουθεί να λειτουργεί αποτρεπτικά ακόμη και για πολίτες υψηλού κινδύνου, η κ. Τσεκούρα χαρακτήρισε καθοριστικό τον ρόλο των επισκεπτών υγείας, καθώς «η συστηματική παρουσία τους στην κοινότητα, η άμεση επαφή με τον πολίτη και η δυνατότητα προσαρμογής της ενημέρωσης στις ανάγκες κάθε ομάδας ενισχύουν την κατανόηση και υποστηρίζουν ουσιαστικά την πρόληψη».

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Επισκεπτών Υγείας παρουσίασε, μέσω των εκπροσώπων του, την πολυεπίπεδη στρατηγική που ανέπτυξε το τελευταίο έτος για την προαγωγή του εμβολιασμού, η οποία περιλαμβάνει τη διοργάνωση έξι Ακαδημιών Προαγωγής Εμβολιασμού σε Αθήνα, Πάτρα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Ηράκλειο και Ιωάννινα, εξειδικευμένα webinars για τις αναπνευστικές λοιμώξεις, τη συνεχιζόμενη Πανελλήνια Εκστρατεία για τον HPV, την έκδοση επικαιροποιημένου ενημερωτικού εντύπου και τη διαρκή παρουσία στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, με στόχο τη διαμόρφωση σχέσεων εμπιστοσύνης με τον πολίτη και την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.

Κοινή συνισταμένη των παρεμβάσεων ήταν ότι, από το βρέφος έως τον ηλικιωμένο, ο εμβολιασμός αποτελεί μια διαρκή επένδυση υγείας και ότι η διασφάλισή του απαιτεί τη στενή συνεργασία Πολιτείας, επαγγελματιών υγείας, επιστημονικών εταιρειών, συλλόγων ασθενών και κοινωνίας των πολιτών ώστε κάθε πολίτης να γνωρίζει τι χρειάζεται να κάνει, να έχει τη δυνατότητα να το πράξει και να λαμβάνει την απαραίτητη υποστήριξη.

ΣΦΕΕ: Διαθέτουμε από τα πλέον σύγχρονα προγράμματα εμβολιασμών

Από την πλευρά του ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος, με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών, αναφέρει εμφατικά:

Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων προκλήσεων -όπως η γήρανση του πληθυσμού, η κλιματική αλλαγή και η μικροβιακή αντοχή- τα εμβόλια αποτελούν ασπίδα προστασίας για τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας και την κοινωνική ευημερία. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου το ποσοστό των 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω σε 34% έως το 2025.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η Μικροβιακή Αντοχή (ΜΑ) προκαλεί ήδη πάνω από 1,3 εκατομμύρια θανάτους ετησίως και εκτιμάται ότι θα αποτελέσει την πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως έως το 2050. Στην Ελλάδα, η κατανάλωση αντιβιοτικών παραμένει εξαιρετικά υψηλή, τόσο στην κοινότητα όσο και στα νοσοκομεία, με 28,5 ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 20. Αντίστοιχα, η απειλή της ΜΑ προκύπτει από τη μεγάλη έρευνα την οποία είχε διενεργήσει το 2023 ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) σε δέκα μεγάλα δημόσια νοσοκομεία της χώρας μας. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών στον επιπολασμό των Νοσοκομειακών λοιμώξεων (ΝΛ), ενώ καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ΜΑ στην Ευρώπη για συγκεκριμένα μικροβιακά στελέχη. Τα ποσοστά ΜΑ στην Ελλάδα παρουσιάζουν αύξηση σε σχέση με τα προ της πανδημίας COVID-19 έτη.

Ο εμβολιασμός αφορά όλες τις ηλικιακές ομάδες και αποτελεί πράξη ατομικής και συλλογικής ευθύνης, καθώς μέσω της ανοσίας κοινότητας τα οφέλη επεκτείνονται στο σύνολο του πληθυσμού. Στην Ελλάδα, η αποτίμηση της αξίας επένδυσης σε εμβολιασμούς, και η πολλαπλασιαστική επιστροφή, δημοσιεύεται σε πρόσφατη μελέτη σύμφωνα με την οποία η ορθή εφαρμογή των συστάσεων για εννέα (9) εμβολιασμούς ρουτίνας για παιδιά ηλικίας 2 μηνών έως 11 ετών, που στοχεύουν 14 νοσήματα που προλαμβάνονται με εμβόλια: διφθερίτιδα, ηπατίτιδα Α, ηπατίτιδα Β, αιμόφιλος ινφλουέντζας τύπου Β, ιλαρά, μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος, παρωτίτιδα, κοκκύτη, πνευμονιοκοκκική νόσο, πολιομυελίτιδα, ροταϊό, ερυθρά, τέτανο και ανεμοβλογιά αποτρέπει 447.221 κρούσματα ασθενειών, 242 θανάτους, και την απώλεια 6.682 ετών ζωής στην κοόρτη του 2022 ((82.700 παιδιά). Επιπλέον, η ύπαρξη του παιδιατρικού ΕΠΕ συσχετίστηκε με εξοικονόμηση σχεδόν €201,4 εκατομμυρίων.

Λαμβάνοντας υπόψη το κόστος του προγράμματος εμβολιασμού, τα μειωμένα έξοδα θεραπείας, τη μειωμένη απώλεια εργασίας, τη βελτιωμένη ποιότητα ζωής και λιγότερους θανάτους, κάθε 1 ευρώ που επενδύεται σε εμβολιασμούς προβλέπεται να αποφέρει 8,5 ευρώ σε εξοικονόμηση κοινωνικού κόστους στη χώρα μας. Επιπροσθέτως, πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η ανοσοποίηση των βρεφών στην Ελλάδα με το μονοκλωνικό αντίσωμα μπορεί να αποτρέψει ετησίως 2.716 νοσηλείες και να οδηγήσει σε εξοικονόμηση άνω των €20 εκατ.

Οι εξελίξεις στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης εμβολίων χαρακτηρίζονται από έντονη τεχνολογική πρόοδο, διευρυμένη εστίαση σε νοσήματα και σημαντικό αριθμό υποψηφίων προϊόντων σε προχωρημένα στάδια ανάπτυξης. Η αξιοποίηση νέων τεχνολογικών πλατφορμών και καινοτόμων προσεγγίσεων ενισχύει τη δυνατότητα πρόληψης και αντιμετώπισης υφιστάμενων και αναδυόμενων απειλών για τη δημόσια υγεία.

Η Ελλάδα, διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα εμβολιαστικά προγράμματα, τόσο στην κάλυψη του παιδικού όσο και του εφηβικού και ενήλικου πληθυσμού. Ωστόσο, οι νέες προκλήσεις υποδηλώνουν την ανάγκη λήψης μέτρων με στόχο την ευρεία εφαρμογή των προγραμμάτων ώστε η Πολιτεία να αποκομίσει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος της επένδυσης. Σε αυτή την κατεύθυνση κρίσιμοι αναδεικνύονται οι κάτωθι παράγοντες:

1. Θέσπιση διακριτών και σαφώς καθορισμένων σταδίων για την ανάπτυξη και αποζημίωση των εμβολιαστικών προγραμμάτων
2. Θέσπιση εμβολιαστικών στόχων που αντανακλούν τη δέσμευση των αρχών υγείας
3. Ανάπτυξη και εφαρμογή μηχανισμών καταγραφής και παρακολούθησης της εμβολιαστικής κάλυψης
4. Σχεδιασμός βιώσιμου προϋπολογισμού που ανταποκρίνεται στις υγειονομικές ανάγκες και στις επιστημονικές εξελίξεις
5. Δημιουργία συμμαχιών όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την ανάδειξη της αξίας του εμβολιασμού

Η επένδυση στην πρόληψη σήμερα διαμορφώνει ένα πιο ανθεκτικό σύστημα υγείας για το αύριο, προστατεύοντας όχι μόνο το άτομο αλλά και το σύνολο της κοινωνίας. Η συνέχιση της πολιτικής στήριξης, η απλοποίηση των ρυθμιστικών διαδικασιών και η διαρκής επένδυση στην καινοτομία είναι καθοριστικής σημασίας ώστε αυτές οι επιστημονικές εξελίξεις να μεταφραστούν σε απτά οφέλη για τη δημόσια υγεία.

Δείτε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα του CNN Greece στην Υγεία