Η λευκή μπλούζα δεν αρκεί: Πώς θωρακίζονται οι πολίτες απέναντι στην ιατρική απάτη

Η ανάγκη ενός ανθρώπου να βρει θεραπεία δεν μπορεί να γίνεται πεδίο εκμετάλλευσης. Όταν ο φόβος, ο πόνος και η αβεβαιότητα συναντούν υποσχέσεις «θαυματουργών» αποτελεσμάτων, η παραπλάνηση μπορεί να αποκτήσει πειστικό προσωπείο. Μια λευκή μπλούζα, ένας εντυπωσιακός τίτλος ή μια δημοφιλής διαδικτυακή παρουσία, δεν αποτελούν εγγύηση επιστημονικής επάρκειας. Η προστασία των ασθενών απαιτεί ενημέρωση, διαφάνεια, αποτελεσματικούς ελέγχους. Και πρωτίστως ευθύνη της Πολιτείας και των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών.

Ως αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Επαγγελματικής Ένωσης Παθολόγων Ελλάδος, θεωρώ αναγκαίο να μιλήσουμε καθαρά: Άλλο η αντιποίηση του ιατρικού επαγγέλματος και άλλο η προώθηση ατεκμηρίωτων πρακτικών από ανθρώπους που μπορεί να διαθέτουν ιατρικό πτυχίο. Υπάρχουν άνθρωποι που εμφανίζονται ως γιατροί χωρίς να είναι και υπάρχουν επαγγελματίες που, ενώ διαθέτουν ιατρικό πτυχίο, προωθούν πρακτικές χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση. Πρόκειται για διαφορετικές περιπτώσεις, που απαιτούν την αντίστοιχη διερεύνηση. Το πτυχίο δεν αποτελεί λευκή επιταγή για οποιονδήποτε θεραπευτικό ισχυρισμό και η ιδιότητα του γιατρού δεν καθιστά αυτομάτως επιστημονικά έγκυρη κάθε υπηρεσία που προσφέρεται.

Η Ένωσή μας έχει ζητήσει σαφές θεσμικό πλαίσιο και ουσιαστική εποπτεία για πρακτικές που διαφημίζονται ως θεραπευτικές χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση. Έχει επισημάνει τη σύγχυση που προκαλούν ψευδεπίγραφοι τίτλοι και η προβολή «βιοσυντονισμών» ή «κβαντικών» εφαρμογών ως ιατρικών λύσεων. Το κριτήριο για κάθε μέθοδο πρέπει να είναι η τεκμηριωμένη ασφάλεια και αποτελεσματικότητά της.

Τι μπορεί να κάνει πρακτικά ο πολίτης; Πριν εμπιστευθεί έναν επαγγελματία, να αναζητά το ονοματεπώνυμο και την ειδικότητά του στο Εθνικό Μητρώο Ιατρών του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου και, όταν χρειάζεται διευκρινίσεις, να επικοινωνεί με τον οικείο Ιατρικό Σύλλογο. Οι εντυπωσιακές ιστοσελίδες, οι ακόλουθοι και οι διαδικτυακές αξιολογήσεις δεν υποκαθιστούν την επαλήθευση των επαγγελματικών προσόντων.

Εξίσου σημαντικό είναι να ζητά σαφείς απαντήσεις: Ποιος αναλαμβάνει την ιατρική ευθύνη; Ποια ακριβώς υπηρεσία παρέχεται; Με ποια τεκμηρίωση, ποιους κινδύνους και ποιο κόστος; Για έναν χώρο που εμφανίζεται ως μονάδα υγείας, να ζητά στοιχεία νόμιμης λειτουργίας και επιστημονικού υπευθύνου. Οι εγγυήσεις «σίγουρης ίασης», οι «μυστικές θεραπείες» η πίεση για άμεση προκαταβολή, ή ακόμη και η αποφυγή απαντήσεων πρέπει να εγείρουν επιφυλάξεις. Καμία διαφημιστική υπόσχεση δεν πρέπει να οδηγεί σε διακοπή συνταγογραφημένης αγωγής χωρίς συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό. Η δεύτερη ιατρική γνώμη αποτελεί δικαίωμα του ασθενούς και υπεύθυνη επιλογή όταν υπάρχουν αμφιβολίες.

Εάν προκύπτουν υπόνοιες εξαπάτησης, είναι χρήσιμο να διατηρούνται αποδείξεις, γνωματεύσεις, μηνύματα και διαφημιστικό υλικό και να ενημερώνονται ο αρμόδιος Ιατρικός Σύλλογος και οι αρμόδιες αρχές. Ο πολίτης, όμως, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ελεγκτή του συστήματος. Η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει προσβάσιμες διαδικασίες καταγγελίας, ουσιαστικούς ελέγχους και έγκαιρη παρέμβαση.

Η ευθύνη αφορά και στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνείται η υγεία. Τα μέσα ενημέρωσης και οι ψηφιακές πλατφόρμες οφείλουν να ελέγχουν τους τίτλους και τους ισχυρισμούς που προβάλλουν, αντί να μετατρέπουν την ανθρώπινη αγωνία σε διαφημιστικό προϊόν. Η δημοσιότητα δεν αποτελεί πιστοποίηση.

Ταυτόχρονα, η αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων δεν νομιμοποιεί την ποινικοποίηση ολόκληρης της ιατρικής κοινότητας. Οι ευθύνες είναι συγκεκριμένες και πρέπει να τεκμηριώνονται. Η συλλογική απαξίωση αδικεί τους συνεπείς γιατρούς και υπονομεύει τη σχέση εμπιστοσύνης που χρειάζεται κάθε ασθενής. Ούτε η συγκάλυψη προστατεύει τους γιατρούς ούτε η γενικευμένη καχυποψία προστατεύει τους ασθενείς.

Η εμπιστοσύνη στην ιατρική ενισχύεται όταν ο γιατρός εξηγεί, αναγνωρίζει τα όρια της επιστήμης και σέβεται το δικαίωμα στη δεύτερη γνώμη. Αυτό οφείλουμε να υπερασπιστούμε: Ενημερωμένους πολίτες, θεσμούς που ελέγχουν και γιατρούς που λογοδοτούν. Έτσι προστατεύονται μαζί η δημόσια υγεία και η αξιοπιστία της ιατρικής.

Διαβάστε εδώ ολόκληρο το αφιέρωμα Υγείας του CNN Greece