ΗΠΑ - Ιράν: Το «θολό» τοπίο των διαπραγματεύσεων, οι όροι για ειρήνη και οι απειλές Τραμπ

Το στίγμα των προθέσεων του έδωσε ο ίδιος ο Τραμπ ο οποίος με ανάρτησή του στο TruthSocial χρησιμοποίησε ταυτόχρονα την στρατηγική των απειλών και των υποσχέσεων ανάλογα με την απάντηση που θα δώσει το Ιράν.

Αυτό που είπε ο Αμερικανός πρόεδρος είναι ότι εάν το Ιράν πράξει όλα όσα έχουμε συμφωνήσει θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Διαφορετικά απείλησε ότι οι ΗΠΑ θα επαναλάβουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις με μεγαλύτερη δύναμη πυρός.

«Υποθέτοντας ότι το Ιράν συμφωνεί να δώσει ό,τι έχει συμφωνηθεί, κάτι που ίσως είναι μια μεγάλη υπόθεση, η ήδη θρυλική επιχείρηση «Επική Οργή» θα έχει τελειώσει και ο εξαιρετικά αποτελεσματικός αποκλεισμός θα επιτρέψει στα Στενά του Ορμούζ να είναι ΑΝΟΙΧΤΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν. Εάν δεν συμφωνήσουν, θα ξεκινήσουν οι βομβαρδισμοί και, δυστυχώς, θα είναι σε μεγαλύτερη ένταση από ό,τι πριν. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα! Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ

Αυτό που δεν αποσαφηνίζει η ανάρτηση Τραμπ είναι αν οι ΗΠΑ αποδέχονται την θέση του Ιράν να ανοίξουν πρώτα τα Στενά του Ορμούζ και οι συνομιλίες για τα πυρηνικά να μετατεθούν σε δεύτερο χρόνο.

Η προοπτική μιας συμφωνίας αποτυπώθηκε στην αντίδραση των αγορών, με τις τιμές του πετρελαίου να κινούνται κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Την ίδια στιγμή, το Ιράν φαίνεται να λαμβάνει μέτρα για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ όσον αφορά τη θαλάσσια κυκλοφορία.

Ένας λογαριασμός του X που συνδέεται με τη Διοίκηση Ναυτικού του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν αναφέρει ότι «θα διασφαλιστεί ασφαλής, σταθερή διέλευση» μέσω της πλωτής οδού «με την εξουδετέρωση των απειλών των επιτιθέμενων και την εφαρμογή νέων πρωτοκόλλων».

Αν και η αναφορά σε «νέα πρωτόκολλα» είναι ασαφής, η μνεία σε απειλές που «εξουδετερώνονται» πιθανότατα παραπέμπει στην απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να διακόψει την επιχείρηση «Ελευθερία» στα Στενά του Ορμούζ, με τον ίδιο να επικαλείεται «πρόοδο στις διαπραγματεύσεις».

Αυτή είναι η μία όψη, καθώς υπάρχουν και αυτές οι «φωνές» μέσα στο Ιράν που περιμένουν ακόμη και μία νέα στρατιωτική επίθεση από τις ΗΠΑ, πριν από την επίσημη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην Κίνα, ένα ταξίδι με μηνύματα τόσο προς την Τεχεράνη όσο και προς το Πεκίνο.

Ανάμεσα σε αυτές τις «φωνές» και ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης Σεγιέντ Μοχαμάντ Μαραντί που αναφέρθηκε με ανάρτησή του στο X σε αυτό το σενάριο.

Αν και ακόμη το τοπίο είναι θολό και κανείς δεν μπορεί να μιλήσει με ασφάλεια για την επόμενη ημέρα, εντούτοις το Πακιστάν εξακολουθεί να εργάζεται παρασκηνιακά με στόχο την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου.

Εξάλλου, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες, όπως γνωρίζουν καλά όσοι παρακολουθούν τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Το κλίμα δυσπιστίας που υπάρχει ανάμεσα στις δύο πλευρές δεν μπορεί να ανατραπεί εύκολα.

Πολλοί είναι εκείνοι που εκτιμούν ότι το Ιράν είναι απίθανο να αποδεχτεί τις υποσχέσεις των ΗΠΑ για άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων, σε αντάλλαγμα για την απόσυρση του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ.

Εξάλλου το γεγονός ότι δεν είναι πρόδηλο ποιος κινεί τα νήματα της εξουσίας στο Ιράν, το θεοκρατικό καθεστώς ή το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης δεν βοηθά στην εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων για τη στάση της Τεχεράνης.

Αντίστοιχα και οι ΗΠΑ είναι βέβαιο ότι περιμένουν αδιαμφισβήτητες εγγυήσεις όχι μόνο για τα Στενά του Ορμούζ αλλά και για την τύχη και φύση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, το οποίο είναι ένα από τα βασικότερα ζητήματα αγκάθια που οδήγησε τον Ντόναλντ Τραμπ να ξεκινήσει τον πόλεμο.

Τι προβλέπει το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ και Ιράν

Σύμφωνα με πληροφορίες, το μνημόνιο κατανόησης που έχει πέσει στο τραπέζι μεταξύ άλλων διατάξεων, θα περιλαμβάνει τη δέσμευση του Ιράν σε μορατόριουμ για τον πυρηνικό εμπλουτισμό, την συμφωνία των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις τους και να αποδεσμεύσουν δισεκατομμύρια σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια και την άρση των περιορισμών σχετικά με τη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ από τις δύο πλευρές.

Πολλοί από τους όρους που περιλαμβάνονται στο υπόμνημα θα εξαρτώνται από την επίτευξη τελικής συμφωνίας, αφήνοντας την πιθανότητα επιστροφής στις πολεμικές επιχειρήσεις ή μιας παρατεταμένης αβεβαιότητας στην οποία οι εχθροπραξίες θα έχουν «παγώσει», αλλά τίποτα δεν έχει πραγματικά επιλυθεί.

Στην τρέχουσα μορφή του θα κηρύξει το τέλος του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη μιας περιόδου διαπραγματεύσεων τριάντα ημερών με στόχο μια λεπτομερή συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την άρση των κυρώσεων των ΗΠΑ.

Οι περιορισμοί του Ιράν στη ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ θα αρθούν σταδιακά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου 30 ημερών, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο.

Εάν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, οι αμερικανικές δυνάμεις θα είναι σε θέση να αποκαταστήσουν τον αποκλεισμό ή να επαναλάβουν τη στρατιωτική δράση, τόνισε ακόμη ο αξιωματούχος.

Το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης

Η διάρκεια του μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, με τρεις πηγές να αναφέρουν ότι θα έχει διάρκεια τουλάχιστον 12 χρόνια ενώ μία εξ αυτών θέτει τα 15 χρόνια ως πιθανό σημείο συμφωνίας. Το Ιράν πρότεινε ένα 5ετές μορατόριουμ στον εμπλουτισμό και οι ΗΠΑ απαίτησαν 20.

Παράλληλα οι ΗΠΑ θέλουν να εισαγάγουν μια διάταξη σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε ιρανική παραβίαση του εμπλουτισμού θα παρατείνει το μορατόριουμ, ανέφερε μία πηγή. Το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίζει στο χαμηλό επίπεδο του 3,67% μετά τη λήξη του.

Το Ιράν θα δεσμευτεί στο Μνημόνιο να μην επιδιώξει ποτέ την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο, τα μέρη συζητούν μια ρήτρα σύμφωνα με την οποία το Ιράν θα δεσμευτεί να μην λειτουργεί υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Επίσης η Τεχεράνη θα δεχθεί ένα ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων - προγραμματισμένων και αιφνίδιων - από επιθεωρητές του ΟΗΕ, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο.

Από την πλευρά τους οι ΗΠΑ θα δεσμευτούν στο πλαίσιο του Μνημονίου Συνεργασίας για τη σταδιακή άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν και τη σταδιακή αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ιρανικά κεφάλαια που είναι «παγωμένα» σε όλο τον κόσμο.

Το ουράνιο

Δύο πηγές με γνώση των συνομιλιών ανέφεραν ακόμη ότι στο τραπέζι είναι η απομάκρυνση του ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού από τη χώρα, μια βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ που η Τεχεράνη έχει απορρίψει μέχρι στιγμής.

Μια πηγή αποκάλυψε ότι μια επιλογή που συζητείται είναι η μεταφορά του υλικού στις ΗΠΑ.