«Δεν θέλω η δουλειά να είναι η αρχή και το τέλος»: Τι ζητά η Gen Z από τον χώρο εργασίας

Για τη Gen Z, ένας καλός μισθός και η επαγγελματική εξέλιξη εξακολουθούν να έχουν σημασία, δεν αρκούν όμως από μόνα τους για να κρατήσουν έναν νέο σε μια δουλειά.

Σεβασμός, υποστηρικτικό περιβάλλον, αναγνώριση της προσπάθειας, προσωπικός χρόνος και η δυνατότητα να παραμένουν πιστοί στις αξίες τους, μπαίνουν πλέον δυνατά στην εξίσωση.

Την ώρα που Έλληνες εργοδότες δηλώνουν ότι δυσκολεύονται για διάφορους λόγους να βρουν το κατάλληλο προσωπικό, έξι νέοι, εκπρόσωποι της Gen Z, μιλούν στο CNN Greece για το πώς αντιλαμβάνονται σήμερα την εργασία, τι περιμένουν από έναν εργοδότη και πώς προσπαθούν να ισορροπήσουν την επαγγελματική τους πορεία με την προσωπική τους ζωή, τις αξίες και τις ανάγκες τους.

Μισθός, αλλά οι άνθρωποι «σε κάνουν να μένεις»

«Σίγουρα σε έναν χώρο εργασίας σε τραβάει αρχικά ο μισθός, όμως το κλίμα είναι αυτό που ουσιαστικά σε κάνει να μένεις», λέει η 19χρονη Δώρα Δρόσου, φοιτήτρια Αρχαιολογίας που εργάζεται ως τεχνίτρια νυχιών.

Για την ίδια, το ιδανικό εργασιακό περιβάλλον συνδυάζει επαγγελματική εξέλιξη και ανταγωνιστικές αποδοχές, όμως, καθώς «το ιδανικό δεν υπάρχει», όπως λέει χαρακτηριστικά, αυτό που θεωρεί πιο σημαντικό είναι «η υποστηρικτική εργοδοσία».

Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η 24χρονη Έφη Παρλιάρου, βρεφονηπιοκόμος, που αναζητά «έναν συνδυασμό καλού κλίματος, επαγγελματικής εξέλιξης αλλά και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας».

«Για μένα είναι σημαντικό να βρίσκομαι σε ένα περιβάλλον όπου υπάρχει σεβασμός, σωστή επικοινωνία και διάθεση για συνεργασία, αλλά και η δυνατότητα να εξελίσσομαι, να μαθαίνω και να αναγνωρίζεται η προσπάθειά μου», εξηγεί.

Για τον 24χρονο Κωνσταντίνο Νικολακόπουλο, πωλητή μοτοσικλετών, η εργασία πρέπει επίσης να λειτουργεί ως χώρος συνεργασίας και εξέλιξης.

Αναζητά «ένα ευχάριστο περιβάλλον με διάθεση για συνεργασία ανάμεσα στους συναδέλφους, εμπιστοσύνη και έναν κοινό μεγάλο στόχο για το μέλλον».

Για τον Νικόλα Στραβοσκούφη, το ζητούμενο της ιδανικής εργασίας συνοψίζεται σε μία λέξη: «ισορροπία».

Όπως εξηγεί, ο μισθός θα πρέπει να ανταποκρίνεται «στα προσόντα του εργαζομένου, στον χρόνο που αφιερώνει αλλά και στη ευθύνη που αναλαμβάνει». Την ίδια στιγμή, θεωρεί το καλό εργασιακό κλίμα βασικό προαπαιτούμενο, το οποίο περιλαμβάνει «ευγένεια, αλληλοβοήθεια, κατανόηση, όρια, αίσθημα ομάδας και, το σημαντικότερο, απουσία παρενοχλητικών και κακοποιητικών συμπεριφορών».

Η προσωπική ζωή είναι αδιαπραγμάτευτη

Αν υπάρχει ένα σημείο στο οποίο οι απαντήσεις των νέων συγκλίνουν, είναι η ανάγκη διαφύλαξης και προστασίας της προσωπικής ζωής.

Η 24χρονη Δήμητρα Κυριακοπούλου, μαθηματικός που εργάζεται στην εστίαση, αναφέρει ξεκάθαρα:

«Αυτό που θεωρώ ότι κανείς δεν θα έπρεπε να αφήνει πίσω του για μια δουλειά είναι η προσωπική του ζωή».

Ακόμη και αν υπάρξει μια περίοδος μεγαλύτερης πίεσης για την επίτευξη ενός στόχου, όπως μια προαγωγή ή μια αύξηση, προσθέτει πως «σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ξεχνάμε πως δουλεύουμε για να ζούμε και δεν ζούμε για να δουλεύουμε».

Για τον 22χρονο Ανάσταση Αγγελονίδη, πωλητή λιανικής, το όριο είναι επίσης ο προσωπικός χρόνος.

«Δεν θα θυσίαζα ποτέ τον προσωπικό μου χρόνο», λέει, φέρνοντας ως παράδειγμα τα υπερβολικά ωράρια.

Και ο Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος μιλά για κάτι ακόμη πιο πολύτιμο: «Το αίσθημα της ψυχικής ηρεμίας».

«Όσα χρήματα και ευκαιρίες και να παρέχει μία δουλειά δεν θεωρώ ότι αξίζει τον κόπο όταν ξυπνάς κάθε μέρα και μετανιώνεις την ώρα και την στιγμή που επέλεξες τον συγκεκριμένο χώρο εργασίας», τονίζει.

Για τον Νικόλα Στραβοσκούφη, τα όρια είναι ακόμη πιο ξεκάθαρα.

«Δεν θα θυσίαζα τον προσωπικό μου αξιακό κώδικα», λέει, εξηγώντας ότι δεν θα μπορούσε να θυσιάσει τις θεμελιώδεις αξίες του «στον βωμό των χρημάτων, της ανέλιξης και της αναγνώρισης».

Ένα σημαντικό μέρος των νέων δηλώνει επίσης ότι θα προτιμούσε να δημιουργήσει τη δική του επαγγελματική διαδρομή. Έρευνα του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ) έδειξε ότι το 72% των νέων της Gen Z θα προτιμούσε να είναι αυτοαπασχολούμενο ή επιχειρηματίας, εφόσον μπορούσε να επιλέξει ελεύθερα.

Όταν η προσπάθεια περνά απαρατήρητη και οι υποσχέσεις δεν τηρούνται

Η Δώρα Δρόσου εστιάζει στην αναγνώριση της προσπάθειας.

«Η συνεχής αμφισβήτηση και η μη αναγνώριση της συνεισφοράς μου σε ένα επαγγελματικό περιβάλλον είναι αυτά που θα με κάνουν να φύγω».

Για την ίδια, δεν είναι μόνο η οικονομική ανταμοιβή που μετρά:

«Το σημαντικότερο στην επαγγελματική μας ζωή είναι τα άτομα που εκτιμάνε τον κόπο μας και την παρουσία μας στην ομάδα τους, αναγνωρίζουν την καλή δουλειά και την ανταμείβουν».

Ο Νικόλας Στραβοσκούφης πιστεύει πως «η κάθε εργασία έχει τη δική της φύση και τις δικές της απαιτήσεις, αλλά θεωρώ πως είναι παράλογο να εστιάζουμε σαν κοινωνία στην αποδοτικότητα του ανθρώπου παραγκωνίζοντας πτυχές και ανάγκες του».

Ο Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος, αναφέρεται στις «ψεύτικες υποσχέσεις» για μελλοντική εξέλιξη ή αύξηση μισθού.

«Αυτό που θα με ωθούσε να παραιτηθώ από ένα χώρο εργασίας, όπως έχω κάνει επανειλημμένα στο παρελθόν, είναι οι ψεύτικες υποσχέσεις για μελλοντική εξέλιξη και αύξηση μισθού».

Σύμφωνα με στοιχεία της Bank of America, από τον Φεβρουάριο ο ρυθμός με τον οποίο οι εργαζόμενοι της Gen Z αλλάζουν δουλειά αυξάνεται σε ετήσια βάση και έχει ξεπεράσει εκείνον των υπόλοιπων γενεών, για πρώτη φορά από το 2021.

Δεν υπάρχει εμπειρία χωρίς πρώτη ευκαιρία

Η Gen Z δεν ζητά μόνο καλύτερες συνθήκες. Ζητά και ευκαιρίες να μπει, να μάθει και να εξελιχθεί μέσα στην αγορά εργασίας.

Η Έφη Παρλιάρου βλέπει ένα σημαντικό εμπόδιο: την απαίτηση για προϋπηρεσία και πολλά προσόντα ακόμη και για θέσεις που απευθύνονται σε νέους.

«Είναι δύσκολο να αποκτήσει κάποιος την απαραίτητη εμπειρία όταν ταυτόχρονα αυτή αποτελεί προϋπόθεση για να του δοθεί η πρώτη ευκαιρία», σημειώνει.

Η ίδια θεωρεί ότι οι εργοδότες θα πρέπει να επενδύουν περισσότερο στους νέους, δίνοντάς τους χώρο να μάθουν, να αποκτήσουν εμπειρία και να αποδείξουν στην πράξη τις δυνατότητές τους.

Ο Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος βλέπει πιο δύσκολη την κατάσταση στην ελληνική αγορά εργασίας, μιλώντας για «ολιγάριθμες καλές ευκαιρίες» και ακόμη λιγότερες για όσους θέλουν να εργαστούν πάνω στο αντικείμενο των σπουδών τους.

Από την άλλη, η Δώρα Δρόσου, η οποία έχει μπει στην αγορά εργασίας από τα 17 της, θεωρεί ότι οι ευκαιρίες είναι πολλές και ότι υπάρχει πλέον σημαντική προσαρμοστικότητα, ακόμη και στα ωράρια.

«Οι δουλειές που προσφέρονται είναι πολλές, απλές και σύνθετες», λέει, εκτιμώντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι νέοι απορρίπτουν θέσεις επειδή τις θεωρούν «κατώτερες».

Ο Νικόλας Στραβοσκούφης εντοπίζει από την πλευρά του μια σειρά από εμπόδια για όσους προσπαθούν να κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην αγορά εργασίας.

Όπως λέει, η εύρεση εργασίας μπορεί να είναι δύσκολη «όταν δεν υπάρχει κάποιο γνωστό άτομο που ήδη δραστηριοποιείται σε κάποιον χώρο ή που έχει περαιτέρω διασυνδέσεις».

Παράλληλα, μιλά για εργασιακή εκμετάλλευση όταν η έλλειψη εμπειρίας χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για χαμηλότερες απολαβές, ενώ σημειώνει ότι πολλοί entry level ρόλοι είναι «ως επί το πλείστον διεκπεραιωτικοί», χωρίς να αξιοποιούν τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τη φρέσκια οπτική των νέων επαγγελματιών.

Την ίδια ώρα, όπως επισημαίνει, αρκετοί νέοι καταλήγουν να εργάζονται σε δουλειές που δεν τους ενδιαφέρουν, επειδή τους προσφέρουν μια σχετική οικονομική ασφάλεια και αισθάνονται «παγιδευμένοι» ως προς τη διεκδίκηση των επαγγελματικών τους ονείρων.

Έρευνα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ επιβεβαιώνει τη νέα αυτή κοινωνική και εργασιακή τάση: μια γενιά μορφωμένη, ευαίσθητη και αξιακά ώριμη, που όμως ζει μέσα σε καθεστώς χαμηλών προσδοκιών και δομικής αβεβαιότητας.

Μια γενιά που εργάζεται χωρίς να μπορεί να ζήσει ανεξάρτητα, εγκλωβισμένη ανάμεσα στην απασχόληση και στην προσπάθεια αυτονόμησης, καθώς το 70% δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για τις βασικές ανάγκες και το 62% αναγνωρίζει οικονομική εξάρτηση από τους γονείς.

Μια γενιά που βλέπει διαφορετικά την εργασία και αλλάζει την εργασιακή κουλτούρα

Στο ερώτημα αν η Gen Z έχει διαφορετική σχέση με την αγορά εργασίας από τους Millenials και γενικότερα τις μεγαλύτερες γενιές, οι απαντήσεις είναι πιο σύνθετες.

Ο 22χρονος Αναστάσης Αγγελονίδης θεωρεί ότι «οι περισσότεροι νέοι δεν έχουν κατάλληλη εργασιακή κουλτούρα», με αποτέλεσμα να βαριούνται εύκολα κάποιες δουλειές ή να αναζητούν τρόπους για να μην εργαστούν.

Η 19χρονη Δώρα Δρόσου είναι ακόμη πιο αιχμηρή. Από τις καθημερινές συζητήσεις της με πελάτες και τον ευρύτερο κύκλο της, όπως λέει, διαπιστώνει «απαξίωση προς την χειρωνακτική εργασία».

«Ελάχιστοι νέοι θέλουν να κάνουν μια παραδοσιακή χειρωνακτική δουλειά, γιατί πιστεύουν πως χαραμίζονται».

Η Δήμητρα Κυριακοπούλου με μια πιο θετική ματιά θεωρεί ότι οι νεότεροι είναι περισσότερο διατεθειμένοι να αναζητήσουν νέους δρόμους και να βγουν από το «comfort zone».

«Η δική μου γενιά επενδύει, εξελίσσεται και κυνηγά τα όνειρά της», προσθέτει.

Ο Νικόλας Στραβοσκούφης από την άλλη, θεωρεί ότι η δική του γενιά είναι «πιο συνειδητοποιημένη ως προς το τι θέλουν να νιώθουν στην καθημερινότητά τους» και αντιμετωπίζει την εργασία «ως κομμάτι της ζωής τους και όχι ως την αρχή και το τέλος του κόσμου».

Εκτιμά, μάλιστα, ότι «αργά αλλά σταθερά περνάμε σε μία νέα εποχή εργασιακής κουλτούρας», στην οποία η αξία του ανθρώπου θα έχει μεγαλύτερο βάρος.

«Ελπίζω η νέα κουλτούρα να φέρει περισσότερο σεβασμό ως προς την αξία του ανθρώπου, περισσότερη ευχαρίστηση, λιγότερη ενοχή και σοβαροφάνεια», σημειώνει.

Οι απόψεις των νέων διαφέρουν. Άλλοι βλέπουν ευκαιρίες, άλλοι μιλούν για χαμηλούς μισθούς και περιορισμένη εξέλιξη, ενώ άλλοι εστιάζουν στις συνθήκες και στην ανάγκη για μεγαλύτερη αξιοποίηση των νέων επαγγελματιών.

Κοινή συνισταμένη, όμως, είναι η ανάγκη για σεβασμό, αναγνώριση και χώρο για ζωή έξω από τη δουλειά.

Ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι αν η Gen Z θέλει να δουλέψει, αλλά με ποιους όρους είναι διατεθειμένη να το κάνει.