Το τελευταίο γεύμα ενός προϊστορικού λυκόπουλου ξαναγράφει την ιστορία των μαλλιαρών ρινόκερων

Μια παλιότερη ανάλυση των περιεχομένων του στομαχιού του μικρού λύκου που είχε ανακαλυφθεί στο πέρμαφροστ (μόνιμα παγωμένο έδαφος) της Σιβηρίας το 2011, αποκάλυψε ότι ήταν γεμάτο με κρέας μαλλιαρού ρινόκερου (Coelodonta antiquitatis) κοντά στην εποχή της εξαφάνισης του είδους.

Τώρα, γενετιστές κατάφεραν να αλληλουχίσουν ολόκληρο το γονιδίωμα του συγκεκριμένου ρινόκερου, χωρίς να εντοπίσουν ενδείξεις μακροχρόνιας πληθυσμιακής παρακμής ή εκτεταμένης ενδογαμίας. Το εύρημα αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η εξαφάνιση του μαλλιαρού ρινόκερου ήταν απότομη και ταχεία, και όχι αποτέλεσμα μιας αργής γενετικής κατάρρευσης, αναφέρει το Science Alert.

Όπως εξηγεί ο εξελικτικός βιολόγος Camilo Chacón-Duque από το Πανεπιστήμιο της Ουψάλα, η ανάκτηση γονιδιωμάτων από είδη λίγο πριν αυτά εξαφανιστούν είναι εξαιρετικά δύσκολη, αλλά μπορεί να προσφέρει κρίσιμες απαντήσεις για τα αίτια της εξαφάνισης – γνώσεις που είναι ιδιαίτερα χρήσιμες και για τη διατήρηση απειλούμενων ειδών στη σύγχρονη εποχή.

Τι έδειξε η αλληλούχιση του γονιδιώματος

Είναι η πρώτη φορά που επιστήμονες καταφέρνουν να αλληλουχίσουν πλήρως το γονιδίωμα ενός ζώου της Εποχής των Παγετώνων, το οποίο βρέθηκε στο στομάχι άλλου ζώου. Η μελέτη τους δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Genome Biology and Evolution.

Το DNA από αρχαία υπολείμματα ζώων είναι συχνά πολύ υποβαθμισμένο για να είναι χρήσιμο για αλληλούχιση. Ωστόσο, το περιβάλλον του πέρμαφροστ μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επιβραδύνει την αποσύνθεση. Και χάρη στις σύγχρονες τεχνολογίες εξαγωγής και αλληλούχισης, κατέστη δυνατή η ανάκτηση επαρκούς γενετικού υλικού. Η συγκεκριμένη περίπτωση ευνοήθηκε και από το γεγονός ότι το λυκόπουλο πέθανε λίγο μετά το τελευταίο του γεύμα, με αποτέλεσμα το κρέας του ρινόκερου να μην έχει πλήρως χωνευτεί.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τους Sólveig M. Guðjónsdóttir και Edana Lord του Κέντρου Παλαιογενετικής, συνέκρινε το νέο γονιδίωμα με δύο άλλα γνωστά δείγματα μαλλιαρού ρινόκερου, ηλικίας περίπου 18.500 και 48.500 ετών. Αν υπήρχε σταδιακή γενετική υποβάθμιση του είδους, θα ήταν εμφανής μέσα από αυξημένα επίπεδα ενδογαμίας ή επιβλαβών μεταλλάξεων. Όταν ένα είδος μειώνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο αριθμός των διαθέσιμων συντρόφων μειώνεται επίσης, οδηγώντας σε μειωμένη γενετική ποικιλομορφία. Αυτό εμφανίζεται στα γονίδια των απογόνων που γεννιούνται από επαναλαμβανόμενη και αυξημένη ενδογαμία – ένα σαφές σημάδι μιας αργής γενετικής κατάρρευσης πριν από την εξαφάνιση. Ωστόσο, οι αναλύσεις έδειξαν μια εντυπωσιακά σταθερή γενετική εικόνα επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

Τα αποτελέσματα συνηγορούν στο ότι ο μαλλιαρός ρινόκερος παρέμεινε γενετικά υγιής μέχρι λίγο πριν εξαφανιστεί. Δεδομένου ότι το είδος είχε συνυπάρξει με τον άνθρωπο επί χιλιάδες χρόνια, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εξαφάνιση οφείλεται κυρίως στις ραγδαίες κλιματικές αλλαγές που σημειώθηκαν πριν από περίπου 14.000 χρόνια, και όχι στο κυνήγι.