Γιατί ο Τραμπ άλλαξε στάση και τερμάτισε την «Επιχείρηση Ελευθερία» στο Ορμούζ - Όλο το παρασκήνιο

Η διπλωματία κερδίσει προσώρας έδαφος. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι σταματά προσωρινά η «Επιχείρηση Ελευθερία» στα Στενά του Ορμούζ, επικαλούμενος πρόοδο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.

Οι διπλωματικές διεργασίες επικεντρώνονται στην εξεύρεση μιας «win-win» φόρμουλας, που θα είναι αποδεκτή και από τις δύο πλευρές και η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση και ενδεχόμενο τερματισμό του πολέμου.

Οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις πραγματοποιούνται με τη συμμετοχή τρίτων χωρών και διεθνών παραγόντων. Εγχείρημα καθόλου εύκολο, καθώς οι μέχρι τώρα διαπραγματεύσεις έχουν μόνο καταδείξει τις διαφορετικές οπτικές που έχουν οι ΗΠΑ και το Ιράν για το πώς πρέπει να τελειώσει αυτός ο πόλεμος.

Πού οφείλεται η αλλαγή στάσης του Τραμπ

Πίσω από αυτή την αλλαγή πλεύσης του Τραμπ, ίσως να κρύβεται η συνειδητοποίηση ότι η συνθηκολόγηση του Ιράν δεν είναι εύκολη υπόθεση. Εδώ και καιρό αναλυτές υποστήριζαν ότι πρόκειται για εσφαλμένη ερμηνεία της στρατηγικής, της ψυχολογίας και της ικανότητας προσαρμογής της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Αυτό, καθώς η ιρανική κυβέρνηση πιστεύει ότι έχει το πάνω χέρι προς το παρόν και ότι μπορεί να αντέξει την οικονομική πίεση, όπως έχει κάνει και στο παρελθόν, για μεγαλύτερο διάστημα σε σχέση με τις ΗΠΑ, που ανησυχούν για νέο κύκλο αύξησεων στις τιμές ενέργειας λόγω της διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ.

Σε καμία περίπτωση, πάντως, ο τερματισμός της «Επιχείρησης Ελευθερία» δεν σημαίνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν κρατά ανοιχτές όλες τις επιλογές του ακόμη και τις στρατιωτικές.

Σύμφωνα με πληροφορίες, που επικαλούνται διεθνή ΜΜΕ, ο ίδιος ήταν έτοιμος να διατάξει νέο «κύμα» επιθέσεων κατά του Ιράν, προτού η Τεχεράνη καταθέσει νέα πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου, την οποία τελικά ο Τραμπ απέρριψε.

Γιατί προτιμά τώρα τη διπλωματία

Αν και το περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου ασκεί πιέσεις για επιστροφή στο «μονοπάτι» του πολέμου, εντούτοις εκείνος εξακολουθεί να εξαντλεί όλα τα περιθώρια για διαπραγματεύσεις.

Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι εάν οι συνομιλίες παραμείνουν σε αδιέξοδο τις επόμενες ημέρες, τότε ο Τραμπ είναι έτοιμος να διατάξει μια σύντομη αλλά ισχυρή στρατιωτική εκστρατεία, με στόχο την άρση του αδιεξόδου.

Οι σύμβουλοι του Τραμπ, συμπεριλαμβανομένου του Τζάρεντ Κούσνερ, τον έχουν προειδοποιήσει ότι αν και σημειώνεται πρόοδος στις διαπραγματεύσεις, ωστόσο δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οποιαδήποτε συμφωνία επιτευχθεί με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί θα γίνει δεκτή από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Σε κάθε περίπτωση, το τοπίο παρεμένει ομιχλώδες, καθώς υπάρχουν και άλλοι παράγονες στην εξίσωση, όπως το Ισραήλ, η Κίνα αλλά και η Ρωσία. Από την πλευρά του, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου θέλει να εξαλείψει την απειλή του Ιράν, το οποίο βρίσκεται σαφώς πιο κοντά στο Ισραήλ από ότι στις ΗΠΑ και αυτό σημαίνει ότι δεν συμφωνεί πάντα με τις επιλογές του Τραμπ.

Ο ρόλος Ρωσίας και Κίνας

Μεγάλη σημασία έχει και ο ρόλος της διένεξης ανάμεσα σε Κίνα και Ρωσία. ειδικά δεδομένου ότι στο Πεκίνο βρίσκεται για σειρά επαφών ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος είχε κάνει την προηγούμενη εβδομάδα μια στάση στη Ρωσία, όπου συναντήθηκε και με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.

Η χρονική συγκυρία της επίσκεψης Αραγτσί στην Κίνα, η οποία αγοράζει πετρέλαιο από το Ιράν, έχει και αυτή τη σημασία της, καθώς έρχεται λίγο πριν από την επίσημη επίκεψη του Ντόναλντ Τραμπ την επόμενη εβδομάδα.

Παρά τις δημόσιες παραινέσεις προς τις δύο πλευρές να τερματίσουν τον πόλεμο η Ρωσία και η Κίνα βλέπουν μια ευκαιρία να αλλάξουν τις ισορροπίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και οι δύο χώρες πιστεύουν ότι μια κυβέρνηση των ΗΠΑ εμπλεκόμενη σε ατελείωτους πολέμους στη Μέση Ανατολή θα τους δημιουργούσε πολύ λιγότερα προβλήματα.

Πράγματι, η διεθνής θέση της Κίνας βελτιώθηκε αξιοσημείωτα στα 20 χρόνια μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν απασχολημένες με πολέμους στη Μέση Ανατολή. Όπως αξιομνημόνευτα σημείωσε ο Ινδός Υπουργός Εξωτερικών Σ. Τζαϊσανκάρ: «Για δύο δεκαετίες, η Κίνα κέρδιζε αλλά δεν πολεμούσε [στη Μέση Ανατολή], ενώ οι ΗΠΑ πολεμούσαν χωρίς να κερδίζουν» αναφέρει ανάλυση του Foreign Affairs.

Συνεπώς, η Μόσχα και το Πεκίνο θέλουν τώρα να καρπωθούν τα οφέλη της εμπλοκής της Ουάσιγκτον στην περιοχή. Οι Ρώσοι και οι Κινέζοι έχουν κάθε συμφέρον οι Ηνωμένες Πολιτείες να παραμένουν εγκλωβισμένες σε ένα πόλεμο χαμηλής έντασης που καταναλώνει τους πόρους της και υπονομεύει τη διεθνή της θέση. Και οι δύο χώρες διαθέτουν εργαλεία για να βοηθήσουν στην επίτευξη αυτού του σκοπού μέσω της υποστήριξής τους προς το Ιράν.

Από τη πλευρά της Ουάσιγκτον μπορεί να αποτρέψει αυτό το αποτέλεσμα αποφεύγοντας τους μαξιμαλιστικούς στόχους στη σύγκρουση. Έτσι ο πόλεμος του Ιράν μπορεί να μην αναδείξει έναν σαφή νικητή, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να διασφαλίσουν ότι ούτε η Κίνα ούτε η Ρωσία θα καταλήξουν να διεκδικήσουν τη νίκη.