Ένας καλόγερος του Μεσαίωνα είχε ανακαλύψει τον κομήτη του Χάλεϊ πάνω από 600 χρόνια νωρίτερα

Σύμφωνα με τον αστρονόμο Simon Portegies Zwart του Πανεπιστημίου του Λέιντεν στην Ολλανδία, ένας Άγγλος μοναχός του 11ου αιώνα, ο Eilmer (ή Aethelmaer) του Malmesbury, ενδέχεται να είχε συνδέσει δύο εμφανίσεις του κομήτη περισσότερους από έξι αιώνες πριν από τον Halley.

Ο Eilmer είναι πιο γνωστός ως ο πρώτος άνθρωπος στη Βρετανία που προσπάθησε να πετάξει, αναφέρει το LiveScience. Εμπνευσμένος από τον μύθο του Δαίδαλου και του Ίκαρου, φέρεται να κατασκεύασε φτερά και να πήδηξε από πύργο στα τέλη του 10ου αιώνα, κατορθώνοντας να αιωρηθεί περίπου 200 μέτρα πριν συντριβεί, σπάζοντας και τα δύο του πόδια. Η αφήγηση προέρχεται από τον ιστορικό του 12ου αιώνα William of Malmesbury, ο οποίος κατέγραψε και ένα άλλο, λιγότερο γνωστό ενδιαφέρον του μοναχού: την αστρονομία.

Ένα δυσοίωνο σημάδι στον ουρανό

Όπως αναφέρει ο William, ο Eilmer παρατήρησε έναν λαμπρό κομήτη το 989 μ.Χ. ως παιδί. Δεκαετίες αργότερα, το 1066, είδε ξανά το ίδιο φαινόμενο. Σύμφωνα με την καταγραφή, όταν ο κομήτης επανεμφανίστηκε, ο μοναχός φέρεται να αναφώνησε: «Ήρθες λοιπόν; Πέρασε καιρός από τότε που σε είδα… αλλά τώρα φαίνεσαι πιο τρομερός, καθώς προμηνύεις την πτώση της πατρίδας μου». Εκείνη την περίοδο, η Αγγλία βρισκόταν σε πολιτική κρίση μετά τον θάνατο του βασιλιά Εδουάρδου του Εξομολογητή, χωρίς σαφή διάδοχο.

Το 1066, ο κομήτης καταγράφηκε και στην περίφημη Ταπισερί της Μπαγιέ, όπου απεικονίζεται πάνω από τη Βρετάνη και τα Βρετανικά Νησιά, ως δυσοίωνο σημάδι πριν από την κατάκτηση της Αγγλίας από τον Γουλιέλμο τον Κατακτητή. Αν ο Eilmer πράγματι αναγνώρισε ότι οι δύο «λαμπεροί αστέρες» που είδε σε απόσταση 77 ετών ήταν το ίδιο ουράνιο σώμα, τότε ίσως είχε εντοπίσει πρώτος την περιοδικότητα του κομήτη.

«Ραντεβού» κάθε 72 με 80 χρόνια

Ο κομήτης του Χάλεϊ έχει ιδιαίτερα ελλειπτική τροχιά γύρω από τον Ήλιο, γεγονός που τον φέρνει κοντά στη Γη κάθε 72 έως 80 χρόνια. Η αρχαιότερη πιθανή καταγραφή του χρονολογείται από κινεζικά χρονικά του 239 π.Χ., ενώ στη διάρκεια των αιώνων συχνά ερμηνεύτηκε ως οιωνός. Ο ιστορικός Flavius Josephus, για παράδειγμα, θεώρησε ότι η εμφάνισή του το 66 μ.Χ. προμήνυε την πτώση της Ιερουσαλήμ.

Ο Edmond Halley, αξιοποιώντας καταγραφές από το 1531, το 1607 και το 1682, ήταν ο πρώτος που υπολόγισε με ακρίβεια ότι επρόκειτο για το ίδιο σώμα και προέβλεψε την επιστροφή του το 1758. Παρότι πέθανε το 1742, η πρόβλεψή του επιβεβαιώθηκε μεταθανάτια, εδραιώνοντας το όνομά του στην ιστορία της αστρονομίας.

Ο Portegies Zwart και ο ερευνητής του Βρετανικού Μουσείου Michael Lewis υποστηρίζουν σε πρόσφατη μελέτη ότι ο Eilmer αξίζει να αναγνωριστεί ως ο πρώτος που συνέδεσε δύο εμφανίσεις του κομήτη. Η σχετική ανάλυση δημοσιεύτηκε στον συλλογικό τόμο «Dorestad and Everything After: Ports, Townscapes and Travelers in Europe, 800-1100» (εκδ. Sidestone Press, 2025.

Είτε τον αποκαλούμε κομήτη του Halley είτε του Eilmer, ο ουράνιος ταξιδιώτης θα επιστρέψει ξανά στα τέλη Ιουλίου του 2061. Σημειώστε το από τώρα στο ημερολόγιό σας…