Ο Τραμπ συνεχίζει να δηλώνει ότι το Ιράν έκανε παραχωρήσεις - Η Τεχεράνη συνεχίζει να τις αρνείται

Το πρόβλημα είναι ότι καμία από αυτές δεν αναφερόταν στο μνημόνιο κατανόησης — και το Ιράν συνεχίζει να τις αρνείται, αναφέρει το CNNi, σε ανάλυσή του.

Και δεδομένων των προβλημάτων αξιοπιστίας που έχει επιδείξει η ίδια η κυβέρνηση Τραμπ, δεν είναι καθόλου σαφές ποιον να εμπιστευτεί κανείς.

• ΗΠΑ και Ιράν θέτουν τις κόκκινες γραμμές: Πυρηνικά, Ορμούζ και Λίβανος τα όρια της διαπραγμάτευσης

Οι πυρηνικές επιθεωρήσεις

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήρθε την Τρίτη το πρωί, όταν ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προέβη στη δήλωση ότι το Ιράν έχει ήδη συμφωνήσει σε εκτεταμένες πυρηνικές επιθεωρήσεις επ’ αόριστον.

«… Το Ιράν έχει συμφωνήσει πλήρως και ολοκληρωτικά σε πυρηνικές επιθεωρήσεις υψηλότερου επιπέδου για πολύ καιρό στο μέλλον (επ’ αόριστον!!!)», έγραψε στο Truth Social. «Αυτό θα εξασφαλίσει (sic) την “πυρηνική ειλικρίνεια”. Αν δεν είχαν συμφωνήσει σε αυτό, δεν θα υπήρχαν περαιτέρω διαπραγματεύσεις!».

• Τραμπ: Τέλος στον ναυτικό αποκλεισμό του Ορμούζ - Το Ιράν συμφώνησε σε πυρηνικούς ελέγχους

Ομοίως, ο Αντιπρόεδρος JD Vance, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε τη Δευτέρα στην Ελβετία, αναφέρθηκε σε ένα «σημαντικό ορόσημο». Ανέφερε ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να δεχτεί επιθεωρητές από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).

Ωστόσο, το Ιράν απέρριψε την ιδέα ότι υπήρξε κάποια σημαντική εξέλιξη σε αυτό το μέτωπο. Αντίθετα, δήλωσε ότι η συνεργασία του με τον ΔΟΑΕ, τον οργανισμό εποπτείας πυρηνικών θεμάτων των Ηνωμένων Εθνών, θα συνεχιστεί «σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες».

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαϊλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε ότι το Ιράν δεν είχε συμφωνήσει να επιτρέψει στους επιθεωρητές να εξετάσουν τις σοβαρά κατεστραμμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του και ότι δεν είχε αναλάβει «καμία νέα δέσμευση».

Πράγματι, παρά τον ισχυρισμό του Vance για σημαντική πρόοδο, ο ΔΟΑΕ έχει ήδη περιορισμένη πρόσβαση στο Ιράν. Επομένως, το γεγονός και μόνο ότι επιτρέπεται η είσοδος δεν αποτελεί, από μόνο του, σημαντικό βήμα προόδου. Οι πληρέστερες επιθεωρήσεις αποτελούσαν επίσης βασικό στοιχείο της συμφωνίας της κυβέρνησης Ομπάμα με το Ιράν, από την οποία αποχώρησε ο Τραμπ.

Ωστόσο, ο Τραμπ δεν έκανε πίσω το απόγευμα της Τρίτης, ενώ βρισκόταν καθ’ οδόν προς μια εκδήλωση στην Πενσυλβάνια.

«Κάνουν λάθος, κάνουν λάθος», είπε στους δημοσιογράφους αναφερόμενος στους Ιρανούς. «Το έχουμε ξεκαθαρίσει: Επιθεωρήσεις 100%. Και αν είχαν δίκιο, θα ακύρωνα τις συναντήσεις αμέσως».

Πως θα χρησιμοποιηθούν τα αποδεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία

Η κυβέρνηση Τραμπ ισχυρίστηκε επίσης αυτή την εβδομάδα ότι τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία πολλών δισεκατομμυρίων που θα αποδεσμευθούν στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά αμερικανικών προϊόντων.

Ο ισχυρισμός αυτός διατυπώθηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας να αντιμετωπιστούν οι επικρίσεις ότι το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα χρήματα αυτά, μαζί με τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια από κονδύλια ανασυγκρότησης των χωρών του Κόλπου, για την ανασυγκρότηση του στρατού του ή τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Ακόμη και πολλοί συντηρητικοί έχουν διαμαρτυρηθεί για τις εκτεταμένες οικονομικές παραχωρήσεις προς το Ιράν που περιλαμβάνονται στη συμφωνία.

Ο Βανς δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο επικεφαλής διαπραγματευτής Τζάρετ Κούσνερ είχε καταρτίσει ένα σχέδιο σύμφωνα με το οποίο η δαπάνη των χρημάτων θα εγκρινόταν από τις ΗΠΑ και το Κατάρ. Είπε ότι «τότε τα χρήματα θα διατίθεντο πράγματι για την αγορά αμερικανικής σόγιας, αμερικανικού καλαμποκιού και αμερικανικού σιταριού προς όφελος του ιρανικού λαού».

«Αν τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία ξεπαγώσουν ποτέ, θα κάνουν τους Αμερικανούς αγρότες πλουσιότερους και θα βοηθήσουν στη διατροφή του ιρανικού λαού», δήλωσε ο Βανς.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικλ Γουόλτς, δήλωσε αργότερα τη Δευτέρα στο Fox News ότι «θα αγοράσουν αμερικανικά αγροτικά προϊόντα».

Ο Τραμπ πρόσθεσε το πρωί της Τρίτης σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι τα χρήματα θα «ελέγχονται από τις ΗΠΑ και θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά τροφίμων και ιατρικού εξοπλισμού, αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Όμως, όταν η Λόρα Ίνγκραχαμ του Fox πίεσε τον Γουόλτς να διευκρινίσει πόσο αδιάβλητη ήταν η συμφωνία, ο Γουόλτς άφησε να εννοηθεί ότι η συμφωνία βρίσκεται ακόμη σε στάδιο διαπραγμάτευσης. Είπε ότι «ο τρόπος με τον οποίο θα ελέγχουμε» τα χρήματα «διαπραγματεύεται αυτή τη στιγμή, καθώς μιλάμε».

Και ο πρέσβης του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη, Άλι Μπαχρέινι, απέρριψε την ιδέα την Τρίτη.

«Το Ιράν είναι η μόνη χώρα που αποφασίζει τι θα κάνει με τα περιουσιακά του στοιχεία», δήλωσε ο Μπαχρέινι. Πρόσθεσε: «Απορρίπτω κάθε ισχυρισμό σχετικά με το ενδεχόμενο να έχει οποιαδήποτε άλλη χώρα ρόλο ή επιρροή σε αυτές τις αποφάσεις ή σε αυτές τις διαδικασίες».

Με διόδια ή χωρίς τα Στενά του Ορμούζ

Το Μνημόνιο Συνεργασίας ορίζει ότι τα πλοία θα επιτρέπεται να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ «χωρίς χρέωση, μόνο για 60 ημέρες». Όσον αφορά το τι θα συμβεί μετά, οι δύο πλευρές δεν μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία.

Ο Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία ότι το στενό θα παραμείνει «χωρίς διόδια» και μετά την παρέλευση των 60 ημερών.

«Κάποιος είπε: “Α, είναι χωρίς διόδια για…” – Όχι, όχι, είναι χωρίς διόδια, τελεία και παύλα», είπε ο Τραμπ την περασμένη Τρίτη. «Όταν ανοίξει μόνιμα, θα είναι χωρίς διόδια».

Πρόσθεσε τη Δευτέρα ότι «έχουμε μια συμφωνία σύμφωνα με την οποία θα είναι ανοιχτό και χωρίς διόδια. Είχαμε μια μικρή διαφωνία σχετικά με αυτό· είναι χωρίς διόδια».

Ο Τραμπ είχε προηγουμένως δώσει μια παρόμοια υπόσχεση σε συνέντευξη με τον Ντέιβιντ Σάνγκερ της εφημερίδας «The New York Times», λέγοντας ότι το στενό θα είναι «μόνιμα χωρίς διόδια».

Όμως το Ιράν δεν έχει δηλώσει κάτι τέτοιο. Στην πραγματικότητα, έχει παρουσιάσει ένα σχέδιο βάσει του οποίου θα χρεώνει «τέλη» για ορισμένες υπηρεσίες. Και η εφημερίδα «The New York Times» ανέφερε το πρωί της Τρίτης ότι έχει ήδη θέσει αυτό το σχέδιο σε εφαρμογή.

Το απλό γεγονός ότι το μνημόνιο συνεργασίας καθιστά την διέλευση από τα στενά δωρεάν μόνο για 60 ημέρες υποδηλώνει ότι αυτό αποτελεί πραγματικό σημείο διαφωνίας.

Και η διαμάχη είναι προφανώς ακόμα αρκετά σοβαρή, παρά τις διαβεβαιώσεις του Τραμπ, ώστε αυτό το Σαββατοκύριακο να απειλήσει να «καταλάβει» τα Στενά και να επιβάλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες τέλη διέλευσης.

• Τραμπ: «Θα καταλάβουμε το Ορμούζ αν δεν υπάρξει συμφωνία» - Απειλεί και την ιρανική αντιπροσωπεία

Ποιον να πιστέψουμε;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι συνήθως αρκετά εύκολη, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με αυταρχικά καθεστώτα όπως το Ιράν. Όμως, η τάση του Τραμπ να προβαίνει σε παράλογες και ψευδείς ισχυρισμούς κάνει την κατάσταση πιο περίπλοκη.

Πρόκειται, άλλωστε, για έναν πρόεδρο που, σε διάστημα άνω των δύο μηνών, ανέφερε περισσότερες από 36 φορές ότι η συμφωνία με το Ιράν ήταν προ των πυλών. Πριν από περισσότερο από δύο μήνες, δήλωσε ότι το Ιράν είχε ήδη «συμφωνήσει σε όλα» όσα απαιτούσε, ενώ ήταν προφανές ότι δεν είχε συμβεί κάτι τέτοιο.

Ομοίως, ο Τραμπ και η κυβέρνησή του ισχυρίστηκαν ότι οι περσινές επιθέσεις εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν είχαν «εξαλείψει» το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ο Τραμπ έφτασε στο σημείο να δηλώσει ότι οι επιθέσεις είχαν επίσης εξαλείψει τη «μελλοντική πυρηνική ικανότητα του Ιράν».

Ωστόσο, το CNNi και άλλα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι αρχικές εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών δεν επιβεβαίωναν αυτούς τους ισχυρισμούς. Και όπως ήταν αναμενόμενο, οκτώ μήνες αργότερα, ο Τραμπ ξεκινούσε έναν πόλεμο επικαλούμενος, για άλλη μια φορά, την υποτιθέμενη επικείμενη πυρηνική απειλή που αποτελούσε το Ιράν.

Με απλά λόγια: Η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει επίσης σοβαρά προβλήματα αξιοπιστίας.

Και αυτό ισχύει επίσης για τους γνωστούς όρους των τρεχουσών διαπραγματεύσεων.

Για παράδειγμα, πριν από τη δημοσιοποίηση του Μνημονίου Συνεργασίας την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ ρωτήθηκε αν αυτό περιελάμβανε «ένα ταμείο 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων που χρηματοδοτείται από συμμάχους του Κόλπου». Είπε ότι αυτό ήταν «ψευδές». Όμως, το Μνημόνιο Συνεργασίας περιέχει ένα τέτοιο ταμείο ανασυγκρότησης.

Ο Βανς και η κυβέρνηση απέρριψαν επίσης σε γενικές γραμμές τους ισχυρισμούς των ιρανικών μέσων ενημέρωσης σχετικά με το Μνημόνιο Συνεργασίας, χαρακτηρίζοντάς τους ως «προπαγάνδα». Ένας εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε επίσης ότι ένα προσχέδιο του Μνημονίου που δημοσίευσε το CNNi την περασμένη εβδομάδα «δεν αντανακλούσε τη διατύπωση του πραγματικού Μνημονίου».

Ωστόσο, πολλοί από τους ιρανικούς ισχυρισμούς τελικά βρήκαν απήχηση στο ίδιο το Μνημόνιο. Και το τελικό κείμενο ήταν παρόμοιο με το προσχέδιο που δημοσίευσε το CNNi, με ορισμένες διαφορές στη διατύπωση.

Αξίζει επίσης να αναρωτηθούμε: Aν ορισμένες από αυτές τις παραχωρήσεις προς την αμερικανική πλευρά είναι τόσο αδιαπραγμάτευτες και μπόρεσαν να συμφωνηθούν τόσο γρήγορα, γιατί δεν εμφανίστηκαν στο Μνημόνιο Συνεργασίας; Γιατί το έγγραφο αυτό ήταν τόσο ευνοϊκό για τους Ιρανούς;

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει υποδείξει ότι αυτό οφείλεται στις ευαίσθητες πολιτικές πτυχές που εμπλέκονται από την πλευρά του Ιράν στις διαπραγματεύσεις και μάλιστα ότι υπάρχουν ορισμένες μυστικές συμφωνίες που δεν απαριθμήθηκαν στο έγγραφο.

Όμως, η πολιτική κατάσταση είναι ευαίσθητη και στις Ηνωμένες Πολιτείες αυτή τη στιγμή. Και η προσέγγιση της κυβέρνησης του τύπου «απλά εμπιστευθείτε μας» ίσως να μην αρκεί.