Ειρήνη Αγαπηδάκη: Από τη θεραπεία στην πρόληψη - Η μεγάλη αλλαγή στη Δημόσια Υγεία

Σήμερα, η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει μια ουσιαστική στροφή στη Δημόσια Υγεία. Από ένα σύστημα που εστίαζε – επί δεκαετίες – κυρίως στη θεραπεία, έχουμε περάσει σε ένα νέο μοντέλο που επενδύει συστηματικά στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην προαγωγή της υγείας. Πρόκειται για μια βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας, που μεταφράζεται πλέον σε μετρήσιμα αποτελέσματα και καθημερινές πρακτικές.

Κεντρικός πυλώνας αυτής της μετάβασης είναι το Εθνικό Πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ». Για πρώτη φορά, η χώρα μας έχει αποκτήσει ένα συνεκτικό και οργανωμένο πλαίσιο Δημόσιας Υγείας με επίκεντρο τον πολίτη, που δεν λειτουργεί αποσπασματικά αλλά με συνέχεια, στόχο και καθολική πρόσβαση. Μέσα από το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», η πρόληψη περνά από τη θεωρία στην πράξη και ενσωματώνεται στην καθημερινότητα όλων των ανθρώπων.

Μέχρι σήμερα, σχεδόν 6 εκατομμύρια πολίτες – ασφαλισμένοι και ανασφάλιστοι – έχουν πραγματοποιήσει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις. Περίπου 3 εκατομμύρια έκαναν εξετάσεις για την πρόληψη καρδιαγγειακού κινδύνου, περισσότερες από 1,15 εκατ. γυναίκες υποβλήθηκαν σε ψηφιακή μαστογραφία, σχεδόν 1 εκατομμύριο πολίτες συμμετείχαν στο πρόγραμμα πρόληψης καρκίνου του παχέος εντέρου, ενώ περίπου 930.000 εξετάσεις αφορούσαν τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Ακόμα πιο σημαντικό, όμως, αποτελεί το γεγονός ότι περίπου 200.000 δικαιούχοι που έκαναν αυτές τις προληπτικές εξετάσεις, εντόπισαν έγκαιρα ευρήματα, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα για άμεση θεραπεία και ιατρική φροντίδα.

Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι. Άνθρωποι που δεν έχασαν αυτή την ευκαιρία, οικογένειες που προστατεύθηκαν, ζωές που βελτιώθηκαν. Και αυτό είναι το πιο ουσιαστικό αποτύπωμα μιας πολιτικής πρόληψης.

Πλέον, αλλάζει ο τρόπος που σκεφτόμαστε την υγεία και υιοθετούμε μια νέα στάση: από τη λογική «πηγαίνω στον γιατρό όταν αρρωστήσω», περνάμε – μέρα με τη μέρα – στη λογική «φροντίζω την υγεία μου καθημερινά» και προτού εμφανιστεί κάποια ασθένεια.

Καθοριστική είναι και η συμβολή των Κινητών Ομάδων Υγείας, που φέρνουν τον γιατρό κυριολεκτικά στην πόρτα του πολίτη. Με παρουσία σε όλη την Ελλάδα – από τις πιο απομακρυσμένες περιοχές έως τα μεγάλα αστικά κέντρα και τις γειτονιές – προσφέρουν δωρεάν υπηρεσίες πρόληψης και ιατρικής φροντίδας, διασφαλίζοντας ότι κανείς δεν μένει πίσω. Με αυτόν τον τρόπο, η πρόληψη γίνεται πραγματικά καθολικό δικαίωμα και όχι προνόμιο.

Ήδη, στο πλαίσιο του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», υλοποιούνται δύο νέα προγράμματα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας στους ενήλικες και την έγκαιρη ανίχνευση της νεφρικής δυσλειτουργίας, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται σταθερά η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, ώστε οι υπηρεσίες πρόληψης να είναι προσβάσιμες σε όλους, χωρίς ανισότητες.

Η σημασία της πρόληψης είναι πολυεπίπεδη και πρέπει να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Σχετίζεται και με τη βιωσιμότητα του ίδιου του συστήματος υγείας. Οι προληπτικές εξετάσεις συμβάλλουν στη μείωση του κόστους, στην αποσυμφόρηση των νοσοκομείων, στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων και, κυρίως, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών.

Η Ελλάδα, πλέον, δεν ακολουθεί απλώς τις διεθνείς εξελίξεις σε ό,τι αφορά στις πολιτικές υγείας – τις συνδιαμορφώνει. Παρουσιάζει τα προγράμματα πρόληψης σε διεθνή φόρα, αναγνωρίζεται και βραβεύεται, ενώ κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκδηλώνουν ενδιαφέρον για την υιοθέτηση του Εθνικού Προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ».

Η πρόληψη αποτελεί μια διαρκής επένδυση – στην υγεία των πολιτών, στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και στο μέλλον του τόπου. Το στοίχημα για τα επόμενα χρόνια είναι ξεκάθαρο: λιγότερα σοβαρά χρόνια νοσήματα, λιγότερες νοσηλείες που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί και περισσότεροι άνθρωποι να ζουν περισσότερα χρόνια με καλή υγεία.

Παράλληλα, αυτό που επιδιώκουμε να οικοδομήσουμε είναι μια σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες ώστε να αισθανθούν ότι το Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι δίπλα τους, χωρίς εξαιρέσεις και αποκλεισμούς.

Σήμερα, καταφέραμε και εξελίξαμε το Υπουργείο από Υπουργείο Ασθένειας σε Υπουργείο Υγείας. Και ο επόμενος στόχος είναι ακόμη πιο ουσιαστικός: να το μετατρέψουμε σε Υπουργείο Φροντίδας.

Αυτή είναι η ουσία μιας σύγχρονης πολιτικής υγείας: ένα σύστημα που προλαμβάνει, προστατεύει και στέκεται διαρκώς δίπλα στον πολίτη σε κάθε στάδιο της ζωής του. Προς αυτή την κατεύθυνση συνεχίζουμε, με συνέπεια, σχέδιο και σταθερή δέσμευση απέναντι στην κοινωνία.

*Η Ειρήνη Αγαπηδάκη είναι αναπληρώτρια υπουργός Υγείας