Πώς ο Τραμπ αποφάσισε να συλλάβει τον Μαδούρο: Οι προσπάθειες για deal και το παρασκήνιο

Κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης τον περασμένο Ιούλιο στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ είπε στους συμβούλους του ότι ήθελε να συνεχίσει να διαπραγματεύεται με το καθεστώς Μαδούρο για να καταλήξει σε μια συμφωνία που θα δίνει προβάδισμα στις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες που επιδιώκουν να αντλούν αργό πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα, επιλέγοντας αρχικά το δρόμο της διπλωματίας, όπως αποκαλύπτει η Wall Street Journal.

Ο Μάρκο Ρούμπιο έλεγε στον Αμερικανό πρόεδρο να μην εμπιστεύεται το Μαδούρο και τον προέτρεπε να ακολουθήσει μια πιο σκληρή στάση. Ο Τραμπ επέμεινε ότι επιθυμούσε μια συμφωνία: «Το κάνουμε με τον δικό μου τρόπο» φέρεται να είπε, όπως αποκάλυψαν άτομα που γνώριζαν το περιεχόμενο των συζητήσεών τους.

Τελικά στα τέλη Δεκεμβρίου, ο πρόεδρος αποφάσισε υπέρ της στρατιωτικής δράσης, έχοντας βαρεθεί τις επανειλημμένες προσπάθειες να πείσει τον Μαδούρο να παραιτηθεί από το αξίωμα με αντάλλαγμα αμνηστία για τα φερόμενα εγκλήματά του.

Κατά τη δεύτερη θητεία του Τραμπ, η Βενεζουέλα γρήγορα έγινε προτεραιότητα λόγω και των πετρελαϊκών πόρων της.

Ο Τραμπ φαινόταν να δίνει μεγαλύτερη σημασία στη συνεργασία για τις απελάσεις και τις ευνοϊκές συμφωνίες πετρελαίου, παρά στη δημοκρατική μετάβαση.

Τελικά, ο Ρούμπιο και άλλα μέλη του επιτελείου Τραμπ τον έπεισαν ότι ο Μαδούρο δεν θα έφευγε από την εξουσία μόνος του.

Ο Μαδούρο νόμιζε ότι ο Τραμπ μπλόφαρε

Από την πλευρά του, ο Μαδούρο θεώρησε την εκστρατεία πίεσης του Τραμπ ως μπλόφα, σύμφωνα με πρώην βοηθούς και επιχειρηματίες που βρίσκονταν κοντά στο καθεστώς.

«Πρόεδρε Ντόναλντ Τραμπ, πρέπει να είσαι προσεκτικός γιατί ο Μάρκο Ρούμπιο θέλει να λερώσει τα χέρια σου με αίμα», είπε τον Σεπτέμβριο, καταγγέλλοντας την πίεση των ΗΠΑ ως μια προσπάθεια κατάσχεσης των πόρων της χώρας.

Ο Μαδούρο εμφανίστηκε σε βίντεο να χορεύει και να τραγουδάει σε εορταστικές εκδηλώσεις, ενώ έλεγε στους Αμερικανούς -σε σπαστά αγγλικά- ότι ήθελε ειρήνη και «μην ανησυχείτε, να είστε χαρούμενοι».

Ο Τραμπ εξέφρασε κατ' ιδίαν την απογοήτευσή του για τα βίντεο, λέγοντας στους βοηθούς του ότι πίστευε ότι ο Μαδούρο δεν ήταν σοβαρός, όπως αποκάλυψε ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης.

Στις 23 Δεκεμβρίου, ο Μαδούρο απέρριψε αυτό που δεν γνώριζε ότι θα ήταν η τελευταία του προσφορά να εγκαταλείψει το αξίωμα. Και έτσι, αντί να ζήσει το υπόλοιπο των ημερών του στην εξορία με την οικογένειά του, ένα ελικόπτερο μετέφερε αυτόν και τη σύζυγό του από το Καράκας στις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ, προσώρας, έχει «αγκαλιάσει» την δεύτερη στην ιεραρχία Ντέλσι Ροντρίγκεζ, αφού οι σύμβουλοί του τού είπαν ότι μπορεί να είναι πιο δεκτική στη συνεργασία με αμερικανικές εταιρείες.

Όταν ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο τον περασμένο Ιανουάριο, ένιωθε ότι είχε αφιερώσει πολύ χρόνο και πολιτικό κεφάλαιο στην προσπάθεια —και την αποτυχία— να εκδιώξει τον Μαδούρο στην πρώτη του θητεία, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους.

Αλλά το ζήτημα επανήλθε γρήγορα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος με τον Τραμπ να θέτει επικεφαλής έναν από τους πιο έμπιστους βοηθούς του σε ακανθώδη διεθνή ζητήματα, τον Ρίτσαρντ Γκρένελ.

Οι οδηγίες ήταν σαφείς: να επιτευχθεί η απελευθέρωση των Αμερικανών ομήρων που κρατούνται από το καθεστώς της Βενεζουέλας, να εξασφαλιστούν ανοίγματα για αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες και να πειστεί ο Μαδούρο να δεχτεί αεροπλάνα γεμάτα με Βενεζουελάνους μετανάστες που η κυβέρνηση Τραμπ ήθελε να απελάσει. Ο Μαδούρο είχε σταματήσει να δέχεται πτήσεις απέλασης στις αρχές του 2024, καθώς οι συνομιλίες με την κυβέρνηση Μπάιντεν κατέρρευσαν.

Αρχικά φάνηκε να αποδίδει καρπούς. Μόλις 11 ημέρες μετά την έναρξη της θητείας του Τραμπ, ο Γκρένελ πέταξε στο Καράκας και δημοσίευσε φωτογραφίες όπου έδιναν τα χέρια με τον Μαδούρο στο προεδρικό μέγαρο Μιραφλόρες. Την ίδια μέρα, επέστρεψε με έξι Αμερικανούς που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, είχαν συλληφθεί άδικα. Οι πτήσεις απέλασης ξεκίνησαν ξανά, αναχωρώντας τακτικά από τις ΗΠΑ προς το Καράκας κάθε Τετάρτη και Παρασκευή.

Τους πρώτους μήνες, η κυβέρνηση Τραμπ συνέχισε να προωθεί δημόσια μια σκληρή γραμμή απέναντι στη Βενεζουέλα. Ο Μαουρίτσιο Κλαβέρ-Καρόνε, τότε απεσταλμένος του Τραμπ για τη Λατινική Αμερική, επέμεινε ότι δεν υπήρχε «quid pro quo» με τον Μαδούρο.

Ο Ρούμπιο πάλι προειδοποίησε τον πρόεδρο ότι ο ηγέτης της Βενεζουέλας είχε κάνει πέντε συμφωνίες με διαφορετικές κυβερνήσεις τα τελευταία 10 χρόνια και τις είχε παραβιάσει όλες, σύμφωνα με βοηθό του υπουργού Εξωτερικών.

Η διέξοδος που δεν δέχθηκε ο Μαδούρο

Ο Τραμπ, ωστόσο, αποφάσισε να προσφέρει στον Μαδούρο μια διέξοδο. Τον Μάιο, οι ΗΠΑ του προσέφεραν μια συμφωνία να εγκαταλείψει τη Βενεζουέλα για μια ζωή στην εξορία με αντάλλαγμα αμνηστία που θα τον προστάτευε από τις κατηγορίες για ναρκωτικά, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το θέμα.

Παράλληλα θα υπήρχε άρση των κυρώσεων εναντίον του και ορισμένων άλλων αξιωματούχων του καθεστώτος. Ο ισχυρός άνδρας της Βενεζουέλας απέρριψε αυτήν την προσφορά, καθώς και παρόμοιες που ακολούθησαν.

Στο μεταξύ το πετρέλαιο παρέμεινε στο επίκεντρο. Οι ενεργειακές εταιρείες ασκούσαν ισχυρές πιέσεις στην κυβέρνηση να χαλαρώσει τις κυρώσεις, οι οποίες, όπως έλεγαν, απέκλειαν τους Αμερικανούς από επικερδείς συμφωνίες πετρελαίου, ενώ παράλληλα έφερναν την Κίνα σε πιο ισχυρή θέση.

Τον Ιούλιο, η Chevron ανέκτησε την ικανότητα άντλησης πετρελαίου στη Βενεζουέλα.

Παράλληλα εκπρόσωποι της πετρελαϊκής βιομηχανίας είπαν σε αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ ότι το καθεστώς στο Καράκας ήταν τόσο απελπισμένο που θα καλωσόριζε τις αμερικανικές εταιρείες με δελεαστικούς όρους που δεν είχε δει η βιομηχανία εδώ και δεκαετίες.

Αλλά οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ήταν επιφυλακτικοί ότι η σύναψη επιχειρηματικών συμφωνιών, που θα επέτρεπε παράλληλα στον Μαδούρο να παραμείνει στην εξουσία και θα εξόργιζε μερίδα της πολιτικής βάσης του προέδρου που ήθελαν την εκδίωξή του, όπως υποστηρίζουν άτομα που έχουν γνώση των γεγονότων.

Μάλιστα ορισμένοι κορυφαίοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένων των Ρούμπιο και Μίλερ, τόνισαν στον Τραμπ ότι οι Αμερικανοί εισαγγελείς είχαν κατηγορήσει τον Μαδούρο ότι ήταν επικεφαλής μιας επιχείρησης διακίνησης ναρκωτικών.

Αυτό το επιχείρημα βρήκε τελικά απήχηση στον πρόεδρο.

Η αμοιβή των 50 εκατ. δολαρίων

Τον Αύγουστο, οι ΗΠΑ διπλασίασαν την αμοιβή για τη σύλληψη του Μαδούρο σε 50 εκατομμύρια δολάρια. «Υπό την ηγεσία του προέδρου Τραμπ, ο Μαδούρο δεν θα ξεφύγει από τη δικαιοσύνη και θα λογοδοτήσει για τα άθλια εγκλήματά του», δήλωσε τότε η Γενική Εισαγγελέας Παμ Μπόντι.

Κατά την πρώτη του θητεία -όταν προσπάθησε ανεπιτυχώς να τον ανατρέψει με κυρώσεις για το πετρέλαιο- ο Τραμπ είχε εξετάσει ομοίως μια ποικιλία επιλογών, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών. Αλλά τότε αντιμετώπισε την αντίδραση του Πενταγώνου.

Αυτή τη φορά, το Πεντάγωνο κινήθηκε γρήγορα για να θέσει σε εφαρμογή τις εντολές του Τραμπ για την εκτέλεση στρατιωτικών επιθέσεων στην περιοχή. Τον Σεπτέμβριο, η κυβέρνηση Τραμπ ξεκίνησε μια στρατιωτική εκστρατεία για να βομβαρδίσει φερόμενα σκάφη λαθρεμπορίου ναρκωτικών στην Καραϊβική και τον ανατολικό Ειρηνικό, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν πάνω από 110 άνθρωποι.

Ακολούθησε η μεγαλύτερη στρατιωτική συγκέντρωση που έχει δει η περιοχή εδώ και δεκαετίες, με ένα αεροπλανοφόρο, πολεμικά πλοία, πλοία υλικοτεχνικής υποστήριξης και χιλιάδες πεζοναύτες να συγκεντρώνονται στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ τότε αρνούνταν δημόσια ότι η εκστρατεία πίεσης αφορούσε την αλλαγή καθεστώτος, υποστηρίζοντας ότι ήταν μια προσπάθεια να σταματήσει η ροή ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ.

Τα γεγονότα που οδήγησαν στη σύλληψη

Μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού, όμως, ανώτεροι αξιωματούχοι άρχισαν να καταρτίζουν επιλογές για την απομάκρυνση του Μαδούρο από την εξουσία. Οι Ρούμπιο, Χέγκσεθ, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ, ο σύμβουλος εσωτερικής ασφάλειας Στίβεν Μίλερ και ο Νταν Κέιν, Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών άρχισαν να συναντώνται τακτικά για να συζητήσουν την πιθανή επιχείρηση.

Το προσωπικό των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών άρχισε να παρακολουθεί στενά τον Μαδούρο - πού πήγαινε και πού κατοικούσε, τι έτρωγε και φορούσε - με τη βοήθεια ενός μέλους του στενού κύκλου του ηγέτη της Βενεζουέλας, σύμφωνα με αξιωματούχους της κυβέρνησης και άλλους που ήταν εξοικειωμένοι με την επιχείρηση.

Οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις άρχισαν να κάνουν «πρόβα» για τις επικείμενες επιχειρήσεις, εξασκούμενες σε ένα αντίγραφο του συγκροτήματός του στο Καράκας σε μια στρατιωτική βάση.

Τον Οκτώβριο, ο Τραμπ έκανε την ασυνήθιστη ανακοίνωση ότι είχε εξουσιοδοτήσει τη CIA να διεξάγει μυστικές επιχειρήσεις στη Βενεζουέλα.

Η τηλεφωνική επικοινωνία

Στα μέσα Νοεμβρίου, οι δύο ηγέτες μίλησαν τηλεφωνικά. Συζήτησαν γενική αμνηστία για τον Μαδούρο, τους ανώτερους συνεργάτες του και τις οικογένειές τους, πολλοί από τους οποίους αντιμετωπίζουν οικονομικές κυρώσεις και ποινικές διώξεις από τις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ είπε στον Μαδούρο ότι αν δεν έφευγε οικειοθελώς, οι ΗΠΑ θα εξέταζαν τη χρήση βίας, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν το περιεχόμενο της συνομιλίας τους.

Στις 23 Δεκεμβρίου, έγινε μια τελευταία προσπάθεια να παραιτηθεί οικειοθελώς ο Μαδούρο για να ζήσει στην εξορία.

Την απέρριψε.