Αλέξης Κυριτσόπουλος: Η ζωγραφική, ο Δον Κιχώτης και τα... ανέκδοτα του Διονύση Σαββόπουλου

Ο Αλέξης Κυριτσόπουλος δεν χρειάζεται πολλές συστάσεις. Ζωγράφος, εικονογράφος, δημιουργός με ένα απολύτως αναγνωρίσιμο εικαστικό σύμπαν, έχει συνδέσει το έργο του με μερικές από τις πιο φωτεινές εικόνες του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού. Πίσω όμως από τα χρώματα, τα παραμύθια, τα εξώφυλλα και τις μορφές του, υπάρχει μια βαθιά προσωπική διαδρομή, δεμένη με την Αθήνα, τη μνήμη, τη μουσική, τη γειτονιά και την ανάγκη να γίνουν τα πράγματα «λίγο καλύτερα».

Στο νέο επεισόδιο των Greatest Stories, ο Αλέξης Κυριτσόπουλος μιλά στη Σοφία Μαυραντζά για τη ζωή του, τη ζωγραφική, τη σχέση του με τον πολιτισμό και τον τρόπο με τον οποίο βλέπει σήμερα τον κόσμο.

Γεννημένος στην Αθήνα το 1943, μεγάλωσε στη Νεάπολη, στα Εξάρχεια μιας άλλης εποχής, με νεοκλασικά σπίτια, γειτονιές, παιχνίδι στον δρόμο, φωτιές του Αϊ-Γιάννη και μια καθημερινότητα που, όπως λέει, είχε άλλη αίσθηση κοινότητας. Από πολύ μικρός ζωγράφιζε ασταμάτητα. Ανθρώπους, καουμπόηδες, Ινδιάνους, πιερότους. «Φαίνεται πως γεννήθηκα με το μικρόβιο», λέει χαρακτηριστικά.

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωσή του έπαιξαν οι πρώτες αντιδράσεις που εισέπραξε: Από τη μία, η ενθάρρυνση ανθρώπων όπως ο Τσόκλης, που διέκρινε νωρίς ότι το παιδί αυτό είχε κάτι ξεχωριστό. Από την άλλη, η απόρριψη, όταν του έλεγαν πως αυτά που κάνει «είναι χάλια» και δεν ανήκουν στην τέχνη. Ίσως γι’ αυτό και μέχρι σήμερα διατηρεί μια έντονη δυσπιστία απέναντι στις ευκολίες της κατηγοριοποίησης.

Παρότι μπήκε στη Νομική Αθηνών, ακολουθώντας μια διαδρομή που ταίριαζε και στην οικογενειακή του παράδοση, η τέχνη είχε ήδη αρχίσει να κερδίζει οριστικά το έδαφος. Ξεκίνησε από το σκίτσο και τη γελοιογραφία, δημοσιεύοντας δουλειές σε εφημερίδες και περιοδικά, μέχρι που το Παρίσι του άνοιξε μια εντελώς άλλη πόρτα: Εκεί ήρθε για πρώτη φορά σε ουσιαστική επαφή με τη ζωγραφική, με το χρώμα, με μια άλλη σχέση με την εικόνα. Όπως παραδέχεται, στην Ελλάδα μέχρι τότε δεν είχε βρει αυτό που αναζητούσε.

Η συζήτηση περνά και σε μια Αθήνα της δεκαετίας του ’60 που, όπως τη θυμάται, έσφυζε από πολιτισμό, περιοδικά, μουσική, θέατρο, δημιουργικότητα και ελπίδα. Ο ίδιος έζησε από κοντά αυτή την άνθηση, αλλά και γνώρισε ανθρώπους που σημάδεψαν την πορεία του, όπως ο Διονύσης Σαββόπουλος και ο Μάνος Χατζιδάκις. Με τον Σαββόπουλο συνδέθηκε στενά σε νεαρή ηλικία, μέσα από μια σχέση που πέρασε από την παρέα, τη συνεργασία, τη δημιουργική σύμπτωση, αλλά και τις αποστάσεις του χρόνου.

Ο Αλέξης Κυριτσόπουλος μιλά με ιδιαίτερη τρυφερότητα για τη σχέση του με τη μουσική, αλλά και για τον τρόπο που δουλεύει το ίδιο το χρώμα. Τίποτα, όπως λέει, δεν είναι αυστηρά εγκεφαλικό. Τα χρώματα, οι φόρμες, οι ρυθμοί γεννιούνται μέσα από μια εσωτερική κίνηση, που μοιάζει σχεδόν ενστικτώδης, αλλά απαιτεί και μέτρο για να μην γίνει ευκολία ή επιτήδευση.

Αν κάτι χαρακτηρίζει σταθερά το έργο του, είναι αυτή η φωτεινότητα που πολλοί αναγνωρίζουν με την πρώτη ματιά. Ο ίδιος ωστόσο απορρίπτει εύκολες ερμηνείες. Δεν τον ενδιαφέρει να «βλέπει το στραβό» και να το σατιρίζει. Δεν τον ενδιαφέρει η κριτική που χτίζεται πάνω στην κακία. Αντίθετα, επιδιώκει μέσα από τη ζωγραφική να υποδείξει κάτι πιο τρυφερό, πιο ελπιδοφόρο, πιο ουσιαστικό: Όχι αυτό που είναι λάθος, αλλά αυτό που θα θέλαμε να γίνει καλύτερο.

Γι’ αυτό και αγαπά τόσο τα παραμύθια, τους μύθους, τον Δον Κιχώτη, τις ιστορίες που κινούνται ανάμεσα στην πραγματικότητα και στο όνειρο. Δεν τον συγκινεί η επιφάνεια της αφήγησης, αλλά η δυνατότητα να μεταμορφωθεί ο κόσμος μέσα από το βλέμμα. Να μη ζωγραφίσεις αυτό που βλέπει ο Θερβάντες, αλλά αυτό που βλέπει ο ίδιος ο Δον Κιχώτης.

Στο τέλος της συζήτησης, ο Αλέξης Κυριτσόπουλος παραμένει ειλικρινής, αυτοσαρκαστικός και βαθιά ανθρώπινος. Δεν μιλά σαν «ιερό τέρας» της τέχνης, αλλά σαν ένας δημιουργός που εξακολουθεί να αμφιβάλλει, να θυμάται, να παρατηρεί και να δουλεύει. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο πολύτιμο στοιχείο του: Ότι πίσω από το ισχυρό του αποτύπωμα, πίσω από τα χρώματα και τις εικόνες που αγαπήσαμε, υπάρχει ένας άνθρωπος που εξακολουθεί να πιστεύει στην τρυφερότητα, στο συναίσθημα και στην ανάγκη να ξεπερνάμε τις συνθήκες.

Για να μη χάνετε κανένα επεισόδιο της σειράς The Greatest Stories, ακολουθήστε μας στο Spotify και στα Apple Podcasts ή ακούστε μας μέσα από το CNN GREECE στο YouTube και στο cnn.gr.