Τρύφων (ΠΕΦ): Ουσιαστικός ο ρόλος της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Κρίσιμες επενδύσεις σε σύνθετες φαρμακοτεχνικές μορφές και σε απαιτητικές τεχνολογίες
Η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή παραγωγή φαρμάκων. Οι νέες επενδύσεις σε ενέσιμα ογκολογικά, πενικιλινούχα αντιβιοτικά και σύνθετες φαρμακοτεχνικές μορφές ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, η χώρα μας μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη σημαντικότερο εταίρο για την ασφάλεια του εφοδιασμού. Και όλα αυτά, παρά το γεγονός ότι οι υπέρογκες επιστροφές περιορίζουν δραματικά τη ρευστότητα των επιχειρήσεων και δυσκολεύουν τον επιχειρησιακό προγραμματισμό.
Το επόμενο βήμα είναι να αυξήσουμε την εγχώρια προστιθέμενη αξία, αναπτύσσοντας περισσότερα δικά μας προϊόντα και επεκτείνοντας τις δραστηριότητές μας σε απαιτητικότερες τεχνολογίες. Υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες στα σύνθετα γενόσημα, στα βιοομοειδή και στα φάρμακα με βελτιωμένα χαρακτηριστικά χορήγησης.
Τα παραπάνω τονίζει στο αφιέρωμα ΥΓΕΙΑ του CNN Greece ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοβιομηχανίας Θεόδωρος Τρύφων. Στη συνέντευξη, ο κ. Τρύφων αναφέρεται εμφατικά στο επενδυτικό clawback- το οποίο όπως τονίζει, κινητοποίησε και ίδια κεφάλαια των επιχειρήσεων- για τον διεθνή ανταγωνισμό και τον ρόλο μας σε αυτό το περιβάλλον, για τις προτεραιότητες του κλάδου ενόψει της ανάληψης της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το 2027, τονίζοντας πώς θα πρέπει να διεκδικήσουμε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις για την παραγωγή κρίσιμων φαρμάκων και να συνδεθούν οι σχετικές πρωτοβουλίες με χρηματοδότηση επενδύσεων, ταχύτερες αδειοδοτήσεις και στήριξη της παραγωγής κρίσιμων δραστικών ουσιών.
Αναφέρεται ακόμη στο Ταμείο Καινοτομίας και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί από την ελληνική φαρμακοβιομηχανία, καθώς και στην ανάγκη να οικοδομήσουμε μία πολυετή συμφωνία φαρμάκου. «Το κρίσιμο ζήτημα με το Ταμείο Καινοτομίας, είναι τι θα συμβεί όταν οι θεραπείες αυτές, μετά την αξιολόγησή τους, εξέλθουν από το Ταμείο και ενταχθούν στην τακτική αποζημίωση. Χρειάζεται από τώρα να εκτιμηθεί η δαπάνη που θα προκύψει και να προβλεφθεί αντίστοιχη ενίσχυση των προϋπολογισμών», λέει. «Αυτό που έχει ανάγκη η χώρα μας, όσον αφορά μία ρεαλιστική εθνική στρατηγική φαρμάκου, είναι συγκεκριμένοι στόχοι, ευθύνες και ετήσια αξιολόγηση. Είναι δεδομένο ότι η χρηματοδότηση πρέπει να ακολουθεί τις ανάγκες του πληθυσμού και να συνοδεύεται από δεσμευτική πορεία μείωσης του clawback».
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Θεόδωρου Τρύφων στο CNN Greece:
Παρά το γεγονός ότι ο κλάδος της φαρμακοβιομηχανίας -και ιδιαίτερα της εγχώριας- πλήττεται από υπερφορολόγηση, δυσβάστακτες υποχρεωτικές επιστροφές clawback και rebate και ένα καθεστώς χρόνιας υποχρηματοδότησης της φαρμακευτικής δαπάνης, αυτός συνεχίζει να επενδύει δημιουργώντας υπεραξία στην οικονομία, στην έρευνα και στην αγορά εργασίας και στηρίζοντας τη δημόσια υγεία και την κοινωνία. Πώς προκύπτει αυτός ο επιχειρηματικός σχεδιασμός και ποια είναι τα κρίσιμα οχυρά σας;
Επενδύουμε γιατί έχουμε εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας και βλέπουμε σημαντικές προοπτικές για το ελληνικό φάρμακο. Διαθέτουμε παραγωγική τεχνογνωσία, εξειδικευμένους ανθρώπους και διεθνείς συνεργασίες που έχουν οικοδομηθεί σε βάθος χρόνου. Σε αυτή τη βάση υλοποιούμε το πρόγραμμα των 1,8 δισ. ευρώ έως το 2028 ενισχύοντας την παραγωγή, την έρευνα και την παρουσία μας στις εξαγωγικές αγορές.
Σημαντική ώθηση έδωσε το επενδυτικό clawback, κινητοποιώντας και ίδια κεφάλαια των επιχειρήσεων. Όμως πρέπει να τονιστεί ότι, για να συνεχιστεί αυτή η προσπάθεια, χρειάζεται σταθερότερο περιβάλλον. Οι υπέρογκες επιστροφές περιορίζουν τη ρευστότητα και δυσκολεύουν τον προγραμματισμό. Κατά συνέπεια, η επαρκής χρηματοδότηση της περίθαλψης και η αποκλιμάκωση των επιβαρύνσεων είναι απαραίτητες για τη βιωσιμότητα των επενδύσεων, που πρέπει να στηρίξουν παραγωγή και θέσεις εργασίας για πολλές δεκαετίες.
Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ ταλανίζεται όσον αφορά το πεδίο της έρευνας και της ανταγωνιστικότητας, ο κλάδος καλύπτει περίπου το 70% των συνταγογραφούμενων φαρμάκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στηρίζει τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, διευρύνει την πρόσβαση των ασθενών σε κρίσιμες θεραπείες και ενισχύει την υγειονομική ασφάλεια της ηπείρου. Η Ελλάδα κατέχει ξεχωριστή θέση σε αυτό το οικοσύστημα, διαθέτοντας 51 παραγωγικές μονάδες και μια ισχυρή εγχώρια φαρμακοβιομηχανία που επενδύει σταθερά στην παραγωγή, στην έρευνα, στην τεχνολογία και στο ανθρώπινο δυναμικό. Πώς βλέπετε τη θέση της χώρας μας το επόμενο διάστημα στην Ευρώπη, σε μια εποχή έντονων γεωπολιτικών και γεωοικονομικών αναταράξεων;
Η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή παραγωγή φαρμάκων. Οι νέες επενδύσεις σε ενέσιμα ογκολογικά, πενικιλινούχα αντιβιοτικά και σύνθετες φαρμακοτεχνικές μορφές ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες της Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, η χώρα μας μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη σημαντικότερο εταίρο για την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Είναι δεδομένο, ωστόσο, ότι ο διεθνής ανταγωνισμός γίνεται εντονότερος. Οι ΗΠΑ προσφέρουν ισχυρά φορολογικά κίνητρα και επιταχύνουν τις διαδικασίες για νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις. Αντίστοιχα, η Ινδία και η Κίνα εφαρμόζουν πολιτικές χρηματοδότησης και ενίσχυσης της παραγωγής και της έρευνας. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ανταγωνίζονται, επομένως, ολόκληρα συστήματα βιομηχανικής και ερευνητικής υποστήριξης. Για να αξιοποιήσουμε τις δικές μας δυνατότητες, χρειαζόμαστε ανταγωνιστικό κόστος λειτουργίας, συνέχεια στα κίνητρα και σταθερούς κανόνες που επιτρέπουν μακροχρόνιες επενδυτικές αποφάσεις.
Με ορίζοντα την Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2027, ποιοι είναι οι στόχοι που θέτετε ως κλάδος όσον αφορά ζητήματα ανταγωνιστικότητας, ανθεκτικότητας, επάρκειας και αυτάρκειας σε κρίσιμα φάρμακα;
Η Ελληνική Προεδρία προσφέρει την ευκαιρία να διεκδικήσουμε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις για την παραγωγή κρίσιμων φαρμάκων. Προτεραιότητα είναι να συνδεθούν οι σχετικές πρωτοβουλίες με χρηματοδότηση επενδύσεων, ταχύτερες αδειοδοτήσεις και στήριξη της παραγωγής κρίσιμων δραστικών ουσιών.
Παράλληλα, η Ελλάδα ακολουθεί καλές πρακτικές που αξίζει να αναδειχθούν. Σε νοσοκομειακούς διαγωνισμούς εφαρμόζεται ήδη η ανάθεση σε περισσότερους προμηθευτές, με επιμερισμό των ποσοτήτων, όπως το σχήμα 50%–30%–20%. Η πρακτική αυτή στηρίζει τη βιωσιμότητά τους και διατηρεί εναλλακτικές πηγές κάλυψης, ενισχύοντας την επάρκεια και την ασφάλεια του εφοδιασμού. Θεωρούμε ότι πρέπει να αξιοποιηθεί ευρύτερα στην Ευρώπη. Εξίσου σημαντική είναι η έγκαιρη είσοδος γενοσήμων και βιοομοειδών μετά τη λήξη της προστασίας. Στόχος μας είναι οι πολιτικές για την ανταγωνιστικότητα και τη βιοτεχνολογία να στηρίζουν έμπρακτα την ευρωπαϊκή παραγωγή και την πρόσβαση σε προσιτές θεραπείες.
Πώς σχολιάζετε τη δημιουργία του Ταμείου Καινοτομίας στην Ελλάδα και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί από την ελληνική φαρμακοβιομηχανία;
Η δημιουργία του Ταμείου Καινοτομίας είναι κάτι θετικό για τους ασθενείς, καθώς διευκολύνει την πρόσβαση σε νέες, καινοτόμες και υποσχόμενες θεραπείες. Παράλληλα, η διακριτή χρηματοδότησή του με πρόσθετους πόρους περιορίζει την πίεση στον υφιστάμενο φαρμακευτικό προϋπολογισμό.
Το κρίσιμο ζήτημα, βέβαια, είναι τι θα συμβεί όταν οι θεραπείες αυτές, μετά την αξιολόγησή τους, εξέλθουν από το Ταμείο και ενταχθούν στην τακτική αποζημίωση. Χρειάζεται από τώρα να εκτιμηθεί η δαπάνη που θα προκύψει και να προβλεφθεί αντίστοιχη ενίσχυση των προϋπολογισμών. Διαφορετικά η επιβάρυνση θα μεταφερθεί στα επόμενα χρόνια, αυξάνοντας τις υποχρεωτικές επιστροφές. Για την ελληνική φαρμακοβιομηχανία, το όφελος συνδέεται κυρίως με την καλύτερη οργάνωση της χρηματοδότησης της καινοτομίας. Η επιτυχία του εγχειρήματος προϋποθέτει συνέχεια στη θεραπεία των ασθενών και επαρκείς πόρους για το σύνολο της φαρμακευτικής περίθαλψης.
Η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε σημαντικό παραγωγικό και ερευνητικό κόμβο της Ευρώπης προσελκύοντας επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας, ενισχύοντας την καινοτομία και δημιουργώντας χιλιάδες ποιοτικές θέσεις εργασίας. Τι άλλο θα μπορούσε να πράξει ο κλάδος, με τη συμβολή της Πολιτείας, ώστε η χώρα να διασφαλίσει τη στρατηγική της αυτονομία και ασφάλεια, περισσότερες παραγωγικές και ερευνητικές επενδύσεις και ακόμη μεγαλύτερη βελτίωση των εξαγωγών;
Το επόμενο βήμα είναι να αυξήσουμε την εγχώρια προστιθέμενη αξία αναπτύσσοντας περισσότερα δικά μας προϊόντα και επεκτείνοντας τις δραστηριότητές μας σε απαιτητικότερες τεχνολογίες. Υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες στα σύνθετα γενόσημα, στα βιοομοειδή και στα φάρμακα με βελτιωμένα χαρακτηριστικά χορήγησης. Η στενότερη συνεργασία επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων μπορεί να μετατρέψει περισσότερα ερευνητικά αποτελέσματα σε ανταγωνιστικά προϊόντα με διεθνή προοπτική. Ειδικά στις εξαγωγές, η ανάπτυξη προϊόντων με ελληνική τεχνογνωσία και οι μακροχρόνιες συμφωνίες συμπαραγωγής μπορούν να ενισχύσουν τα έσοδα που επανεπενδύονται στη χώρα και να διευρύνουν την παρουσία μας σε απαιτητικές αγορές.
Για να προχωρήσουμε χρειάζεται πολυετής συνέχεια στα επενδυτικά εργαλεία μετά το Ταμείο Ανάκαμψης και ταχύτερη πιστοποίηση των επενδυτικών δαπανών. Επίσης, ένα ενιαίο σημείο διοικητικού συντονισμού, σαφείς προθεσμίες και ενίσχυση του ΕΟΦ θα περιόριζαν καθυστερήσεις που επηρεάζουν την έναρξη παραγωγής και τις εξαγωγές.
Η ανάπτυξη, βέβαια, απαιτεί και κατάλληλα καταρτισμένους ανθρώπους. Γι’ αυτό επενδύουμε στο PEF Professional Development και στην Ακαδημία Επαγγελματικής Κατάρτισης Φαρμάκου στην Τρίπολη, συνδέοντας την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού με τις ανάγκες των νέων μονάδων. Με τη συμβολή της Πολιτείας, μπορούμε να ενισχύσουμε αυτή τη σύνδεση και να δώσουμε περισσότερες ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης ειδικά στην περιφέρεια.
Ποιες είναι οι σοβαρότερες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει σήμερα η Ευρώπη και η Ελλάδα;
Η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα την αύξηση των αναγκών υγείας και την πίεση στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της. Η γήρανση του πληθυσμού, τα χρόνια νοσήματα και η είσοδος νέων θεραπειών απαιτούν περισσότερους πόρους. Την ίδια στιγμή, η εξάρτηση από περιορισμένες πηγές πρώτων υλών αυξάνει την έκθεση σε διαταραχές, ενώ το ενεργειακό κόστος και οι απαιτήσεις συμμόρφωσης επηρεάζουν τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Οι συνέπειες αφορούν και την τεχνογνωσία που συσσωρεύεται γύρω από κάθε μονάδα. Η διατήρησή της είναι κρίσιμη για να μπορεί η Ευρώπη να αναπτύσσει νέες θεραπείες και να ανταποκρίνεται σε μελλοντικές υγειονομικές κρίσεις.
Στην Ελλάδα, οι πιέσεις αυτές ενισχύονται από τη χρόνια αναντιστοιχία δημόσιας χρηματοδότησης και πραγματικών αναγκών. Όταν η υπέρβαση των δημόσιων προϋπολογισμών μεταφέρεται συστηματικά στις επιχειρήσεις, περιορίζονται οι δυνατότητες επανεπένδυσης και δυσχεραίνεται η διατήρηση οικονομικών φαρμάκων στην αγορά. Η πιθανή απόσυρσή τους μπορεί να οδηγήσει σε ακριβότερες επιλογές, επιβαρύνοντας τελικά το σύστημα.
Κατά συνέπεια, η πρόκληση είναι να εξασφαλίσουμε ταυτόχρονα πρόσβαση στην καινοτομία και βιωσιμότητα των καθιερωμένων θεραπειών. Αυτό απαιτεί καλύτερο προγραμματισμό, αξιολόγηση του θεραπευτικού οφέλους και πολιτικές που διατηρούν επαρκή παραγωγική δυναμικότητα και εξειδικευμένο προσωπικό στην Ευρώπη.
Ποιες είναι οι προτάσεις σας για να χαράξουμε και να ακολουθήσουμε μια ρεαλιστική εθνική στρατηγική για το φάρμακο, σε συνθήκες διαρκών κρίσεων και χρόνιας υποχρηματοδότησης, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια των ασθενών;
Χρειαζόμαστε μια πολυετή συμφωνία για το φάρμακο, με συγκεκριμένους στόχους, ευθύνες και ετήσια αξιολόγηση. Είναι δεδομένο ότι η χρηματοδότηση πρέπει να ακολουθεί τις ανάγκες του πληθυσμού και να συνοδεύεται από δεσμευτική πορεία μείωσης του clawback.
Στο πλαίσιο αυτό, η καλύτερη διαχείριση της δαπάνης έχει καθοριστική σημασία: θεραπευτικά πρωτόκολλα, μητρώα ασθενών, έλεγχος της συνταγογράφησης και έγκαιρη προετοιμασία για νέες θεραπείες. Παράλληλα, χρειάζονται ουσιαστικά κίνητρα χρήσης γενοσήμων και βιοομοειδών, ώστε οι εξοικονομήσεις να στηρίζουν ευρύτερη θεραπευτική κάλυψη. Η στρατηγική πρέπει να συνδέει αυτές τις παρεμβάσεις με τη βιωσιμότητα των οικονομικών φαρμάκων και τη στήριξη παραγωγής και έρευνας. Με σταθερή συνεργασία Πολιτείας, ασθενών, επιστημονικής κοινότητας και βιομηχανίας, μπορούμε να περάσουμε σε έναν σχεδιασμό που εξασφαλίζει συνέχεια στην περίθαλψη και προβλεψιμότητα για όλους.
