Οι πιθανότητες της Γης να επιβιώσει από τον θάνατο του Ήλιου μόλις βελτιώθηκαν

Μια νέα μελέτη, όμως, ανατρέπει αυτή την εικόνα. Οι ερευνητές επανεξέτασαν κρίσιμο κομμάτι της φυσικής που χρησιμοποιείται στα μοντέλα για το μέλλον του ηλιακού συστήματος και κατέληξαν σε διαφορετικό αποτέλεσμα: η Γη μπορεί τελικά να μη χαθεί μέσα στον Ήλιο, αλλά να απομακρυνθεί αρκετά ώστε να επιβιώσει, αναφέρει το Earth.com.

Δύο αντίθετες δυνάμεις

Το μέλλον της Γης εξαρτάται από τη σύγκρουση δύο αντίθετων δυνάμεων. Από τη μία πλευρά, καθώς ο Ήλιος θα γερνά, θα χάνει υλικό στο διάστημα. Η απώλεια μάζας θα εξασθενεί τη βαρυτική του έλξη, με αποτέλεσμα οι τροχιές των πλανητών να ανοίγουν και να απομακρύνονται. Από την άλλη, οι παλιρροϊκές δυνάμεις λειτουργούν αντίστροφα: «τραβούν» έναν πλανήτη προς το άστρο, οδηγώντας τον σταδιακά σε εσωτερική σπειροειδή πορεία.

Η ομάδα, με επικεφαλής τον αστροφυσικό Mats Esseldeurs, από το Ινστιτούτο Αστρονομίας του Καθολικού Πανεπιστημίου του Λέβεν στο Βέλγιο, μοντελοποίησε πώς θα μεταβάλλεται η τροχιά της Γης καθώς ο Ήλιος θα περνά στα τελευταία στάδια της ζωής του.

Αν επικρατήσει η παλιρροϊκή έλξη, η Γη θα πέσει προς το άστρο και θα καταστραφεί. Αν όμως υπερισχύσει η απώλεια μάζας του Ήλιου, ο πλανήτης θα κινηθεί προς τα έξω αρκετά γρήγορα ώστε να αποφύγει την κατάποση.

Το ότι τα άστρα καταπίνουν πλανήτες δεν είναι απλή θεωρία. Το 2023, αστρονόμοι παρατήρησαν για πρώτη φορά άμεσα ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο να λαμπρύνει απότομα καθώς κατάπινε έναν πλανήτη που είχε πλησιάσει υπερβολικά. Κάτι αντίστοιχο αναμένεται να συμβεί και στο δικό μας σύστημα: ο Ήλιος, όταν διογκωθεί, θα καταπιεί τον Ερμή και την Αφροδίτη. Η Γη και ο Άρης, σύμφωνα με το νέο μοντέλο, θα καταφέρουν στην πρώτη φάση να απομακρυνθούν αρκετά ώστε να αποφύγουν το ίδιο τέλος.

Η κρίσιμη δοκιμασία για τη Γη έρχεται αργότερα. Η διόγκωση του Ήλιου δεν θα είναι ένα ενιαίο, ομαλό γεγονός. Το άστρο θα φουσκώσει, στη συνέχεια θα συρρικνωθεί και αργότερα θα διογκωθεί ξανά, ακόμη περισσότερο. Τα προηγούμενα μοντέλα έδειχναν ότι σε αυτή τη δεύτερη, σφοδρότερη φάση, η Γη πιθανότατα θα κατέληγε μέσα στον Ήλιο.

Πού διαφέρει η νέα μελέτη

Η νέα μελέτη διαφοροποιείται ακριβώς στο πώς περιγράφει τις παλιρροϊκές δυνάμεις στο εσωτερικό ενός γερασμένου, διογκωμένου άστρου. Παλαιότερες εργασίες χρησιμοποιούσαν απλουστευμένες παραδοχές για το πώς χάνεται ενέργεια μέσα σε ένα τέτοιο άστρο, οδηγώντας σε ισχυρότερη έλξη προς το εσωτερικό.

Ο Esseldeurs και οι συνεργάτες του ξαναέχτισαν αυτό το κομμάτι της φυσικής με βάση νεότερη κατανόηση για το πώς κινείται και αναδεύεται η ύλη μέσα σε ένα ηλικιωμένο άστρο. Το αποτέλεσμα ήταν ασθενέστερη παλιρροϊκή έλξη και, επομένως, μεγαλύτερες πιθανότητες διαφυγής για τη Γη.

Η αβεβαιότητα, πάντως, δεν εξαφανίζεται. Εξίσου σημαντικό είναι το πόση μάζα θα χάσει ο Ήλιος και με ποιον ρυθμό. Οι εκτιμήσεις διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Αν η απώλεια μάζας είναι γρήγορη, οι πλανήτες θα απομακρυνθούν ευκολότερα. Αν είναι αργή, ο Ήλιος θα διατηρήσει ισχυρότερη βαρυτική επιρροή για περισσότερο χρόνο, αυξάνοντας τον κίνδυνο κατάποσης. Επιπλέον, προς το τέλος της ζωής του, ο Ήλιος θα περάσει από σύντομους παλμούς διόγκωσης, διάρκειας λίγων εκατοντάδων ετών, που θα μπορούσαν υπό ορισμένες συνθήκες να απειλήσουν ξανά τη Γη.

Το παράδειγμα του άστρου L2 Puppis

Για να περιορίσουν τις αβεβαιότητες, οι ερευνητές στράφηκαν στο άστρο L2 Puppis, το οποίο γεννήθηκε με μάζα σχεδόν ίδια με του Ήλιου και βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο γήρανσης. Λειτουργεί έτσι σαν ένα είδος προεπισκόπησης του μελλοντικού Ήλιου. Όταν τα παρατηρησιακά δεδομένα του L2 Puppis ενσωματώθηκαν στο μοντέλο, η Γη εμφανίστηκε και πάλι να επιβιώνει.

Το συμπέρασμα δεν είναι ότι ο πλανήτης μας είναι σίγουρα ασφαλής. Είναι όμως ότι η νεότερη φυσική γέρνει πλέον την πλάστιγγα προς την επιβίωση και όχι προς την καταστροφή. Η μελέτη, που δημοσιεύεται στο περιοδικό Astronomy & Astrophysics, έχει σημασία και πέρα από το Ηλιακό Σύστημα, καθώς μπορεί να βοηθήσει τους αστρονόμους να κατανοήσουν ποιοι πλανήτες γύρω από άλλα άστρα μπορούν να επιβιώσουν από τα βίαια γηρατειά των ήλιων τους.