«Έπεσε το ρεύμα την ώρα που έμπαινε στο χειρουργείο»: Η Κούβα σήμερα μέσα από τα μάτια Ελλήνων

Το CNN Greece συνομίλησε σε Έλληνες και Ελληνίδες που εργάζονται στην Αβάνα ή που την έχουν επισκεφθεί στο πλαίσιο των λεγόμενων μπριγάδων, σε μια προσπάθεια να δει την πραγματική Κούβα μέσα από τη δική τους ματιά.

«Στα μάτια ενός Δυτικού, μπορεί η Κούβα να μοιάζει με μία φτωχή χώρα. Περνώντας όμως κάποιες ημέρες εκεί αντιλαμβάνεται κανείς την τεράστια πρόοδο που έχει σημειώσει η χώρα, συγκριτικά με τους γείτονές της, παρά τις τεράστιες δυσκολίες που έχει αντιμετωπίσει» τονίζει η Αγγελική στο CNN Greece, η οποία ταξίδεψε στην περιοχή στις 25 Απριλίου, στο πλαίσιο της μπριγάδας Διεθνούς Αλληλεγγύης που διοργανώθηκε για την Πρωτομαγιά.

Παράλληλα, στο νησί αυτό της Λατινικής Αμερικής ζει μία μικρή κοινότητα Ελλήνων και Ελληνίδων. Ανάμεσα σε αυτούς είναι και ένας εργαζόμενος στον τουρισμό, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας στο CNN Greece για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το νησί.

Εκείνος ζει στην Αβάνα 10 μήνες στον χρόνο, τα τελευταία 3,5 χρόνια.

Περιγράφοντας το πώς οι Κουβανοί αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες, σχολιάζει πως «ο κουβανικός λαός είναι ψύχραιμος σε αυτές τις συνθήκες. Είναι πολύ πιο έντονο το αίσθημα της επιβίωσης και αυτό εξηγεί γιατί παρά τις δυσκολίες δεν βλέπουμε εικόνες εξέγερσης».

«Αν οι διακοπές ρεύματος που καταγράφονται στην Αβάνα συνέβαιναν στην Ελλάδα, θα βλέπαμε τον κόσμο στους δρόμους και να αδειάζουν τα σούπερ μάρκετ» τονίζει.

Τι συμβαίνει με το πετρέλαιο και την ενεργειακή επάρκεια της Κούβας

Πώς ξεκίνησαν οι ελλείψεις; Απαντώντας στο ερώτημα αυτό, ο Έλληνας εργαζόμενος επισημαίνει πως «η κατάσταση στην Κούβα άρχισε να αλλάζει σημαντικά από τον Μάρτιο του 2023.

«Τον Μάρτιο του 2023 υπάρχει μια πρώτη κρίση πετρελαίου, καθώς άρχισαν να καταφθάνουν στο νησί μικρότερες ποσότητες από την Βενεζουέλα, από την οποία και εξαρτιόταν σε μεγαλύτερο βαθμό» εξηγεί.

Από πού προέρχεται, όμως το πετρέλαιο της Κούβας; «Η Αβάνα παράγει το 40% των αποθεμάτων, το οποίο ωστόσο δεν είναι ικανό να λύσει το ενεργειακό ζήτημα της περιοχής και ταυτόχρονα δεν είναι αρκετά καλής ποιότητας» σημειώνει.

«Από το 2023, επομένως, κυρίως το κομμάτι των ανατολικών περιοχών - το Μπαρακόα, τμήματα κοντά στο Γκουαντάναμο και τη Μόα - είχε σχεδόν καθημερινές διακοπές ρεύματος για λίγες ώρες» εξηγεί.

Σταδιακά, μέρα με τη μέρα οι πολίτες άρχισαν να αντιμετωπίζουν προβλήματα ελλείψεων και στα βενζινάδικα.

«Αυτοί οι παράγοντες σε συνδυασμό με τις ελλείψεις σε πετρέλαιο άρχισαν να δημιουργούν μία εκρηκτική συνθήκη, διότι η ηλεκτροδότηση της Κούβας εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το πετρέλαιο και από την επεξεργασία του» όπως σημειώνει.

Πώς μετακινούνται οι πολίτες

Πέρα από τις εικόνες που βλέπουμε στα μεγάλα πρακτορεία ειδήσεων του εξωτερικού, με την Αβάνα να αποτυπώνεται βυθισμένη στο σκοτάδι, ο οικονομικός αποκλεισμός και η κρίση του πετρελαίου έχει επιπτώσεις και σε μία σειρά από πτυχές της καθημερινότητας της Κούβας.

Για την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε καύσιμα, το κράτος έχει υιοθετήσει ένα ειδικό σύστημα. «Έχουν πρόσβαση περίπου 20 λίτρα πετρελαίου ανά 20 ημέρες, στη λογική του εισιτηρίου» εξηγεί.

Η πίεση, όμως, έχει οδηγήσει στη διακίνηση πετρελαίου στη «μαύρη αγορά», με αποτέλεσμα από τον Ιανουάριο μέχρι και σήμερα οι τιμές της βενζίνης από τα 2.000 πέσος να αγγίζουν τα 6.000 πέσος, δηλαδή τα 10 δολάρια.

Τα ηλεκτροκίνητα, επίσημο μέσο μεταφοράς

Με την κατάσταση να γίνεται ασφυκτική λόγω του αμερικανικού εμπράργκο, η Κούβα κλήθηκε να βρει άλλες εναλλακτικές για την επιβίωσή της.

«Είναι εντυπωσιακό ότι μέσα σε λίγα μόλις χρόνια λόγω των σχέσεων που έχει με την Κίνα, η Κούβα απέκτησε πάρα πολλά ηλεκτροκίνητα οχήματα, μηχανάκια, τρίκυκλα και αυτοκίνητα» σχολιάζει.

Μάλιστα, τα τρίκυκλα έχουν καταστεί σε επίσημο μέσο μεταφοράς, με αυτάρκεια έως 6 ώρες.

Μείωση διδακτικών ωρών, τηλεκπαίδευση

Για την μείωση των αναγκών μετακίνησης, στον τομέα της εκπαίδευσης υιοθετήθηκαν μέτρα όπως η τηλεκπαίδευση ή η μείωση των διδακτικών ωρών και η συρρίκνωση του ακαδημαϊκού έτους.

«Τα πανεπιστήμια άρχισαν να λειτουργούν αποκλειστικά με εξ αποστάσεως εκπαίδευση, ενώ παράλληλα μειώθηκε ο σχολικός χρόνος» σημειώνει.

«Το εντυπωσιακό είναι ότι στα ειδικά σχολεία που υπάρχουν στην Κούβα δεν έχει χαθεί ούτε λεπτό εκμάθησης και διδασκαλίας» δηλώνει.

Κατά την παραμονή της στην Κούβα η Αγγελική επισκέφθηκε δύο σχολεία εκ των οποίων το ένα ήταν για παιδιά με ειδικές ανάγκες. «Έβλεπες δασκάλους να ενδιαφέρονται για κάθε μαθητή, παρά το γεγονός ότι ο μισθός τους ανέρχεται στα 20 δολάρια το μήνα» αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Μπορεί να μην βλέπεις τα παιδάκια να κυκλοφορούν με iPhone στους δρόμους, τα βλέπεις όμως να παίζουν και να χορεύουν, τη στιγμή που στο Μεξικό -που είναι λίγα μίλια μακριά και θεωρείται και από τις πιο πλούσιες οικονομίες της περιοχής, τα παιδάκια μετά το σχολείο δουλεύουν» σημειώνει.

Σύμφωνα με την ίδια, στο κέντρο αποκατάστασης «Ρόζα Λούξεμπουργκ» για παιδιά με αναπτυξιακές δυσκολίες, που βρίσκεται στην πόλη Cárdenas, αντικρίζει κανείς μία στελεχωμένη κλινική που προσπαθεί να βρει εναλλακτικά μέσα για να διασφαλίσουν όσα απαιτούνται για το έργο της.

«Είναι μία κλινική που έχει αίθουσες για γυμναστική, φυσικοθεραπεία, υδροθεραπεία και οζονοθεραπεία. Μάλιστα, εντός της ίδιας κλινικής υπήρχε και οδοντιατρείο, το οποίο εξυπηρετούσε τα παιδιά όλης της περιοχής» περιγράφει η Αγγελική.

Ο διοικητής της κλινικής περιέγραφε πως «ενώ υπάρχει το εξειδικευμένο προσωπικό και οι πόροι που χρειάζονται για να φτάσουν στα παιδιά δημιουργούνται εκ του μηδενός, γνωρίζουμε ότι υπάρχουν και θεραπείες πολύ πιο εξειδικευμένες για αυτά τα παιδιά, ξέρουμε ακριβώς ποιες είναι και δεν μπορούμε να τις εισάγουμε λόγω του αποκλεισμού των ΗΠΑ».

Διακοπή ρεύματος στο χειρουργείο

Αντίστοιχες πιέσεις δέχεται συνολικά το υγειονομικό σύστημα της χώρας, με τα μεγαλύτερα προβλήματα να εντοπίζονται στις πολυκλινικές.

«Υπάρχουν πολυκλινικές σε κάθε γειτονιά, με γιατρούς από διάφορες ειδικότητες. Λόγω του προβλήματος μετακινήσεων πολλές φορές οι γιατροί έχουν μεγάλη δυσκολία να εμφανιστούν στην πολυκλινική» αναφέρει ο εργαζόμενος με τον οποίο μίλησε το CNN Greece.

Συγκλονιστική είναι η εμπειρία που μοιράζεται για έναν φίλο του, ο οποίος χρειάστηκε να χειρουργηθεί.

«Πήγε στο νοσοκομείο στα τέλη Μαρτίου και την ώρα που θα έμπαινε στο χειρουργείο κόπηκε το ρεύμα. Ευτυχώς δεν συνέβη εν μέσω της επέμβασης και κατάφερε να χειρουργηθεί λίγη ώρα αργότερα» περιγράφει.

Ο ίδιος πάντως διευκρινίζει πως αυτά είναι μεμονωμένα περιστατικά. «Σε γενικές γραμμές οι Κουβανοί έχουν ιεραρχήσει τη διαρκή - όσο αυτό είναι δυνατόν - ηλεκτροδότηση των νοσοκομείων» συμπληρώνοντας ότι, «με τη συνδρομή της Κίνας εγκαθιστούν ολοένα και περισσότερα φωτοβολταϊκά στις κρίσιμες υποδομές, ώστε να αποκτήσουν ενεργειακή αυτάρκεια».

Οι επιπτώσεις στην επιστημονική ανάπτυξη

Κατά την παραμονή της στην Αβάνα, η Αγγελική επισκέφθηκε το Ινστιτούτο Βιοτεχνολογίας, το οποίο ιδρύθηκε τη δεκαετία του 1980 με προσωπική επίβλεψη του Φιντέλ Κάστρο και έγινε γνωστό τα τελευταία χρόνια διότι ανέπτυξε ένα από τα πρώτα εμβόλια για τον Covid-19, το Αμπντάλα.

Η ίδια, συνομιλώντας με ερευνητές, περιγράφει, πως ενώ η επιστημονική κοινότητα διαθέτει τα εργαλεία και την τεχνογνωσία να αναπτύξει έτι περαιτέρω το έργο της σε μία σειρά τομέων, «λόγω του αμερικανικού αποκλεισμού δεν έχουν τους πόρους να το κάνουν».

Οι ελλείψεις στα τρόφιμα και η εικόνα της πείνας

Στον τομέα της επισιτιστικής επάρκειας, ο Έλληνας εργαζόμενος στον τουρισμό αναφέρει πως «υπάρχει μία εικόνα πείνας στην Κούβα. Αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα».

Όπως αναφέρει «υπάρχουν λίγες ελλείψεις, αλλά κυρίως καταγράφεται ένα κύμα ακρίβειας, με αποτέλεσμα σε πολλά προϊόντα οι τιμές να έχουν διπλασιαστεί».

Σε κάθε περίπτωση, εξακολουθεί να έχει επάρκεια στα προϊόντα που η ίδια χώρα παράγει, δηλαδή βολβούς, γλυκοπατάτες, ρύζι, μπανάνες και φρούτα.

Χτύπημα στον τουρισμό

Οι εικόνες που συνολικά έχουν προβληθεί στον διεθνή Τύπο και οι αντικειμενικές δυσκολίες ηλεκτροδότησης, έχουν προκαλέσει επίσης μεγάλο πλήγμα στον τουρισμό που αποτελούσε για χρόνια τη «βαριά βιομηχανία» της Κούβας.

«Στο Βαραντέρο που είναι μια πόλη-θέρετρο στην επαρχία Ματάνζας και ένα από τα μεγαλύτερα θέρετρα στην Καραϊβική λειτουργούσαν πάνω από 75 ξενοδοχείο, από αυτά πλέον λειτουργούν μόλις τα πέντε» αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Έντονο το αίσθημα της επιβίωσης και της αξιοπρέπειας»

«Αυτό που συνειδητοποιήσαμε όσοι και όσες ταξιδέψαμε στο νησί, είναι ότι παρά τις ελλείψεις, έχουν την τεχνογνωσία να τις παρακάμψουν με εναλλακτικές μεθόδους. Αυτό που σου μένει φεύγοντας από την Κούβα είναι ό,τι όσα καταφέρνουν είναι επειδή έχουν βαθιά καλλιεργημένο το αίσθημα του ανθρωπισμού και της αλληλεγγύης» σημειώνει με τη σειρά της η Αγγελική, για να συμπληρώσει πως «αυτή η κουλτούρα νομίζω ότι είναι και αυτή που τους κρατάει και τόσα χρόνια».

Την ίδια ώρα, σχολιάζει πως ένα ηθικό πλεονέκτημα που δίνει κίνητρο στους Κουβανούς να συνεχίζουν να ζουν παρά τις αντιξοότητες «η μεγάλη αίσθηση υπερηφάνειας και αυτοπεποίθησης για ότι έχουν καταφέρει συγκριτικά με την περιοχή».