Σε τεντωμένο σχοινί η εκεχειρία: Τα πλήγματα του Ισραήλ στον Λίβανο και το ρίσκο Τραμπ

Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις υποστηρίζουν ότι η Χεζμπολάχ παραβίασε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Νωρίτερα, το Al Jazeera Arabic μετέδωσε ότι επιδρομή με drone έπληξε την πόλη Ναμπατίε, ενώ το ισραηλινό Kan News, επικαλούμενο λιβανικά μέσα ενημέρωσης, ανέφερε ότι ισραηλινά μαχητικά έπληξαν περιοχή της Τύρου.

Οι νέες επιχειρήσεις σημειώνονται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία. Το Ιράν έχει ανακοινώσει το τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ισραήλ, προειδοποιώντας όμως ότι θα απαντήσει με σκληρότερα πλήγματα εάν το Ισραήλ συνεχίσει την «επιθετικότητά» του, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου στον Λίβανο.

Η πίεση της Ουάσιγκτον στο Τελ Αβίβ

Το μήνυμα της Ουάσιγκτον προς το Τελ Αβίβ είναι πλέον πιο σύνθετο. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που μπορεί να οδηγήσει σε μια ευρύτερη συμφωνία με το Ιράν. Ωστόσο, οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο και ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης με τη Χεζμπολάχ δοκιμάζουν τα όρια της αμερικανικής επιρροής.

Ο Τραμπ δήλωσε στο ABC News ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, στον οποίο είπε να «χρησιμοποιήσει τη δική του κρίση». Την ίδια στιγμή, όμως, τον προειδοποίησε να μην υπονομεύσει τις προσπάθειες για μια ειρηνευτική συμφωνία με την Τεχεράνη. Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, μέσα στις επόμενες ημέρες ενδέχεται να υπάρξει ένα πλαίσιο συμφωνίας με το Ιράν, καθώς, όπως είπε, η ειρηνευτική διαδικασία βρίσκεται στο τελικό στάδιο.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η παρέμβαση του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς. Ο Βανς ξεκαθάρισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν πολλά κοινά συμφέροντα, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις όπου αυτά αποκλίνουν. Όπως είπε στο Fox News, ο βασικός στόχος των ΗΠΑ στο Ιράν είναι να διασφαλίσουν ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

«Στο Ισραήλ μπορεί να αρέσει αυτό, μπορεί να μην του αρέσει», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί αυτή τη γραμμή σύμφωνη με το αμερικανικό εθνικό συμφέρον.

Σημείο ανάφλεξης ο Λίβανος

Το Ισραήλ σταμάτησε τα πλήγματα κατά του Ιράν κατόπιν αιτήματος του Τραμπ. Το μέτωπο του Λιβάνου, όμως, παραμένει ανοιχτό. Ανώτατος Ισραηλινός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι, εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις της Χεζμπολάχ εναντίον ισραηλινών πόλεων, το Ισραήλ θα πλήξει τα νότια προάστια της Βηρυτού.

Αυτό είναι και το σημείο που απειλεί να τινάξει στον αέρα την εκεχειρία. Η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στο δίπολο Ισραήλ - Ιράν, αλλά απλώνεται σε ένα ευρύτερο περιφερειακό πεδίο. Ο Λίβανος λειτουργεί ως εύφλεκτη ζώνη ανάμεσα στη Χεζμπολάχ, το Ισραήλ και την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, ο Τραμπ φέρεται να είπε στον Νετανιάχου να «προσέξει, αλλιώς θα μείνει μόνος του πολύ σύντομα», καθώς οι επιθέσεις του Ισραήλ στη Βηρυτό και το Ιράν απειλούν την αμερικανική προσπάθεια αποκλιμάκωσης με την Τεχεράνη.

Η φράση αυτή, εφόσον αποτυπώνει πράγματι το κλίμα της συνομιλίας, δείχνει ότι η σχέση Ουάσιγκτον - Τελ Αβίβ περνά σε πιο δύσκολη φάση. Η αμερικανική στήριξη δεν εμφανίζεται πλέον ως άνευ όρων κάλυψη σε κάθε επιχειρησιακή επιλογή του Ισραήλ, ειδικά όταν αυτές οι επιλογές απειλούν να υπονομεύσουν μια συμφωνία που ο Τραμπ παρουσιάζει ως σχεδόν έτοιμη.

Πόσες φορές ανέφερε ο Τραμπ ότι πλησιάζει συμφωνία

Σε δημοσίευμά του, το CNNi επισημαίνει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, ακόμη και πριν από την εκεχειρία, είχε υποστηρίξει τουλάχιστον 38 φορές ότι μια συμφωνία με το Ιράν ήταν κοντά ή ότι η Τεχεράνη ήταν πρόθυμη να την αποδεχθεί.

Η πρώτη τέτοια αναφορά ήρθε στις 23 Μαρτίου, όταν ο Τραμπ μιλούσε σε δημοσιογράφους έξω από το Air Force One για υποτιθέμενες ειρηνευτικές συνομιλίες, κάνοντας λόγο για «μεγάλα σημεία συμφωνίας». Την επόμενη ημέρα δήλωσε ότι «νομίζω πως θα το τελειώσουμε», ενώ στις 25 και 26 Μαρτίου κλιμάκωσε τη ρητορική του, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν ήθελε «τόσο πολύ» να κάνει συμφωνία και ότι «ικέτευε» για μια συμφωνία.

Στις 29 Μαρτίου, ερωτηθείς εάν έβλεπε συμφωνία μέσα στην επόμενη εβδομάδα, απάντησε θετικά. Στις 6 Απριλίου είπε ότι οι δύο πλευρές ήταν «πολύ κοντά» πριν υπάρξει εμπλοκή, ενώ στις 7 Απριλίου ανακοίνωσε την εκεχειρία, η οποία αρχικά παρουσιάστηκε ως ένα διάστημα δύο εβδομάδων για την οριστικοποίηση της συμφωνίας.

Οι επαναλαμβανόμενες προβλέψεις

Παρά την απουσία τελικής συμφωνίας, ο Τραμπ συνέχισε να μιλά σαν η διπλωματική λύση να βρίσκεται προ των πυλών. Στις 15 Απριλίου είπε στο Fox Business ότι ο πόλεμος είναι «πολύ κοντά στο τέλος». Στις 16 Απριλίου δήλωσε ότι «φαίνεται πολύ καλό» πως θα υπάρξει συμφωνία με το Ιράν. Μία ημέρα αργότερα, σε τρεις διαφορετικές δημόσιες εμφανίσεις, υποστήριξε ότι το Ιράν είχε «συμφωνήσει σε όλα», ότι η συμφωνία θα μπορούσε να έρθει «την επόμενη μία ή δύο ημέρες» και ότι δεν υπήρχαν «πολλές σημαντικές διαφορές».

Στις 20 Απριλίου, με ανάρτησή του στο Truth Social, προέβλεψε ότι όλα θα συμβούν «σχετικά γρήγορα». Όταν ούτε αυτό επιβεβαιώθηκε, επέμεινε στις 30 Απριλίου ότι το Ιράν «πεθαίνει» για να κάνει συμφωνία, ενώ την 1η Μαΐου είπε ότι ο πόλεμος δεν θα κρατήσει πολύ.

Ακόμη και όταν αναγνώρισε ότι προηγούμενες προβλέψεις δεν είχαν επιβεβαιωθεί, δεν εγκατέλειψε τη βεβαιότητα. Στις 18 Μαΐου ανακοίνωσε ότι καθυστερεί στρατιωτικά πλήγματα για «δύο ή τρεις ημέρες», επειδή χώρες της Μέσης Ανατολής θεωρούσαν ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονταν πολύ κοντά σε συμφωνία. Παραδέχθηκε τότε ότι υπήρξαν και άλλες περίοδοι κατά τις οποίες όλα έμοιαζαν έτοιμα, αλλά τελικά δεν κατέληξαν πουθενά. «Αυτή τη φορά είναι λίγο διαφορετικά», είπε.

Το ρίσκο της υπερβολικής βεβαιότητας

Η επιμονή του Τραμπ να παρουσιάζει τη συμφωνία με το Ιράν ως σχεδόν ολοκληρωμένη δημιουργεί πολιτικό και διπλωματικό ρίσκο. Από τη μία, μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης προς την Τεχεράνη και το Τελ Αβίβ. Από την άλλη, όμως, όσο οι προβλέψεις δεν επιβεβαιώνονται, τόσο μειώνεται η αξιοπιστία των αμερικανικών διαβεβαιώσεων.

Η κατάσταση στον Λίβανο εντείνει αυτό το πρόβλημα. Εάν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στην Τύρο, στη Ναμπατίε ή ενδεχομένως στη Βηρυτό προκαλέσουν νέα απάντηση της Χεζμπολάχ ή του Ιράν, τότε η εκεχειρία μπορεί να καταρρεύσει όχι από το κεντρικό μέτωπο Ισραήλ - Ιράν, αλλά από ένα περιφερειακό μέτωπο που λειτουργεί ως καταλύτης ευρύτερης ανάφλεξης.