Μελέτη εξηγεί επιστημονικά γιατί θεωρούμε κάποια παλιά σπίτια «στοιχειωμένα»

Νέα μελέτη δείχνει ότι ακόμη και σύντομη έκθεση σε υπόηχους μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση και να αυξήσει τα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης που συνδέεται με την αντίδραση του οργανισμού στο στρες, αναφέρει ο Independent.

Οι υπόηχοι είναι ήχοι κάτω από τα 20 Hertz και μπορούν να προέρχονται από φυσικά φαινόμενα, όπως καταιγίδες, αλλά και από ανθρωπογενείς πηγές, όπως η κυκλοφορία, τα συστήματα εξαερισμού, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή οι παλιές σωληνώσεις. Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Frontiers in Behavioral Neuroscience, τέτοιες χαμηλές δονήσεις είναι πιθανό να υπάρχουν σε παλαιά κτίρια, ιδιαίτερα σε υπόγεια, όπου φθαρμένοι σωλήνες και συστήματα αερισμού μπορεί να παράγουν ήχους που δεν γίνονται αντιληπτοί με τον συνηθισμένο τρόπο.

«Φανταστείτε ότι επισκέπτεστε ένα υποτιθέμενα στοιχειωμένο κτίριο. Η διάθεσή σας αλλάζει, νιώθετε ταραχή, αλλά δεν μπορείτε να δείτε ή να ακούσετε κάτι ασυνήθιστο. Αν σας έλεγαν ότι το κτίριο είναι στοιχειωμένο, ίσως να αποδίδατε αυτή την ταραχή σε κάτι υπερφυσικό. Στην πραγματικότητα, μπορεί απλά να έχετε εκτεθεί σε υπόηχους», αναφέρει ο Δρ. Rodney Schmaltz, εκ των συγγραφέων της μελέτης.

Στη μελέτη συμμετείχαν 36 άτομα, τα οποία κάθισαν μόνα τους σε ένα δωμάτιο ενώ άκουγαν είτε χαλαρωτική είτε πιο ανησυχητική μουσική. Για τους μισούς συμμετέχοντες, κρυμμένα ηχεία subwoofer αναπαρήγαγαν υπόηχο στα 18 Hz. Οι εθελοντές κλήθηκαν να περιγράψουν πώς ένιωθαν, να αξιολογήσουν συναισθηματικά τη μουσική και να πουν αν πίστευαν ότι υπήρχε υπόηχος στο δωμάτιο. Παράλληλα, οι ερευνητές συνέλεξαν δείγματα σάλιου πριν και μετά την ακρόαση, ώστε να μετρήσουν την κορτιζόλη.

Αύξηση της κορτιζόλης

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν εκτεθεί στον υπόηχο εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης. Ανέφεραν επίσης μεγαλύτερη ευερεθιστότητα, μικρότερο ενδιαφέρον και την εντύπωση ότι η μουσική ακουγόταν πιο λυπητερή. Ωστόσο, δεν μπορούσαν να αναγνωρίσουν αξιόπιστα αν πράγματι υπήρχε υπόηχος. Ακόμη και η πεποίθησή τους για το αν ο υπόηχος ήταν ενεργός δεν φάνηκε να επηρεάζει μετρήσιμα τη διάθεση ή την κορτιζόλη τους.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι άνθρωποι ενδέχεται να αντιλαμβάνονται τον υπόηχο χωρίς να μπορούν να τον εντοπίσουν συνειδητά. Ο ακριβής μηχανισμός παραμένει ασαφής, ενώ οι επιστήμονες τονίζουν ότι χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες για να εξεταστεί αν η παρατεταμένη έκθεση σε τέτοιες συχνότητες θα μπορούσε να επηρεάζει την υγεία μέσω σταθερά αυξημένων επιπέδων κορτιζόλης.

«Η αύξηση της κορτιζόλης βοηθά τον οργανισμό να ανταποκριθεί σε άμεσες απειλές, θέτοντάς τον σε κατάσταση εγρήγορσης. Όμως η παρατεταμένη έκκριση κορτιζόλης μπορεί να οδηγήσει σε διάφορες φυσιολογικές διαταραχές και να επηρεάσει την ψυχική υγεία», εξηγεί ο Δρ. Trevor Hamilton, έτερος συγγραφέας της μελέτης.

Η νέα μελέτη εξέτασε μόνο την απόκριση των συμμετεχόντων στα 18 Hz. Οι ερευνητές υποψιάζονται ότι και άλλες χαμηλές συχνότητες, ή συνδυασμοί τους, μπορεί να έχουν διαφορετικές επιδράσεις. Έτσι, την επόμενη φορά που κάτι φαίνεται ανεξήγητα παράξενο σε ένα υπόγειο ή παλιό κτίριο, η αιτία μπορεί να μην είναι κάποιο «ανήσυχο πνεύμα», αλλά οι δονήσεις από σωλήνες και μηχανικά συστήματα.