Γροιλανδία: Γιατί η εξόρυξη σπάνιων γαιών δεν είναι εύκολη υπόθεση - Το κόστος και οι συνθήκες

«Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία... Είναι τόσο στρατηγική αυτή τη στιγμή» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στο Air Force One.

«Θα κάνουμε κάτι για τη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι. Αν δεν το κάνουμε με τον εύκολο τρόπο, θα το κάνουμε με τον δύσκολο» υπογράμμισε ο ίδιος σε συνέντευξη Τύπου με στελέχη εταιρειών πετρελαίου.

Ο πρώην σύμβουλός του Τραμπ για την εθνική ασφάλεια, Μάικ Γουόλτς, είχε δηλώσει στο Fox News το 2024 ότι ο λόγος για τον οποίο η αμερικανική κυβέρνηση εστιάζει στη Γροιλανδία σχετιζόταν «με τα κρίσιμα ορυκτά» και τους «φυσικούς πόρους».

Οι σκληρές συνθήκες της Αρκτρικής

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι δεν εμποδίζει τις ΗΠΑ μόνο το γεγονός ότι η Γροιλανδία ανήκει στη επικράτεια της Δανίας. Οι συνθήκες της Αρκτικής είναι σκληρές.

Οι επιστήμονες, σύμφωνα με το CNNi, τονίζουν ότι θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη και κοστοβόρα υπόθεση να εξαχθούν τα ορυκτά της Γροιλανδίας, επειδή πολλά από τα κοιτάσματα του νησιού βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο, όπου υπάρχει πολικό στρώμα πάγου πάχους και το σκοτάδι «βασιλεύει» κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια του έτους.

Την ίδια ώρα, η Γροιλανδία δεν διαθέτει τις υποδομές και το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτούνται για να προχωρήσει σε ένα τέτοιο σχέδιο.

«Η ιδέα της μετατροπής της Γροιλανδίας σε εργοστάσιο σπάνιων γαιών της Αμερικής είναι επιστημονική φαντασία» δήλωσε ο Μάλτε Χούμπερτ, ιδρυτής και ανώτερος συνεργάτης στο Αρκτικό Ινστιτούτο. «Καλύτερα να κάνετε εξόρυξη στη Σελήνη. Από ορισμένες απόψεις, είναι χειρότερες (οι συνθήκες) από τη Σελήνη».

Παρά το όνομά της, περίπου το 80% της Γροιλανδίας καλύπτεται από πάγο. Και η εξόρυξη ορυκτών στην Αρκτική μπορεί να είναι πέντε έως δέκα φορές πιο ακριβή από ό,τι σε άλλα μέρη του πλανήτη.

«Ανοιχτοί σε επενδύσεις»

Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία δεν είναι πρωτοφανές, ούτε είναι ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που επιθυμεί να «βάλει χέρι» στο νησί.

Η πιθανότητα οι ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο οποιουδήποτε τμήματος της Γροιλανδίας έχει εκτοξευθεί περίπου στο 40% στην πλατφόρμα προβλέψεων Kalshi, από περίπου 20% στα μέσα του 2025.

Φυσικά, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιπτώσεων της Βενεζουέλας και της Γροιλανδίας.

Η Γροιλανδία είναι έδαφος χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ, της Δανίας, και σε αντίθεση με τη Βενεζουέλα είναι σε μεγάλο βαθμό ανοιχτή σε επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ διαθέτει μακρά ιστορία πολιτικής σταθερότητας. Για χρόνια, οι αρχές της Γροιλανδίας προσπαθούν να προσελκύσουν άμεσες ξένες επενδύσεις. Οι κάτοικοι λένε ότι είναι ήδη ανοιχτοί σε επιχειρηματικές ευκαιρίες, χωρίς καμία επιθετικότητα.

«Δεν βλέπω καμία ανάγκη να καταλάβει κανείς τη Γροιλανδία. Είμαστε ανοιχτοί σε επενδύσεις και συνεργασία με Αμερικανούς», είπε στο CNNi ο Κρίστιαν Κέλντσεν, γενικός διευθυντής της Ένωσης Επιχειρήσεων Γροιλανδίας. «Γιατί να λες κάτι όπως “να πάρουμε τη χώρα”, όταν μπορείς να πάρεις αυτό που θέλεις απλώς φερόμενος σωστά;»

Ο μύθος

Το να πειστούν αμερικανικές επιχειρήσεις να ρισκάρουν στη Γροιλανδία μπορεί να είναι μια φαντασίωση, λένε οι ειδικοί.

«Αν υπήρχε ένα «δοχείο χρυσού» που περίμενε στο τέλος του ουράνιου τόξου στη Γροιλανδία, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα είχαν ήδη πάει εκεί» δήλωσε ο Τζέικομπ Φανκ Κίρκεγκαρντ, μη μόνιμος ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Peterson.

Ωστόσο, ο Κίρκεγκαρντ δήλωσε ότι είναι «πολύ δύσκολο» να διατυπωθεί μια επιχειρηματική υπόθεση για την πολύ μεγάλη αρχική επένδυση που θα απαιτηθεί.

Είναι πιθανό ο Τραμπ να προσπαθεί να παράσχει οικονομικά κίνητρα και εγγυήσεις για να δελεάσει τις αμερικανικές εταιρείες να πραγματοποιήσουν αυτές τις μαζικές επενδύσεις, παρόμοιες με τις εγγυήσεις που επιδιώκονται για επιθετικές γεωτρήσεις στη Βενεζουέλα.

«Εάν τους δοθούν αρκετά χρήματα από τους φορολογούμενους, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις θα ήταν πρόθυμες να κάνουν σχεδόν τα πάντα», δήλωσε ο Κίρκεγκαρντ. «Αλλά είναι αυτό μια καλή βάση για να αγοράσει κανείς μια περιοχή; Η απάντηση είναι όχι».

Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες

Η κλιματική κρίση που έχει επιταχύνει το λιώσιμο των πάγων και προκαλέσει ραγδαία αύξηση της θερμοκρασίας στην Αρκτική, θεωρείται από κάποιους ευκαιρία για νέες οικονομικές επενδύσεις.

Ωστόσο, είναι πολύ νωρίς για να πούμε ότι αυτό είναι αρκετό για να αλλάξει τα δεδομένα και για να ξεπεραστούν οι περιβαλλοντικές προκλήσεις εξόρυξης στη Γροιλανδία. Ενώ το λιώσιμο των πάγων έχει ανοίξει ορισμένες ναυτιλιακές οδούς, έχει επίσης καταστήσει το έδαφος λιγότερο σταθερό για γεωτρήσεις και αυξάνει τον κίνδυνο κατολισθήσεων.

«Η κλιματική αλλαγή δεν είναι εύκολη υπόθεση. Δεν είναι Μεσόγειος. Απλώς παγώνουν λιγότεροι πάγοι» εξήγησε ο Χάμπερτ από το Αρκτικό Ινστιτούτο.

Σε κάθε περίπτωση, οι αυστηροί περιβαλλοντικοί κανονισμοί της Γροιλανδίας θα πρόσθεταν κόστος και δυσκολία στην εκτεταμένη εξόρυξη.

Φυσικά, αυτοί οι κανονισμοί αντικατοπτρίζουν την επιθυμία του τοπικού πληθυσμού να διατηρήσει το περιβάλλον παρθένο. Εάν η κυβέρνηση Τραμπ με κάποιο τρόπο εξαφάνιζε αυτούς τους κανονισμούς, θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά αντιδημοφιλής.

«Θα μπορούσατε να καταλήξετε να έχετε μια εχθρική τοπική πολιτική κατάσταση» σημείωσε ο Φανκ Κίρκενγκαρντ.

Αντιδράσεις από τους Γροιλανδούς

Το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να «αγοράσουν» τη Γροιλανδία είναι μεταξύ αυτών που εξετάζει το κυβερνητικό επιτελείο. Ωστόσο, η πώληση του νησιού θα απαιτούσε δημοψήφισμα.

Ωστόσο, σε δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2025 διαπιστώθηκε ότι μόνο το 6% τάσσεται υπέρ της ένταξης της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συντριπτική πλειοψηφία των Γροιλανδών, 85%, αντιστέκεται σθεναρά.

Ο πρόεδρος της καναδικής και αρκτικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο St. Francis Xavier, Άνταμ Λατζουνές δήλωσε ότι η «περίεργη ρητορική» σχετικά με την κατάληψη της Γροιλανδίας ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει τους οικονομικούς και στρατηγικούς στόχους των Αμερικανών αξιωματούχων, βλάπτοντας τη σχέση με τη Γροιλανδία και τη Δανία.

«Μπορείτε να δείτε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θεωρούνται πλέον φίλοι και εταίροι, αλλά νταήδες στους οποίους πρέπει να αντισταθούμε» δήλωσε ο ίδιος.

«Αυτή τη στιγμή, οι Αμερικανοί αποτελού κόκκινο πανί» ανέφερε ο Κέλντσεν, που είναι στέλεχος του Επιχειρηματικού Συνδέσμου της Γροιλανδίας.