ΚΟΣΜΟΣ

Στο νεκροταφείο του Άρη: Όλα τα σκάφη και ρόβερ που «πέθαναν» στον Κόκκινο Πλανήτη

Στο νεκροταφείο του Άρη: Όλα τα σκάφη και ρόβερ που «πέθαναν» στον Κόκκινο Πλανήτη

Καλλιτεχνική απεικόνιση του σκάφους MAVEN της NASA, που βρήκε πρόωρο θάνατο στον Άρη

NASA/GSFC

Το «νεκροταφείο» του Άρη απέκτησε ακόμη ένα διαστημικό… πτώμα. Στις 3 Ιουνίου 2026 η NASA ανακοίνωσε ότι η αποστολή MAVEN έλαβε και επισήμως τέλος, έπειτα από σχεδόν 12 χρόνια μελέτης της ατμόσφαιρας του Κόκκινου Πλανήτη. Το σκάφος είχε σιγήσει αιφνιδιαστικά τον Δεκέμβριο του 2025 και, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες επικοινωνίας, δεν ανταποκρίθηκε ξανά.

Το τέλος δεν ήταν αυτό που είχε σχεδιάσει η ομάδα της αποστολής, αναφέρει το Space.com. Το MAVEN χάθηκε χωρίς προειδοποίηση, όταν πέρασε πίσω από τον Άρη και δεν επανήλθε σε επαφή με τη Γη.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, το σκάφος φαίνεται ότι άρχισε να περιστρέφεται ανεξέλεγκτα, με αποτέλεσμα να εξαντληθούν οι μπαταρίες του και να χαθεί η δυνατότητα επικοινωνίας. Η ακριβής αιτία παραμένει υπό διερεύνηση.

Ακόμη κι αν η αποστολή είχε τερματιστεί με ελεγχόμενο τρόπο, η τελική μοίρα του MAVEN δεν θα ήταν πολύ διαφορετική. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι, στο τέλος της λειτουργίας του, το σκάφος θα παρέμενε στην τροχιά του γύρω από τον Άρη για 50 έως 100 χρόνια, πριν τελικά εισέλθει στην αρειανή ατμόσφαιρα και καταστραφεί.

Αυτή είναι, συνήθως, η τύχη των «νεκρών» τροχιακών σκαφών στον Άρη: συνεχίζουν να περιφέρονται για δεκαετίες, ώσπου η αραιή ατμόσφαιρα του πλανήτη να τα επιβραδύνει και να τα τραβήξει προς την καταστροφή. Σε σπανιότερες περιπτώσεις, το τέλος μπορεί να έρθει νωρίτερα, αν ένα σκάφος συγκρουστεί με άλλο ανενεργό αντικείμενο ή με έναν από τους δύο δορυφόρους του Άρη, τον Φόβο και τον Δείμο. Το ίδιο το MAVEN είχε χρειαστεί το 2017 να κάνει ελιγμό για να αποφύγει πιθανή σύγκρουση με τον Φόβο.

Η καταμέτρηση

Ας δούμε τη λίστα με τις αποστολές τροχιακών σκαφών που έχουν φτάσει με επιτυχία στον Κόκκινο Πλανήτη μέχρι σήμερα:

  1. Mariner 9 (NASA – έφτασε τον Νοέμβριο του 1971)
  2. Mars 2 (ΕΣΣΔ – Νοέμβριος 1971)
  3. Mars 3 (ΕΣΣΔ – Δεκέμβριος 1971)
  4. Mars 5 (ΕΣΣΔ – Φεβρουάριος 1976)
  5. Viking 1 (NASA – Ιούνιος 1976)
  6. Viking 2 (NASA – Αύγουστος 1976)
  7. Phobos 2 (ΕΣΣΔ – Ιανουάριος 1989)
  8. Mars Global Surveyor (NASA – Σεπτέμβριος 1997)
  9. Mars Odyssey (NASA – Οκτώβριος 2001)
  10. Mars Express (ESA – Δεκέμβριος 2003);
  11. Mars Reconnaissance Orbiter ή MRO (NASA – Μάρτιος 2006)
  12. Mars Orbiter Mission (Ινδία – Σεπτέμβριος 2014)
  13. MAVEN (NASA – Σεπτέμβριος 2014)
  14. ExoMars Trace Gas Orbiter ή TGO (ESA – Οκτώβριος 2016)
  15. Emirates Mars Mission ή Hope (ΗΑΕ – Φεβρουάριος 2021)
  16. Tianwen 1 (Κίνα – Φεβρουάριος 2021)

Μόνο το Mars Odyssey, το Mars Express, το MRO, το TGO, το Hope και το Tianwen 1 παραμένουν σε λειτουργία σήμερα, πράγμα που σημαίνει ότι το τροχιακό «νεκροταφείο» περιέχει έως και δώδεκα «πτώματα» (είναι δύσκολο να εντοπιστούν τα διαστημικά σκάφη που δεν ανταποκρίνονται, οπότε δεν γνωρίζουμε ποια από αυτά εξακολουθούν να είναι σε τροχιά ή έχουν πέσει στο έδαφος).

Όσον αφορά το «νεκροταφείο» της επιφάνειας του Άρη, εκεί βρίσκονται σίγουρα:

  1. Το ρομπότ Spirit της NASA
  2. Το ρομπότ Opportunity της NASA
  3. Το ελικόπτερο Ingenuity της NASA
  4. Ο προσεδαφιστής Pathfinder της NASA
  5. Tο κινεζικό ρομπότ Zhurong που ανήκε στην αποστολή Tianwen 1

Ζωντανά παραμένουν ακόμα μόνο τα ρόβερ Curiosity και Perseverance της NASA.