Δύο νέα ορυκτά εντοπίστηκαν σε σεληνιακή σκόνη που έφεραν στη Γη οι Κινέζοι

Οι μικροσκοπικοί τους κόκκοι διατηρούν χημικές διαφορές που μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς η Σελήνη έλιωσε, ψύχθηκε και διαχώρισε τα στοιχεία της στα πρώτα στάδια της ιστορίας της, αναφέρει το Earth.com.

Η ανακάλυψη έγινε μέσα σε θραύσματα σεληνιακών πετρωμάτων που είχαν ληφθεί με γεώτρηση από την αποστολή Chang’e 5, η οποία επέστρεψε δείγματα στη Γη το 2020. Στο Ινστιτούτο Ερευνών Γεωλογίας Ουρανίου του Πεκίνου (BRIUG), ο Li Ziying και η ομάδα του μελέτησαν κόκκους τόσο μικρούς ώστε ήταν σχεδόν αόρατοι με γυμνό μάτι. Σε αυτούς εντόπισαν ένα ορυκτό πλούσιο σε μαγνήσιο, συνδεδεμένο με σκοτεινά ηφαιστειακά υλικά της Σελήνης, με διάταξη ατόμων αρκετά ξεχωριστή ώστε να αναγνωριστεί ως νέο είδος ορυκτού. Πήρε επίσημα την ονομασία magnesiochangesite-(Y), που αντανακλά τα βασικά χημικά του στοιχεία.

Μια δεύτερη ερευνητική ομάδα επιβεβαίωσε ένα ακόμη ορυκτό, το changesite-(Ce), τόσο σε σκόνη της Chang’e 5 όσο και σε σεληνιακό βράχο που είχε πέσει στη Γη στη βορειοδυτική Κίνα. Με τις εγκρίσεις αυτές, τα δύο ορυκτά έγιναν το έβδομο και το όγδοο νέο ορυκτό που έχει επιβεβαιωθεί σε δείγματα προερχόμενα από τη Σελήνη.

«Μια ανάσα μπορούσε να τα διαλύσει»

Η διαδικασία δεν ήταν απλή. Οι κόκκοι ήταν τόσο μικροί ώστε η μετακίνησή τους ανάμεσα στα όργανα απαιτούσε εξαιρετική ακρίβεια.

«Έπρεπε να κρατάμε την αναπνοή μας καθ’ όλη τη διάρκεια και να το χειριζόμαστε με εξαιρετική προσοχή, φοβούμενοι ότι μια απλή ανάσα θα μπορούσε να διαλύσει αυτόν τον σεληνιακό θησαυρό χωρίς να αφήσει ίχνος», δήλωσε ο Ge Xiangkun από το BRIUG.

Η επιβεβαίωση του δεύτερου ορυκτού σε δύο διαφορετικές πηγές θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. Το γεγονός ότι η ίδια χημική υπογραφή βρέθηκε τόσο σε δείγματα από μια πεδιάδα λάβας στην ορατή πλευρά της Σελήνης όσο και σε σεληνιακό μετεωρίτη μειώνει την πιθανότητα το εύρημα να οφείλεται σε έναν μοναδικό, ασυνήθιστο κόκκο.

Η διαφορά από τα δείγματα του Apollo

Τα νέα ορυκτά ενδιαφέρουν κυρίως επειδή λειτουργούν σαν μικροσκοπικά αρχεία των συνθηκών σχηματισμού των πετρωμάτων. Καθώς το μάγμα ψύχεται και στερεοποιείται, διαφορετικά στοιχεία ενσωματώνονται στους κρυστάλλους σε διαφορετικές στιγμές και αναλογίες. Στα δείγματα της Chang’e 5, τα νέα ορυκτά φαίνεται να συγκεντρώνουν περισσότερο ελαφρά στοιχεία σπάνιων γαιών, ενώ σε σχετικά ορυκτά από τα δείγματα των αποστολών Apollo συχνά εμφανίζονται βαρύτερα στοιχεία σπάνιων γαιών.

Αυτή η διαφορά δίνει στους γεωλόγους ένα νέο στοιχείο για το πώς ο πρώιμος «ωκεανός» μάγματος της Σελήνης διαχωρίστηκε σε στρώματα. Συνδέεται επίσης με την ηφαιστειακή ιστορία του φεγγαριού: τα βασαλτικά πετρώματα της Chang’e 5 έχουν χρονολογηθεί σε περίπου 2,03 δισεκατομμύρια χρόνια, επεκτείνοντας τη γνωστή διάρκεια της σεληνιακής ηφαιστειότητας κατά περίπου 800 έως 900 εκατομμύρια χρόνια.

Δεν αποτελούν ένδειξη κοιτασμάτων

Παρά την αναφορά σε σπάνιες γαίες, η ανακάλυψη δεν δείχνει ότι επίκειται εξόρυξη στη Σελήνη. Τα ορυκτά υπάρχουν σε απειροελάχιστους κόκκους και δεν αποτελούν ένδειξη αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων. Η σημασία τους είναι κυρίως επιστημονική: αποκαλύπτουν λεπτομέρειες για τη χημεία, την ψύξη και την εξέλιξη της Σελήνης, ενώ μελλοντικές αποστολές θα δείξουν αν πρόκειται για μεμονωμένο εύρημα ή για μέρος ενός ευρύτερου σεληνιακού μοτίβου.