274 ορειβάτες στην «ζώνη θανάτου» του Έβερεστ: Οι κίνδυνοι της κατάκτησης της «οροφής του κόσμου»

Αυτός ο αριθμός είναι σχεδόν 50 περισσότεροι από το προηγούμενο ρεκόρ των 223 που σημειώθηκε στις 22 Μαΐου 2019, αν και ο συνολικός αριθμός ήταν υψηλότερος εκείνη την ημέρα επειδή ορισμένοι ορειβάτες έφτασαν στην κορυφή από τη βόρεια πλευρά του βουνού στο Θιβέτ. Η Κίνα δεν εξέδωσε άδειες για ανάβαση στη βόρεια πλευρά φέτος, σύμφωνα με δημοσιεύματα.

• Ιστορικό ρεκόρ στο Έβερεστ: 274 ορειβάτες κατέκτησαν την κορυφή σε μία ημέρα

Ο Ρίσι Μπαντάρι, γενικός γραμματέας του Συνδέσμου Χειριστών Αποστολών του Νεπάλ, επιβεβαίωσε τον αριθμό στο CNNi, αποδίδοντας τις καλές καιρικές συνθήκες και τον μεγάλο αριθμό ορειβατών που περίμεναν να ανέβουν στην κορυφή των 8.848 μέτρων

Το ψηλότερο βουνό στον κόσμο, το Έβερεστ, έχει ένα βασικό «παράθυρο» την άνοιξη για όσους ελπίζουν να φτάσουν στην κορυφή, που συνήθως «ανοίγει» στα μέσα έως τα τέλη Μαΐου. Οι σκληροί χειμερινοί άνεμοι υποχωρούν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, επιτρέποντας στους ορειβάτες να ανηφορίζουν «ευκολότερα» προς την κορυφή.

Φέτος, η ετήσια εαρινή αναρριχητική περίοδος ξεκίνησε μετά από ένα μπλοκάρισμα της διαδρομής προς την κορυφή που προκάλεσε προβλήματα σε εκατοντάδες ορειβάτες.

Ο πάγος που εμπόδιζε το μονοπάτι κράτησε τους αλπινιστές κολλημένους στο Base Camp, καθώς εξειδικευμένοι εργαζόμενοι σε μεγάλο υψόμετρο, γνωστοί ως «γιατροί παγοκαταρρακτών», εργάζονταν για εβδομάδες για να αφαιρέσουν το μεγάλο παγωμένο μπλοκ, γνωστό ως serac. Η διαδρομή τελικά άνοιξε στις 13 Μαΐου, αλλά η καθυστέρηση πυροδότησε φόβους για υπερπληθυσμό στο βουνό, λόγω της συσσώρευσης ορειβατών και του μικρότερου χρόνου που είχαν για να φτάσουν στην κορυφή.

Το Νεπάλ έχει εκδώσει σχεδόν 500 άδειες για ανάβαση στο βουνό φέτος.

Ο καιρός δεν είναι η μόνη απειλή

Στις 10 Μαΐου 1996, περισσότεροι από 30 ορειβάτες έμειναν αποκλεισμένοι ψηλά στο ψηλότερο βουνό του κόσμου από μια ισχυρή και απροσδόκητη καταιγίδα.

Χωρίς οξυγόνο, εξαντλημένοι και χαμένοι στο σκοτάδι, η ιστορία τους μετατράπηκε σε αγώνα επιβίωσης ενάντια σε ανέμους άνω των 110 χιλιομέτρων/ώρα και θερμοκρασίες -40 βαθμών.

Οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε αυτό που ήταν τότε το πιο θανατηφόρο 24ωρο στο Έβερεστ.

Αλλά ήταν η προσοχή των μέσων ενημέρωσης που ακολούθησε, με αφορμή και το μπεστ σέλερ του Jon Krakauer «Into Thin Air», που μετέτρεψε την καταστροφή σε πολιτιστικό φαινόμενο.

Το Έβερεστ δεν ήταν πλέον αποκλειστικά υπόθεση των πεπειραμένων και σκληραγωγημένων ορειβατών. Με λίγη εκπαίδευση και πολλά χρήματα, ο μέσος άνθρωπος μπορούσε να καθοδηγηθεί σε κάθε βήμα της ανάβασης στην κορυφή των 8.849 μέτρων για να σταθεί στην κορυφή του κόσμου.

Τριάντα χρόνια μετά από εκείνη την ισχυρή καταιγίδα, οι εξελίξεις στην τεχνολογία, ο καλύτερος εξοπλισμός και μια νέα γενιά εξουσιοδοτημένων Νεπαλέζων οδηγών, έχουν κάνει το βουνό προσβασιμότερο και πιο επικερδές από ποτέ.

Η κατασκήνωση βάσης του Έβερεστ έχει γίνει μια μητρόπολη μεγάλου υψομέτρου. Και σήμερα, δεν είναι ο απρόβλεπτος καιρός που θέτει τον μεγαλύτερο κίνδυνο στην κορυφή, λένε οι ειδικοί, αλλά ένα μείγμα υπερπληθυσμού, άπειρων τουριστών και οικονομικών υπηρεσιών που κάνουν περικοπές.

Τρεις δεκαετίες αργότερα, το τοπίο αναρρίχησης στο βουνό είναι εντελώς διαφορετικό, με τεράστιες βελτιώσεις στην ασφάλεια και τις επικοινωνίες.

Ανταγωνιστικές εταιρείες ξεναγήσεων συνεργάστηκαν τώρα για να επισκευάσουν σχοινιά και να οργανώσουν σημεία ασφαλείας. Περισσότερο οξυγόνο σε φιάλες και ιατρικά εφόδια είναι πλέον διάσπαρτα στο βουνό, προσλήφθηκαν εξειδικευμένοι γιατροί αλπικών αποστολών και επιβλήθηκαν χρονοδιάγράμματα δραστηριοτήτων.

Αλλά ήταν οι σημαντικές εξελίξεις στην πρόγνωση καιρού και την τεχνολογία που μεταμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η αναρρίχηση στο βουνό. Σήμερα, οι προσπάθειες ανάβασης στην κορυφή υπαγορεύονται από τον καιρό, με τους ορειβάτες να κάνουν την προσπάθειά τους κατά τη διάρκεια ενός στενού παραθύρου ανάβασης τον Μάιο, όταν το ρεύμα των Ιμαλαΐων κινείται λίγο βόρεια, φέρνοντας πιο ήρεμες συνθήκες.

Νέα μοντέλα πρόγνωσης καιρού προσαρμοσμένα στο Έβερεστ έχουν γίνει τόσο καλά που μια τραγωδία όπως η καταιγίδα του Μαΐου 1996 «δεν θα μπορούσε πραγματικά να ξανασυμβεί», δήλωσε ο Γουίλ Κόκρελ, συγγραφέας του βιβλίου «Everest Inc».

Η τελευταία τεχνολογική εξέλιξη που θα μπορούσε να σώσει περισσότερες ζωές είναι τα drones ικανά να παρακολουθούν διαδρομές και να βοηθούν στην έρευνα και διάσωση. Μπορούν επίσης να μεταφέρουν βαριά φορτία, μειώνοντας τον αριθμό των ταξιδιών που κάνουν οι Σέρπα μεταφέροντας προμήθειες μέσω του παγετώνα Κούμπου - που θεωρείται το πιο επικίνδυνο τμήμα της ανάβασης.

Τουριστική ατραξιόν με θανατηφόρες επιπτώσεις

Η αναρρίχηση στο Έβερεστ είναι μια «βάσανος», είπε ο Κόκρελ. Από τον επικίνδυνο παγοκαταρράκτη μέχρι την αναρρίχηση στην Όψη Λότσε, έναν απόκρημνο βράχο από χιόνι και πάγο, οι ορειβάτες μάχονται με σφοδρούς ανέμους και αγωνίζονται να αναπνεύσουν σε υψόμετρα στα οποία οι άνθρωποι δεν μπορούν να επιβιώσουν. «Ωθεί κάθε άνθρωπο, στα απόλυτα όριά του», είπε.

Από τότε που ξεκίνησαν οι καταγραφές τη δεκαετία του 1920, 344 άνθρωποι έχουν πεθάνει στο Έβερεστ, σύμφωνα με τη Βάση Δεδομένων των Ιμαλαΐων, αλλά η αναλογία θανάτων προς ορειβάτες που τολμούν να ανέβουν πάνω από το βασικό στρατόπεδο είναι λιγότερο από 1%.

Περισσότεροι από 7.560 άνθρωποι έχουν φτάσει στην κορυφή σε σχεδόν 14.000 αναβάσεις συνολικά από τον Δεκέμβριο του 2025.

Περισσότεροι άνθρωποι σήμαιναν περισσότερες προμήθειες, περισσότερα απόβλητα και μεγαλύτερη πίεση στους οδηγούς, τους αχθοφόρους και τους εργάτες. Ζητήματα που ήρθαν στο φως από τις viral φωτογραφίες κυκλοφοριακής συμφόρησης ψηλά στο βουνό.

«Υπάρχουν παραδείγματα ορισμένων ομάδων που έχουν έως και 60 πελάτες», λέει ο Γκάι Κότερ, διευθύνων σύμβουλος της Adventure Consultants και οδηγός στην μοιραία ανάβαση του 1996, ο οποίος έχει ανέβει στο Έβερεστ πέντε φορές. «Απλώς ασκείται πολύ μεγαλύτερη πίεση στους ανθρώπους που ανεβαίνουν το βουνό, και αυτό οδηγεί σε περισσότερους θανάτους».

Ο Gelje, ο οποίος, μαζί με τη διάσημη Βρετανίδα ορειβάτη Adriana Brownlee, διευθύνει την εταιρεία αποστολών AGA Adventures, γνωρίζει από πρώτο χέρι τους κινδύνους της αναρρίχησης σε μεγάλο υψόμετρο. Έχει πραγματοποιήσει πάνω από 50 διασώσεις και το 2023, σε ηλικία 30 ετών, πραγματοποίησε την υψηλότερη σόλο διάσωση στον κόσμο πάνω από 8.000 μέτρα στο Έβερεστ.

«Η περισσότερη κίνηση είναι πιο επικίνδυνη», είπε, επειδή μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο κρυοπαγημάτων και υποξίας, που προκαλείται όταν ο εγκέφαλος και οι πνεύμονες στερούνται οξυγόνου. «Πέντε φιάλες (οξυγόνου) είναι υπεραρκετές, αλλά μερικές φορές με την κίνηση θα κολλήσουν εκεί πάνω, θα ξεμείνουν από οξυγόνο. Μετά δεν μπορούν να κατέβουν», είπε.

Άλλοι λένε ότι το Έβερεστ μπορεί να αντέξει τα πλήθη, είναι οι άπειροι ορειβάτες και οδηγοί που θέτουν σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια στις μέρες μας.

Υπάρχουν περίπου 1.200 διαφορετικές εταιρείες που προσφέρουν αναβάσεις στο Έβερεστ, εκτιμά ο Cotter, αλλά λέει ότι ορισμένες από τις οικονομικές υπηρεσίες είναι σύντομες, όπως η μη χρήση εκπαιδευμένων οδηγών βουνού ή η επαρκής αξιολόγηση των επιπέδων εμπειρίας των πελατών.

Οι αποστολές κυμαίνονται από τις φθηνότερες, περίπου 40.000 έως 100.000 δολάρια, ανάλογα με την εταιρεία και τις υπηρεσίες που προσφέρονται, ενώ οι ακριβές αναβάσεις μπορούν να φτάσουν τα 300.000 δολάρια.

Τα ρολόγια Garmin με GPS trackers και τα δορυφορικά τηλέφωνα είναι πλέον στάνταρ εξοπλισμός, αλλά ο Gelje λέει ότι η πρόσληψη έμπειρων οδηγών και η αναλογία δύο Sherpa προς έναν ορειβάτη είναι ζωτικής σημασίας σε ύψη όπου η ναυτία του υψομέτρου, η έκθεση και η εξάντληση μπορεί να είναι συχνές αιτίες θανάτου.

Και οι αρχάριοι στο Έβερεστ δεν γνωρίζουν πάντα ποιες υπηρεσίες χρειάζονται μέχρι να είναι πολύ αργά.

«Λένε στους ανθρώπους ότι δεν χρειάζεται καν να ξέρουν πώς να σκαρφαλώνουν στα βουνά, θα σας διδάξουμε στην πορεία, και αυτά διδάσκονται από ανθρώπους που δεν ξέρουν πώς να διδάσκουν», είπε ο Cotter.

Ο Κάμι Ρίτα είπε ότι υπήρξαν «πολλές αλλαγές» στο Έβερεστ από τότε που ανέβηκε για πρώτη φορά στην κορυφή το 1994, δύο χρόνια πριν από την καταστροφή. Μια νέα τάση ήταν ότι οι ορειβάτες που είχαν ολοκληρώσει την προσπάθειά τους «δεν έκαναν πεζοπορία όπως πριν» για να κάνουν το τριήμερο ταξίδι των 40 μιλίων από το στρατόπεδο βάσης πίσω στο Λούκλα, όπου παραδοσιακά ξεκινούν και τελειώνουν οι αποστολές στο Έβερεστ. Αντ' αυτού, πολλοί επέλεγαν να πάρουν ελικόπτερο κατευθείαν από το στρατόπεδο βάσης στις εγκαταστάσεις της πρωτεύουσας του Νεπάλ, Κατμαντού.

Ο Cotter λέει ότι έχει επίσης δει «μεγάλο αριθμό ανθρώπων που θέλουν να πετάξουν από το Camp Two σε υψόμετρο περίπου 6.400 μέτρων αφού έχουν φτάσει στην κορυφή» και πιστεύει ότι «όποιος πετάει από το Camp Two δεν έχει πραγματικά ανέβει στο βουνό».

Οι περισσότερες εταιρείες και πελάτες δεν είναι απαραίτητα κακό, λέει ο Gelje, αν λειτουργούν υπεύθυνα.

«Αν οργανώνεις (τις αποστολές) καλά και με ασφαλή τρόπο και αν παρέχεις έναν καλό οδηγό... συστήματα διάσωσης... αυτό είναι καλό για τον κλάδο στο Νεπάλ», είπε.

Η νομοθεσία που προχωρά στο κοινοβούλιο του Νεπάλ περιλαμβάνει μια πρόταση ότι όλοι οι ορειβάτες πρέπει να σκαρφαλώσουν σε μια κορυφή 7.000 μέτρων στο Νεπάλ πριν επιχειρήσουν την ανάβαση στο Έβερεστ. Οι περισσότεροι συμφωνούν ότι οι ορειβάτες χρειάζονται κατάλληλη εμπειρία και εκπαίδευση για την ανάβαση σε βουνά μεγάλου υψομέτρου, αλλά αμφισβητούν την απαίτηση ότι πρέπει να γίνει στο Νεπάλ.

«Νομίζω ότι για να γίνει πραγματικά αξιόπιστο, είναι σημαντικό οι άνθρωποι που ανεβαίνουν στο Έβερεστ να είναι αρκετά καταρτισμένοι και έμπειροι για να το κάνουν, ώστε να αισθάνονται ότι έχουν δικαιολογημένα ανέβει στην κορυφή, όχι ότι έχουν συρθεί εκεί απλώς για να την προσθέσουν σε κάποια λίστα επιθυμιών και να την βάλουν στο ράφι», δήλωσε ο Κότερ.

Τουρίστες και κάτοχοι ρεκόρ στις πλαγιές του Έβερεστ

Ο τουρισμός είναι ένας βασικός πυλώνας της οικονομίας του Νεπάλ, απασχολώντας περίπου ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Και η μανία για το Έβερεστ έχει διοχετεύσει τα απαραίτητα χρήματα και την ανάπτυξη, δημιουργώντας περισσότερες ευκαιρίες και καλύτερη εκπαίδευση για όσους ζουν και εργάζονται κοντά στην κορυφή του κόσμου.

Και αυτή η σεζόν ήταν μια από τις πιο πολυάσχολες που έχουν συμβεί ποτέ, με την κυβέρνηση του Νεπάλ να εκδίδει αριθμό ρεκόρ αδειών και περίπου 900 αναβάσεις.

Μεταξύ αυτών, ο Βρετανός ορειβάτης Kenton Cool, ο οποίος με την 20ή του ανάβαση έσπασε το ρεκόρ των περισσότερων αναβάσεων στην κορυφή από μη Νεπαλέζο, ο Πολωνός ορειβάτης Bartek Ziemski, ο οποίος ανέβηκε στο Έβερεστ χωρίς φιάλη οξυγόνου πριν επιστρέψει με σκι στην κατασκήνωση βάσης και ο Αυστραλός Oliver Foran, του οποίου το ταξίδι προς την κορυφή με τον Gelje περιελάμβανε ποδηλασία από το επίπεδο της θάλασσας στην Ινδία, σπάζοντας το ρεκόρ ανάβασης «από θάλασσα σε κορυφή». Η River Ahmed έγινε η πρώτη Αφγανή γυναίκα που ανέβηκε στην κορυφή και η 18χρονη Bianca Adler έγινε η νεότερη Αυστραλή.

Παρά όλη την αρνητική κάλυψη, τα επιχειρήματα σχετικά με τα στυλ αναρρίχησης, τις αντιπαραθέσεις και τις καταστροφές, το Έβερεστ εξακολουθεί να βρίσκεται στην καρδιά τόσων πολλών ονείρων και φιλοδοξιών — ακόμη και για άτομα με προχωρημένους, όπως ο Κότερ.

«Αυτό που πιστεύω για το Έβερεστ, ακόμη και σήμερα, είναι ότι είναι μια από τις πιο εκπληκτικές περιπέτειες που θα μπορούσες ποτέ να κάνεις, να σκαρφαλώσεις στην κορυφή και να βρεθείς στην κορυφή της υψηλότερης κορυφής του κόσμου», είπε.