Κρίσιμη σύσκεψη στο Λευκό Οίκο για το μέλλον της Γροιλανδίας: Η στρατηγική σημασία του νησιού

«Θα ήθελα να ενθαρρύνω τον Ντόναλντ Τραμπ να χρησιμοποιεί και τα δύο αυτιά του με σύνεση, να ακούει περισσότερο και να μιλάει λιγότερο. Δεν είμαστε προς πώληση. Η χώρα μας δεν είναι προς πώληση», δήλωσε η Αμελί Ζιμπ στο BBC.

«Η ελπίδα μου είναι η χώρα μας να είναι ανεξάρτητη και να διοικείται σωστά και να μην αγοράζεται», είπε η συγγραφέας και μουσικός Ινουίτ, Σιβνισσόκ Ρασκ.

Τα βλέμματα όλου του πλανήτη είναι στραμμένα στη Γροιλανδία, καθώς η διαμάχη για το νησί φέρνει τα κράτη του ΝΑΤΟ, τη Δανία και τις ΗΠΑ, εναντίον των άλλων.

Η Γροιλανδία είναι ένα ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, προειδοποίησε ότι εάν οι ΗΠΑ αναλάβουν τον έλεγχο του νησιού με τη βία, αυτό θα είναι το τέλος της διατλαντικής αμυντικής συμμαχίας, στην οποία η Ευρώπη βασίζεται για την ασφάλειά της εδώ και δεκαετίες.

Μία τέτοια εξέλιξη θα αποτελέσει, επίσης, ένα ακόμη καταστροφικό πλήγμα για τις σχέσεις ΗΠΑ - Ευρώπης. Δεδομένου ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιθυμούν απεγνωσμένα να κρατήσουν την κυβέρνηση Τραμπ στο πλευρό τους, να υποστηρίξουν μια βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία και για την Ουκρανία.

Επιπτώσεις

Οι πιθανές επιπτώσεις μιας σύγκρουσης για τη Γροιλανδία είναι τεράστιες, αλλά δεν είναι σαφές πώς σκοπεύει η Ουάσιγκτον να χειριστεί τη συνάντηση. Θα είναι το πνεύμα συμβιβασμού ή αντιπαράθεσης;

Ο πρόεδρος Τραμπ επιμένει ότι χρειάζεται τη Γροιλανδία για εθνική ασφάλεια. Εάν οι ΗΠΑ δεν πάρουν τη Γροιλανδία, τότε θα την πάρουν η Κίνα ή η Ρωσία, υποστηρίζει.

Με αυτό το δεδομένο οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, οι οποίες έχουν υποστηρίξει ένθερμα την κυριαρχία της Δανίας επί της Γροιλανδίας, προσπαθούν επίσης να υποβάλουν στρατιωτικές προτάσεις για την ενίσχυση της παρουσίας του ΝΑΤΟ γύρω από το νησί και στην Αρκτική ευρύτερα.

«Συμμεριζόμαστε τις ανησυχίες των ΗΠΑ ότι αυτό το τμήμα της Δανίας χρειάζεται καλύτερη προστασία», δήλωσε τη Δευτέρα (12/1) ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. «Απλώς θέλουμε να βελτιώσουμε μαζί την κατάσταση ασφαλείας της Γροιλανδίας».

Η βρετανική κυβέρνηση βρίσκεται επίσης σε συνομιλίες με Ευρωπαίους συμμάχους σχετικά με την πιθανή ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στη Γροιλανδία, ιδίως ως απάντηση στις αντιληπτές απειλές από τη Ρωσία και την Κίνα.

Τι προτείνει το ΝΑΤΟ όσον αφορά την ασφάλεια στην Αρκτική

Οι συνομιλίες βρίσκονται σε προκαταρκτικό στάδιο. Ο αριθμός των στρατευμάτων δεν έχει καθοριστεί, αλλά οι συζητήσεις περιλαμβάνουν ήδη την πιθανή ανάπτυξη στρατιωτών, πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών, υποβρυχίων και δυνατοτήτων κατά των drones στην περιοχή.

Μια συγκεκριμένη πρόταση είναι η δημιουργία μιας ναυτικής «Αρκτικής Φρουράς» του ΝΑΤΟ, η οποία θα αντικατοπτρίζει την «Βαλτική Φρουρά» που δημιούργησε η συμμαχία στη Βαλτική Θάλασσα μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Ο βυθός τόσο της Βαλτικής όσο και της Αρκτικής είναι γεμάτος με υποβρύχιες υποδομές, όπως ενεργειακοί αγωγοί και καλώδια διαδικτύου, κρίσιμες για τις επικοινωνίες και τις οικονομικές συναλλαγές αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων καθημερινά. Όλα ευάλωτα σε υβριδικές επιθέσεις.

«Πολλά περισσότερα μπορούν να γίνουν στην Αρκτική», λέει η Οάνα Λουνγκέσκου. Μέχρι το 2023 ήταν η μακροβιότερη εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ. Τώρα είναι συνεργάτης στο think tank άμυνας και ασφάλειας RUSI.

«Δεν προβλέπω ότι το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Γερμανία θα στείλουν σημαντικό αριθμό στρατευμάτων στη Γροιλανδία, αλλά θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν περισσότερες ασκήσεις στην περιοχή ή να επεκτείνουν τις υπάρχουσες. Το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν ήδη αρχίσει να αναπτύσσουν ναυτιλιακά μέσα για μια μεγάλη εξαμηνιαία άσκηση υπό την ηγεσία της Νορβηγίας στον Απώτατο Βορρά, που ονομάζεται Ψυχρή Αντίδραση. Η Αρκτική έγινε στρατηγική προτεραιότητα για το ΝΑΤΟ μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αλλά πρέπει να γίνουν περισσότερα», προσθέτει.

Η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας

Η Γροιλανδία έχει στρατηγική σημασία καθώς βρίσκεται ανάμεσα στις ΗΠΑ και τον Καναδά από τη μία πλευρά και τη Ρωσία και την Ευρώπη από την άλλη.

Η Ουάσιγκτον πήρε για πρώτη φορά μια πραγματική γεύση της στρατηγικής αξίας της Γροιλανδίας κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ΗΠΑ κατέλαβαν το νησί για να αποτρέψουν την κατάληψή του από τη ναζιστική Γερμανία μετά την εισβολή της στη Δανία. Οι ΗΠΑ προσπάθησαν να αγοράσουν τη Γροιλανδία μετά τον πόλεμο, αλλά η Κοπεγχάγη αρνήθηκε. Λίγο αργότερα, οι δύο χώρες έγιναν ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ και το 1951 υπέγραψαν μια αμυντική συμφωνία, η οποία εξακολουθεί να ισχύει σήμερα, επιτρέποντας στις Ηνωμένες Πολιτείες να διατηρήσουν τις στρατιωτικές τους βάσεις στη Γροιλανδία και να φέρουν όσα στρατεύματα επιθυμούσαν στο νησί.

Η Γροιλανδία βρίσκεται στη συντομότερη διαδρομή μεταξύ των ηπειρωτικών ΗΠΑ και της Ρωσίας, γεγονός που την καθιστά κλειδί για την πυραυλική άμυνα. Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, οι ΗΠΑ μείωσαν σημαντικά την παρουσία τους εδώ, διατηρώντας μόνο μία στρατιωτική βάση - τη Διαστημική Βάση Πιτουφίκ - έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς ραντάρ της Ουάσινγκτον.

Η ακτογραμμή εδώ είναι ιδιαίτερα σημαντική. Υπάρχει ένα ναυτικό σημείο στραγγαλισμού στα ύδατα μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου - το λεγόμενο κενό GIUK - που θεωρείται κρίσιμο για την παρακολούθηση των ρωσικών και κινεζικών πλοίων, και ιδιαίτερα των υποβρυχίων που κινούνται μεταξύ της Αρκτικής και του Ατλαντικού.

Καθοριστική η στάση Τραμπ

Γεγονός είναι ένα. Ανεξάρτητα από το τι θα γίνει στη συνάντηση με τον αντιπρόεδρο και τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ κρατά όλα τα χαρτιά, λέει η Σάρα Όλβιγκ του Κέντρου Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της Γροιλανδίας.

«Το τι θα συμβεί θα εξαρτηθεί από τον πρόεδρο», μου είπε. «Και είναι πολύ απρόβλεπτος. Αλλά αν οι ΗΠΑ καταλάβουν τη Γροιλανδία με εξαναγκασμό, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα είναι πλέον η γη των ελεύθερων... Θα είναι το τέλος του ΝΑΤΟ και του δημοκρατικού κόσμου όπως τον ξέρουμε».