Γιατί «μιλούν» τα όπλα ανάμεσα σε Πακιστάν και Αφγανιστάν: Πώς από σύμμαχοι κατέληξαν εχθροί

Νωρίτερα, οι Αφγανοί Ταλιμπάν είχαν ανακοινώσει μια μεγάλη επίθεση εναντίον πακιστανικών στρατιωτικών θέσεων κοντά στα σύνορα.

Η αρχή έγινε, όταν η κυβέρνηση των Ταλιμπάν του Αφγανιστάν δήλωσε ότι ξεκίνησε επίθεση σε πακιστανικές στρατιωτικές βάσεις κοντά στα σύνορα το απόγευμα της Πέμπτης.

Το Πακιστάν απάντησε μέσα σε λίγες ώρες, βομβαρδίζοντας στόχους στην πρωτεύουσα του Αφγανιστάν, Καμπούλ, και στις επαρχίες Κανταχάρ και Πακτίκα - αφγανικές επαρχίες κοντά στα 2.600 χλμ. σύνορά του.

Οι βομβαρδισμοί είναι η πιο σημαντική εξέλιξη στις συνεχιζόμενες εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες είχαν συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός τον περασμένο Οκτώβριο μετά από μια εβδομάδα θανάσιμων συγκρούσεων.

Βέβαια τα πράγματα δεν ήταν πάντα έτσι. Το Πακιστάν υπήρξε από τους στενότερους συμμάχους των Αφγανών Ταλιμπάν εδώ και δεκαετίες. Ήταν το Ισλαμαμπάντ που βοήθησε στη γέννηση των Ταλιμπάν στις αρχές της δεκαετίας του 1990, απλά και μόνο για να αποκτήσει το Πακιστάν «στρατηγικό βάθος» στην αντιπαλότητά του με την Ινδία.

Μάλιστα, το Πακιστάν χαιρέτισε την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, με τον τότε πρωθυπουργό Ιμράν Καν να δηλώνει ότι οι Αφγανοί είχαν «σπάσει τα δεσμά της δουλείας».

Ωστόσο, το Ισλαμαμπάντ σύντομα διαπίστωσε ότι οι Ταλιμπάν δεν ήταν τόσο συνεργάσιμοι όσο ήλπιζε.

Το Ισλαμαμπάντ λέει ότι η ηγεσία της μαχητικής ομάδας Τεχρίκ ε Ταλιμπάν Πακιστάν (TTP) και πολλοί από τους μαχητές της έχουν βάση στο Αφγανιστάν, και ότι οι ένοπλοι αντάρτες που επιδιώκουν ανεξαρτησία για τη νοτιοδυτική πακιστανική επαρχία Μπαλουχιστάν χρησιμοποιούν επίσης το Αφγανιστάν ως ασφαλές καταφύγιο.

Η Καμπούλ, από την πλευρά της, έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι επέτρεψε στους μαχητές να χρησιμοποιούν το αφγανικό έδαφος για να εξαπολύσουν επιθέσεις στο Πακιστάν.

Στο μεταξύ, οι Αφγανοί Ταλιμπάν υποστηρίζουν ότι το Πακιστάν φιλοξενεί μαχητές του εχθρού του, του Ισλαμικού Κράτους, μια κατηγορία που το Ισλαμαμπάντ αρνείται.

Τι συνέβη τα τελευταία 24ωρα

Οι ακριβείς λεπτομέρειες για το περιστατικό παραμένουν ακόμα ασαφείς. Οι πρώτες αναφορές άρχισαν να εμφανίζονται την Πέμπτη (26/2).

Μια επίθεση ξεκίνησε κατά μήκος των συνόρων στις επαρχίες Νανγκαρχάρ, Νουριστάν, Κουνάρ, Χοστ, Πακτία και Πακτίκα, σύμφωνα με δηλώσεις αξιωματούχων των Ταλιμπάν.

Το Πακιστάν αντέδρασε άμεσα, λέγοντας ότι οι Ταλιμπάν «έκαναν λάθος υπολογισμό και άνοιξαν απρόκλητα πυρά σε πολλαπλές τοποθεσίες» κατά μήκος των συνόρων στη βορειοδυτική επαρχία Χιμπέρ Παχτούνκβα, κάτι που αντιμετωπίστηκε με «άμεση και αποτελεσματική αντίδραση» από τις δυνάμεις ασφαλείας του Ισλαμαμπάντ.

Στη συνέχεια, εξαπέλυσε μια σειρά βομβαρδιστικών επιδρομών στο Αφγανιστάν τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής, χτυπώντας στόχους στην Καμπούλ και σε παραμεθόριες επαρχίες.

Βιαιότητες αναφέρθηκαν κοντά στο βασικό συνοριακό πέρασμα Τορκάμ, το οποίο βρίσκεται μεταξύ Πεσαβάρ και Τζαλαλαμπάντ, από δημοσιογράφους του AFP που βρίσκονταν στο σημείο.

Ο Ζαμπιχουλάχ Μουζταχίντ, εκπρόσωπος των Αφγανών Ταλιμπάν, δημοσίευσε - και στη συνέχεια διέγραψε - μια ανάρτηση στο X ότι η ομάδα είχε εξαπολύσει επιθέσεις σε πακιστανικές στρατιωτικές θέσεις στην Κανταχάρ και τη Χελμάντ, δύο επαρχίες στο Αφγανιστάν.

Οι Αφγανοί Ταλιμπάν ανέφεραν ότι πραγματοποίησαν αεροπορικές επιδρομές σε διάφορους στόχους εντός του Πακιστάν το πρωί της Παρασκευής. Πηγές στην κυβέρνηση των Ταλιμπάν δήλωσαν στο BBC ότι αυτές έγιναν με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εκτοξεύτηκαν από το Αφγανιστάν.

Ο υπουργός Πληροφοριών του Πακιστάν, Ατά Αάρ, δήλωσε ότι το Πακιστάν ματαίωσε μικρές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Αμποταμπάντ, τη Σουάμπι και τη Νούσερα.

Τι υποστηρίζουν οι δύο πλευρές

Όπως και με προηγούμενους γύρους εχθροπραξιών μεταξύ πακιστανικών και αφγανικών δυνάμεων, κάθε πλευρά κατηγορεί την άλλη ότι επιτέθηκε πρώτη,ενώ και οι δύο ισχυρίζονται ότι προκάλεσαν βαριές απώλειες στην άλλη πλευρά.

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι οι δυνάμεις της χώρας του κατάφεραν να «συντρίψουν» τους εχθρούς τους, ενώ ο υπουργός Άμυνας κήρυξε «ανοιχτό πόλεμο» στους Ταλιμπάν του Αφγανιστάν.

Οι Αφγανοί Ταλιμπάν «θα ανταποδώσουν αν δεχτούμε επίθεση, αλλά δεν θα ξεκινήσουμε συγκρούσεις προς το παρόν», δήλωσε με τη σειρά του στο BBC ένας στρατιωτικός εκπρόσωπος των Ταλιμπάν.

Ο επικεφαλής εκπρόσωπος των Ταλιμπάν, Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ, δήλωσε ότι από την επίθεση σκοτώθηκαν «πολλοί» Πακιστανοί στρατιώτες και άλλοι αιχμαλωτίστηκαν - ισχυρισμός που αρνήθηκαν οι πακιστανικές αρχές.

Ο Μοσάραφ Ζαϊντί, εκπρόσωπος του πρωθυπουργού του Πακιστάν, δήλωσε ότι 133 Αφγανοί μαχητές Ταλιμπάν σκοτώθηκαν και περισσότεροι από 200 τραυματίστηκαν από τις πακιστανικές δυνάμεις.

Αξιωματούχοι του ΟΗΕ ζήτησαν άμεση αποκλιμάκωση των μαχών, ενώ το Ιράν, το οποίο συνορεύει και με τα δύο έθνη, προσφέρθηκε να παίξει το ρόλο του μεσολαβητή.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αρακτσί, τόνισε χαρακτηριστικά ότι αυτή τη στιγμή διανύουμε το Ραμαζάνι, «τον μήνα αυτοσυγκράτησης και ενίσχυσης της αλληλεγγύης στον ισλαμικό κόσμο».

Κατάπαυση του πυρός ζήτησε η Κίνα, η οποία διατηρεί δεσμούς με το Αφγανιστάν και το Πακιστάν με την εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών, Μάο Νινγκ, να τους προτρέπει να «παραμείνουν ψύχραιμοι και να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση».

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, συμμάχου του Πακιστάν, συναντήθηκε με τον Πακιστανό ομόλογό του.

Το χρονικό της αντιπαράθεσης

Οι αεροπορικές επιδρομές έρχονται μετά από μήνες εχθροπραξιών μεταξύ των δύο χωρών. Η τελευταία σοβαρή αναζωπύρωση ήταν τον Οκτώβριο, μετά την οποία επιτεύχθηκε μια εύθραυστη εκεχειρία που μεσολάβησε η Τουρκία και το Κατάρ.

Το Πακιστάν κατηγορεί την κυβέρνηση των Ταλιμπάν του Αφγανιστάν ότι υποστηρίζει «αντιπακιστανούς τρομοκράτες», τους οποίους κατηγορεί για την πραγματοποίηση επιθέσεων αυτοκτονίας στο Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένης μιας πρόσφατης σε ένα τζαμί στην Ισλαμαμπάντ.

Αυτός είναι ένας ισχυρισμός που αμφισβητείται από την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, η οποία έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το έδαφος του Αφγανιστάν δεν χρησιμοποιείται για να απειλήσει την ασφάλεια άλλων χωρών.

Με τη σειρά της, κατηγορεί το Πακιστάν ότι πραγματοποιεί απρόκλητες επιθέσεις στις οποίες έχουν σκοτωθεί άμαχοι. Το Πακιστάν υποστηρίζει ότι στοχεύει μόνο μαχητές.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το Πακιστάν πραγματοποίησε πολλαπλές αεροπορικές επιδρομές κατά τη διάρκεια της νύχτας στο Αφγανιστάν, οι οποίες, σύμφωνα με τους Ταλιμπάν, σκότωσαν τουλάχιστον 18 άτομα, συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών.

Δεδομένου ότι το Πακιστάν διαθέτει πυρηνικά, οι αναλυτές πιστεύουν ότι είναι απίθανο οι Ταλιμπάν να διεξάγουν έναν συμβατικό πόλεμο με το Πακιστάν. Ωστόσο, οι Αφγανοί Ταλιμπάν έχουν εκτεταμένη εμπειρία στον ανταρτοπόλεμο.

Αυτό που καθιστά σημαντικό τον τελευταίο γύρο των πακιστανικών επιθέσεων είναι ότι έχουν στοχεύσει εγκαταστάσεις της κυβέρνησης των Ταλιμπάν αντί για στόχους τρομοκρατών στο Αφγανιστάν, δήλωσε ο Μάικλ Κούγκελμαν, ανώτερος συνεργάτης για τη Νότια Ασία στο Ατλαντικό Συμβούλιο, στο πρόγραμμα Newsday του BBC.

«Τώρα στοχεύουν το ίδιο το καθεστώς», είπε.

Παράλληλα η ρητορική των Ταλιμπάν υποδηλώνει ότι είναι αποφασισμένοι να «οργανώσουν αδιάκοπες επιθέσεις» στο Πακιστάν. Πρόκειται για μια «επισφαλή κατάσταση» που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πραγματική σύγκρουση.

Τι μπορεί να συμβεί

Το Πακιστάν είναι πιθανό να εντείνει τη στρατιωτική του εκστρατεία, λένε οι αναλυτές, ενώ τα αντίποινα της Καμπούλ θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν επιδρομές σε συνοριακούς σταθμούς και περισσότερες διασυνοριακές επιθέσεις ανταρτών κατά των δυνάμεων ασφαλείας.

Στα χαρτιά, υπάρχει μεγάλη αναντιστοιχία μεταξύ των στρατιωτικών δυνατοτήτων των δύο πλευρών. Με 172.000 άνδρες, οι Ταλιμπάν έχουν λιγότερο από το ένα τρίτο του στρατού του Πακιστάν.

Οι Ταλιμπάν διαθέτουν τουλάχιστον έξι αεροσκάφη και 23 ελικόπτερα, αλλά η κατάστασή τους είναι άγνωστη και δεν διαθέτουν μαχητικά αεροσκάφη ή αποτελεσματική αεροπορία.

Αντίστοιχα, οι ένοπλες δυνάμεις του Πακιστάν περιλαμβάνουν περισσότερους από 600.000 ενεργό προσωπικό, περισσότερα από 6.000 θωρακισμένα οχήματα μάχης και περισσότερα από 400 μαχητικά αεροσκάφη, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών για το 2025. Η χώρα διαθέτει επίσης πυρηνικά όπλα.