CNNi: Γιατί η Βρετανία αλλάζει συνεχώς πρωθυπουργούς - Ο ρόλος της οικονομίας

Το Ηνωμένο Βασίλειο οδεύει προς τον έκτο πρωθυπουργό του μέσα σε περίπου επτά χρόνια, καθώς ο ένας πολιτικός ηγέτης μετά τον άλλον αποδεικνύεται ανίκανος να αντιμετωπίσει μια επίμονα αδύναμη οικονομία, η οποία έχει επιβαρύνει τα εισοδήματα και το βιοτικό επίπεδο, φθείροντας τους ψηφοφόρους.

Ο απερχόμενος πρωθυπουργός και ηγέτης των Εργατικών Κιρ Στάρμερ, ο οποίος αποχωρεί έπειτα από μόλις δύο χρόνια στο αξίωμα, βρίσκεται σε καλή παρέα. Οι τέσσερις προκάτοχοί του — Ρίσι Σούνακ, Λιζ Τρας, Μπόρις Τζόνσον και Τερέζα Μέι — βρέθηκαν αντιμέτωποι με πολλές από τις ίδιες δύσκολες προκλήσεις και παρέμειναν επίσης για σχετικά σύντομα χρονικά διαστήματα στην εξουσία.

Το οικονομικό βάρος και η φθορά των κυβερνήσεων

Η θητεία της Λιζ Τρας διήρκεσε λιγότερο από δύο μήνες, αφού οι αγορές ομολόγων έστειλαν σαφές μήνυμα αντίδρασης στα σχέδιά της για φορολογικές μειώσεις χωρίς αντίστοιχη χρηματοδότηση, που λίγο έλειψε να οδηγήσουν τις βρετανικές χρηματοπιστωτικές αγορές σε κατάρρευση.

Πέρα από την πίεση των αγορών, η φράση του Κλίντον συνοψίζει το γεγονός ότι σχεδόν πάντα η εμπειρία των πολιτών από την οικονομία — όπως αποτυπώνεται κυρίως στο τι μπορούν και τι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά — καθορίζει το πόσο ικανοποιημένοι είναι από τους πολιτικούς ηγέτες.

Στη Βρετανία, οι πολιτικοί πληρώνουν ακριβά τη διάχυτη αίσθηση ότι η ζωή γίνεται ολοένα δυσκολότερη και ακριβότερη.

Οι μισθοί έχουν μόλις και μετά βίας συμβαδίσει με την άνοδο των τιμών καταναλωτή, γεγονός που σημαίνει ότι οι πολίτες δεν αισθάνονται ουσιαστικά πιο εύποροι.

Από τότε που οι Εργατικοί ανέλαβαν την εξουσία το 2024, οι μέσες εβδομαδιαίες αποδοχές, προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό και χωρίς τα μπόνους, έχουν αυξηθεί λιγότερο από 1%, φτάνοντας τις 494 λίρες (651 δολάρια), σύμφωνα με τη βρετανική στατιστική υπηρεσία — επίδοση που δεν διαφέρει σημαντικά από την αύξηση που είχε καταγραφεί από το 2019.

Την ίδια στιγμή, οι φόροι βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών.

«Όλα καταλήγουν στην οικονομία», δήλωσε ο Ραούλ Ρουπαρέλ, επικεφαλής οικονομολόγος της Boston Consulting Group (BCG) για το Ηνωμένο Βασίλειο. Η κακή οικονομική επίδοση της χώρας «είναι μέρος μιας ευρύτερης αίσθησης ότι ίσως τα πράγματα δεν βελτιώνονται», ανέφερε στο CNNi.

Η ανάπτυξη που δεν ήρθε ποτέ

Ο Στάρμερ, όπως και οι τέσσερις προκάτοχοί του, διέγνωσαν σωστά το διαχρονικό πρόβλημα της χαμηλής ανάπτυξης στο Ηνωμένο Βασίλειο και έθεσαν την αντιμετώπισή του ως κορυφαία προτεραιότητα.

Ωστόσο, η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη αποδείχθηκε άπιαστος στόχος, την ώρα που το δημόσιο χρέος αυξανόταν, αφήνοντας διαδοχικές κυβερνήσεις με περιορισμένα μέσα για να αντιμετωπίσουν μια σειρά από συνδεδεμένα προβλήματα, από τις φθαρμένες υποδομές έως τη χρόνια έλλειψη κατοικιών.

«Αν έχεις μια οικονομία που αναπτύσσεται, τότε διαθέτεις μεγαλύτερη ευελιξία για να πετύχεις σε άλλους τομείς… να επενδύσεις περισσότερο, να αυξήσεις τις δαπάνες, να μειώσεις τους φόρους… Η ανάπτυξη αποτελεί τη βάση για τα πάντα», είπε ο Ρουπαρέλ.

Σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων Capital Economics, η αύξηση του ΑΕΠ στο Ηνωμένο Βασίλειο κινήθηκε κατά μέσο όρο γύρω στο 1% ετησίως από τότε που η Τερέζα Μέι ανέλαβε την πρωθυπουργία τον Ιούλιο του 2016.

Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το οποίο λαμβάνει υπόψη τις μεταβολές στον πληθυσμό και θεωρείται γενικά καλύτερος δείκτης του βιοτικού επιπέδου, παρουσίασε επίσης απογοητευτικές επιδόσεις.

Η απογοήτευση των ψηφοφόρων

Η απαισιοδοξία για την οικονομία συνέβαλε στη σαρωτική νίκη των Εργατικών στις εκλογές του 2024, με σύνθημα την «αλλαγή».

Οι Βρετανοί αναζητούσαν κάτι διαφορετικό, ύστερα από 14 χρόνια διακυβέρνησης από το Συντηρητικό Κόμμα, περίοδο που περιλάμβανε τα διπλά σοκ της πανδημίας και του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και το Brexit και τις περικοπές στις δημόσιες δαπάνες, τη λεγόμενη «λιτότητα» που ακολούθησε την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

Ωστόσο, οι ουσιαστικές αλλαγές άργησαν να φανούν, επιβαρύνοντας την εικόνα της πρωθυπουργίας Στάρμερ και προκαλώντας σημαντικές απώλειες για τους Εργατικούς στις τοπικές εκλογές του Μαΐου, οι οποίες ουσιαστικά σφράγισαν την πολιτική του μοίρα.

«Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν σταθερά ότι η πίεση από το αυξημένο κόστος ζωής αποτελεί τη μεγαλύτερη ανησυχία των πολιτών σε όλη τη χώρα, επομένως βρισκόταν αναμφίβολα στο επίκεντρο της σκέψης πολλών ψηφοφόρων», δήλωσε στο CNN ο Μπεν Χάρισον, διευθυντής του Work Foundation του Πανεπιστημίου του Λάνκαστερ, μετά τις απώλειες των Εργατικών στις τοπικές εκλογές.

Νέος πρωθυπουργός, ίδιες προκλήσεις

Όπως ο Στάρμερ κληρονόμησε μια υποτονική οικονομία, έτσι θα συμβεί και με τον διάδοχό του. Ίσως, όμως, ο επόμενος πρωθυπουργός να έχει περισσότερο χρόνο στη διάθεσή του για να αντιμετωπίσει προκλήσεις που δεν ήταν δυνατό να λυθούν από τη μια ημέρα στην άλλη.

«Η επίτευξη οικονομικής ανάπτυξης δεν είναι εύκολη βραχυπρόθεσμα», δήλωσε ο Ρουπαρέλ της BCG. «Η κατασκευή νέων υποδομών, η μείωση των τιμών της ενέργειας… όλα αυτά απαιτούν χρόνο».

Η αναπληρώτρια επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics για το Ηνωμένο Βασίλειο, Ρουθ Γκρέγκορι, δήλωσε ότι η κυβέρνηση «είχε κάποιες καλές ιδέες και υιοθέτησε πολιτικές που θα μπορούσαν να προσφέρουν πιο μακροπρόθεσμη ώθηση στην οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου», όπως τα σχέδια για αύξηση των επενδύσεων και την ενίσχυση της οικοδομικής δραστηριότητας.

«Όμως, εξαιτίας μιας σειράς λανθασμένων χειρισμών και όσων μοιάζουν με αδυναμίες στην εφαρμογή των πολιτικών… η ώθηση είναι πιθανό να αποδειχθεί αμελητέα», ανέφερε στο CNNi.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η βρετανική οικονομία θα αναπτυχθεί μόλις κατά 0,8% φέτος, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Απριλίου. Πρόκειται για ποσοστό χαμηλότερο κατά μισή ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με την εκτίμηση του Ιανουαρίου, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν επιβαρύνει την κατάσταση μέσω των υψηλότερων τιμών ενέργειας, υπογραμμίζοντας το μέγεθος των προκλήσεων που βρίσκονται μπροστά.

«Οι οικονομικές προκλήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου δεν θα εξαφανιστούν με την αλλαγή πρωθυπουργού», προειδοποίησε η Ρέιν Νιούτον-Σμιθ, διευθύνουσα σύμβουλος της Confederation of Business Industry, ενός επιχειρηματικού λόμπι.

«Η οικονομία δεν θα διορθωθεί από μόνη της όσο οι πολιτικοί στρέφονται προς τα μέσα. Και δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις το κόστος ζωής χωρίς να αντιμετωπίσεις το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων», πρόσθεσε σε ανακοίνωσή της.

«Η χώρα χρειάζεται τώρα σταθερότητα», τόνισε. Ο επόμενος πρωθυπουργός «πρέπει να κινηθεί γρήγορα για να καθησυχάσει τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές, να προστατεύσει το βιοτικό επίπεδο και να παρουσιάσει ένα αξιόπιστο και εφαρμόσιμο σχέδιο για την ανάπτυξη».