Γιατί η Ευρώπη βιώνει ακραίο καύσωνα: Ο αεροχείμαρρος, ο θόλος ζέστης και πώς επηρεάζεται η Ελλάδα

Σύμφωνα με το meteo, η κλιματική αλλαγή ανεβάζει το θερμοκρασιακό υπόβαθρο. Με άλλα λόγια, οι αέριες μάζες είναι σήμερα θερμότερες σε σχέση με το παρελθόν. Έτσι, όταν η κυκλοφορία της ατμόσφαιρας ευνοεί τη μεταφορά θερμού αέρα προς την Ευρώπη, το αποτέλεσμα είναι πιο έντονο, πιο επίμονο και συχνά πιο επικίνδυνο.

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι καύσωνες στη Δυτική Ευρώπη αυξάνονται με ιδιαίτερα γρήγορο ρυθμό. Η αύξηση αυτή δεν συνδέεται μόνο με τη γενική άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη, αλλά και με αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από τον Ατλαντικό και την Ευρώπη.

Πώς σχηματίζεται ο «θόλος ζέστης»

Σε αρκετά θερμά επεισόδια, όπως και φέτος στις αρχές του καλοκαιριού, ο Βόρειος Ατλαντικός παρουσιάζει αυξημένη δραστηριότητα βαρομετρικών χαμηλών. Αυτό σχετίζεται με έντονες θερμοκρασιακές αντιθέσεις πάνω από τον ωκεανό, όπου ψυχρότερες περιοχές στον κεντρικό και βόρειο Ατλαντικό συνυπάρχουν με θερμότερες υποτροπικές περιοχές νοτιότερα.

Οι αντιθέσεις αυτές τροφοδοτούν την ανάπτυξη υφέσεων και επηρεάζουν την πορεία του αεροχειμάρρου, δηλαδή του ισχυρού ρεύματος ανέμων που κινείται ψηλά στην ατμόσφαιρα και καθοδηγεί τα συστήματα καιρού.

Όταν ο αεροχείμαρρος γίνεται πιο κυματιστός, τα βαρομετρικά χαμηλά μπορούν να κινηθούν βορειότερα στον Ατλαντικό. Την ίδια ώρα, ανατολικότερα αναπτύσσεται μια ράχη υψηλών πιέσεων πάνω από τη Δυτική και την Κεντρική Ευρώπη.

Αυτή η διάταξη λειτουργεί σαν «θόλος ζέστης». Ο αέρας κατεβαίνει, συμπιέζεται και θερμαίνεται. Τα σύννεφα περιορίζονται, οι άνεμοι εξασθενούν και η ηλιακή ακτινοβολία θερμαίνει έντονα την επιφάνεια.

Με απλά λόγια, η ατμόσφαιρα μπλοκάρει. Τα συστήματα καιρού δεν μετακινούνται γρήγορα, η ανανέωση του αέρα περιορίζεται και η ζέστη παραμένει για πολλές ημέρες πάνω από τις ίδιες περιοχές.

Οι θερμές θάλασσες επιβαρύνουν την κατάσταση

Η φετινή εικόνα επιβαρύνεται και από τις ασυνήθιστα θερμές θάλασσες γύρω από τη Δυτική Ευρώπη. Μετά τα προηγούμενα θερμά επεισόδια, τμήματα του βορειοανατολικού Ατλαντικού, καθώς και θαλάσσιες περιοχές κοντά στη Βρετανία και τη Γαλλία, παραμένουν πολύ θερμότερα από το κανονικό.

Η θερμή θάλασσα δεν προκαλεί από μόνη της έναν καύσωνα. Μπορεί όμως να δυσκολέψει την υποχώρηση της θερμοκρασίας, κυρίως τη νύχτα και ιδιαίτερα στις παράκτιες περιοχές. Αυτό κάνει τα θερμά επεισόδια πιο επιβαρυντικά για τον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς περιορίζεται η νυχτερινή δροσιά.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι η εποχή. Οι ημέρες γύρω από το θερινό ηλιοστάσιο έχουν τη μεγαλύτερη διάρκεια φωτός του έτους. Αυτό σημαίνει περισσότερες ώρες ηλιακής θέρμανσης και λιγότερο χρόνο για να ψυχθεί η επιφάνεια του εδάφους τη νύχτα.

Γι’ αυτό οι καύσωνες του Ιουνίου μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονοι, ειδικά όταν συνοδεύονται από θερμές νύχτες.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν επηρεάζεται πάντα με τον ίδιο τρόπο όταν η Δυτική Ευρώπη βρίσκεται κάτω από έναν θερμό θόλο. Όλα εξαρτώνται από τη θέση και την έκταση της ράχης υψηλών πιέσεων.

Αν η ράχη παραμείνει δυτικότερα, η χώρα μας μπορεί να βρεθεί στην ανατολική πλευρά της κυκλοφορίας. Σε αυτή την περίπτωση είναι πιθανότερο να επικρατήσουν βόρειοι άνεμοι, κυρίως στο Αιγαίο, με ενίσχυση των μελτεμιών.

Αν όμως ο θερμός θόλος μετακινηθεί ανατολικότερα, τότε η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί κάτω από την ίδια αντικυκλωνική επίδραση. Αυτό θα σήμαινε εξασθενημένους ανέμους, έντονη ηλιοφάνεια και μεταφορά θερμότερων αερίων μαζών.

Στην παρούσα φάση, τα προγνωστικά στοιχεία δείχνουν ότι τις επόμενες ημέρες ο καιρός στην Ελλάδα θα διατηρηθεί άστατος στα ηπειρωτικά. Στη συνέχεια, ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις για άνοδο της θερμοκρασίας. Η ακριβής ένταση και διάρκεια αυτής της ανόδου θα εξαρτηθεί από το πόσο ανατολικά θα επεκταθεί η ράχη υψηλών πιέσεων πάνω από την Ευρώπη.